Derleme

HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 7 Sayı: 13 15 Temmuz 2024
PDF İndir
TR EN

HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Yaban hayatı yönetiminde habitat uygunluğu çalışmaları türlerin ve onların yaşam alanlarının korunması, geliştirilmesi ve kullanımı için önemli altlıklar sağlamaktadır. Habitat uygunluk indeksi yaban hayvanlarına sağlanan habitatının kalitesini ve potansiyel mekânsal dağılımını anlamak içinde yararlı bir araçtır. Habitat seçimi ve habitat kalitesi kavramlarında habitata ait çevresel koşulların tür bireylerinin ve popülasyonlarının devamlılığını sağlamaya yönelik uyum yeteneği olarak değerlendirilmesi şeklinde temel yaklaşımlar bulunmaktadır. Habitat kalitesinin, tek bir yaban hayvan türüne göre kavramsallaştırılması çoklu türe göre en kolay olanıdır. CBS habitat uygunluk analizi modellerinde ihtiyaç duyulan coğrafi referanslı ekolojik verilerin üretilmesi, modellerin çalıştırılması ve analiz sonuçlarının sunulması için merkezi bir araç olarak kullanılmaktadır. CBS’nin habitat uygunluğu çalışmalarında kullanılmasının avantajları, habitat faktörlerini farklı ölçeklerde dikkate alma, çeşitli türler için habitat uygunluk değerlendirmelerini birleştirme ve farklı türleri farklı şekillerde ağırlıklandırma ve ampirik modeller ile uzman bilgisini entegre etme olanaklarıyla bağlantılıdır. Bu çalışmada habitat uygunluğunun CBS tabanlı çok kriterli yöntemlerle değerlendirilmesinde öne çıkan gereksinimler ve kullanılan bazı yöntemlerin tanıtılması amaçlanmıştır. Son olarak CBS ile entegre edilmiş çok kriterli karar verme yöntemlerin özellikle çoklu türlerin habitat uygunluğunun değerlendirilmesinde nasıl kullanılabileceği üzerine temel yaklaşımlarda bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bailey, L., Adams, M. 2005. "Occupancy Models to Study Wildlife". U.S. Geological Survey, Fact Sheet 2005-3096.
  2. Bellamy, C., Scott, C., Altringham, J. (2013). “Multiscale, presence-only habitat suitability models: fine-resolution maps for eight bat species”. Journal of Applied Ecology, 50 (4):892 -901.
  3. Bilgin, C.C., (proje yürütücüsü). (2014). “Dünyadaki Tek Otokton Alageyik (Dama dama) Populasyonun Yeni Uygun Alanlara Aşılanmasının Yayılış Modellemesi, Alan Değerlendirmesi ve Populasyon Yaşayabilirlik Analizi Yöntemleriyle Tasarımı ve İlk Aşılamanın Telemetri ile İzlenmesi”, Proje Sonuç Raporu, TÜBİTAK Proje No: 110 O 563.
  4. Bragin, N., Amgalanbaatar, S., Wingard, G., Reading, R.P. (2017). “Creating a model of habitat suitability using vegetation and ruggedness for Ovis ammon and Capra sibirica (Artiodactyla: Bovidae) in Mongolia”. Journal of Asia-Pacific Biodiversity, 10:390-395.
  5. Broekman, M. J., Hilbers, J. P., Huijbregts, M. A., Mueller, T., Tucker, M. A. (2022). “Evaluating expertbased habitat suitability information of terrestrial mammals with GPS-tracking data”. Global Ecology and Biogeography, 31:1526-1541.
  6. Boyce, M. S., McDonald, L.L. (1999). “Relating populations to habitats using resource selection functions”. Trends in Ecology & Evolution, 14:268-272.
  7. CREAX AGENCY. “Deforestation: Destruction of habitat. Perspective of humanity's impact on climate change”. Generative IA By CREAX AGENCY. https://stock.adobe.com (20.06.2024)
  8. Ertuğrul, E.T., Mert, A., Oğurlu, İ., (2017).” Mapping habitat suitabilities of some wildlife species in Burdur Lake District”. Turkish Journal of Forestry, 18(2):149-154.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yaban Hayatı ve Habitat Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

21 Haziran 2024

Kabul Tarihi

11 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 13

Kaynak Göster

APA
Güngöroğlu, C., & Gürsoy, O. (2024). HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Doğanın Sesi, 7(13), 26-36. https://izlik.org/JA76JR22DW
AMA
1.Güngöroğlu C, Gürsoy O. HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Doğanın Sesi. 2024;7(13):26-36. https://izlik.org/JA76JR22DW
Chicago
Güngöroğlu, Cumhur, ve Oğulcan Gürsoy. 2024. “HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Doğanın Sesi 7 (13): 26-36. https://izlik.org/JA76JR22DW.
EndNote
Güngöroğlu C, Gürsoy O (01 Temmuz 2024) HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Doğanın Sesi 7 13 26–36.
IEEE
[1]C. Güngöroğlu ve O. Gürsoy, “HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, Doğanın Sesi, c. 7, sy 13, ss. 26–36, Tem. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76JR22DW
ISNAD
Güngöroğlu, Cumhur - Gürsoy, Oğulcan. “HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Doğanın Sesi 7/13 (01 Temmuz 2024): 26-36. https://izlik.org/JA76JR22DW.
JAMA
1.Güngöroğlu C, Gürsoy O. HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Doğanın Sesi. 2024;7:26–36.
MLA
Güngöroğlu, Cumhur, ve Oğulcan Gürsoy. “HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Doğanın Sesi, c. 7, sy 13, Temmuz 2024, ss. 26-36, https://izlik.org/JA76JR22DW.
Vancouver
1.Cumhur Güngöroğlu, Oğulcan Gürsoy. HABİTAT UYGUNLUĞUNUN CBS TABANLI ÇOK KRİTERLİ YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Doğanın Sesi [Internet]. 01 Temmuz 2024;7(13):26-3. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76JR22DW