Küresel Enerji Talebi: Ekonomik Büyüme, Jeopolitik Dengeler ve Sürdürülebilir Kalkınma Açısından Stratejik Bir Değerlendirme

Öz

Küresel ölçekte artan ekonomik faaliyetler, nüfus dinamikleri ve teknolojik dönüşüm enerji talebinin hızla yükselmesine neden olmaktadır. Enerji talebindeki bu artış, üretim süreçlerinden fiyat istikrarına, dış ticaret dengesinden makroekonomik büyüme dinamiklerine kadar geniş bir etki alanı oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, enerji talebinin temel belirleyicilerini incelemek ve söz konusu talebin dünya ekonomisi açısından taşıdığı stratejik önemi değerlendirmektir. Çalışmada betimsel bir yaklaşım benimsenmiş; uluslararası enerji görünümü, fosil ve yenilenebilir kaynakların payı, talep projeksiyonları ve ekonomik kırılganlık göstergeleri literatüre dayalı olarak ele alınmıştır. Bulgular, enerji talebinin özellikle gelişmekte olan ekonomilerde gelir ve büyüme göstergeleriyle güçlü bir ilişki içinde olduğunu, fosil yakıtlara yüksek bağımlılığın ise cari açık, fiyat oynaklığı ve dışa bağımlılık kanalları üzerinden ekonomileri kırılganlaştırdığını göstermektedir. Yenilenebilir enerji yatırımlarının artması, enerji güvenliği ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından belirleyici bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak enerji talebi, ekonomik performansı ve küresel rekabet gücünü doğrudan etkileyen stratejik bir değişken olup, bu alanda etkin politika tasarımını zorunlu kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Enerji talebi
• dünya ekonomisi
• enerji güvenliği

Global Energy Demand: A Strategic Evaluation in Terms of Economic Growth, Geopolitical Balances And Sustainable Development

Abstract

Increasing global economic activity, population dynamics, and technological transformation are causing energy demand to rise rapidly. This increase in energy demand has a wide impact, ranging from production processes and price stability to the foreign trade balance and macroeconomic growth dynamics. The aim of this study is to examine the fundamental determinants of energy demand and assess its strategic importance for the global economy. A descriptive approach is adopted in the study, and the international energy outlook, the share of fossil and renewable resources, demand projections, and economic vulnerability indicators are analyzed based on the literature. The findings indicate that energy demand is strongly correlated with income and growth indicators, particularly in developing economies, while high dependence on fossil fuels increases the vulnerability of economies through current account deficits, price volatility, and external dependence. Increasing renewable energy investments emerge as a decisive factor in energy security and sustainable development goals. Consequently, energy demand is a strategic variable that directly affects economic performance and global competitiveness, necessitating effective policy design in this area.

Keywords

• Energy demand
• world economy
• energy security

Kaynakça

1. Apergis, N., & Payne, J. E. (2010). Energy consumption and economic growth in South America: Evidence from a panel error correction model. Energy Economics, 32(6), 1421–1426.
2. Bachmeier, L. J., & Griffin, J. M. (2006). Testing for market integration: Crude oil, coal, and natural gas. The Energy Journal, 27(2), 49–61.
3. Belke, A., Dobnik, F., & Dreger, C. (2011). Energy consumption and economic growth: New insights into the cointegration relationship. Energy Economics, 33(5), 782–789.
4. BP p.l.c. (2022). Statistical review of world energy 2022. London: BP.
5. Çamkaya, S., Akça, M., & Topal, S. (2025). Türkiye’de enerji güvenliği ve jeopolitik riskin çevresel bozulma üzerindeki etkisi: Fosil malzeme ayak izine dayalı çevresel Kuznets eğrisi temelli bir değerlendirme. Sosyoekonomi, 33(65), 361–379.
6. Daştan, M. (2024). Enerji güvenliği ve jeopolitik riskin Türkiye'nin çevre kalitesi üzerindeki rolü: Yeni nesil Fourier terimli genişletilmiş ARDL modelinden kanıtlar. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 8(2), 262–284.
7. Intergovernmental Panel on Climate Change. (2022). Climate change 2022: Mitigation of climate change. Cambridge: Cambridge University Press.
8. International Energy Agency. (2020). World energy outlook 2020. Paris: IEA.

9. International Energy Agency. (2021). World energy outlook 2021. Paris: IEA.
10. International Labour Organization. (2021). World employment and social outlook 2021. Geneva: ILO.
11. International Renewable Energy Agency. (2021). World energy transitions outlook. Abu Dhabi: IRENA.
12. Kavaz, İ., & Kaya, B. (2023). Türkiye’de yenilenebilir enerji tüketimi, ekonomik büyüme ve CO₂ emisyonu arasındaki ilişkinin analizi: ARDL sınır testi yaklaşımı. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2, 219–243.
13. Labandeira, X., Labeaga, J. M., & López-Otero, X. (2017). A meta-analysis on the price elasticity of energy demand. Energy Policy, 102, 549–568.
14. Masanet, E., Shehabi, A., Lei, N., Smith, S., & Koomey, J. (2020). Recalibrating global data center energy-use estimates. Science, 367(6481), 984–986.
15. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020a). OECD energy trends 2020. Paris: OECD.
16. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020b). OECD urban policy reviews. Paris: OECD.
17. Ozturk, I. (2010). A literature survey on energy–growth nexus. Energy Policy, 38(1), 340–349.
18. Pao, H. T., & Tsai, C. M. (2010). CO₂ emissions, energy consumption and economic growth in BRIC countries. Energy Policy, 38(12), 7850–7860.
19. Rafiq, S., & Salim, R. (2011). The linkage between energy consumption and income in six emerging economies. Energy Policy, 39(2), 848–855.
20. REN21. (2021). Renewables 2021 global status report. Paris: REN21 Secretariat.
21. Sadorsky, P. (2014). The impact of economic growth on energy consumption: A panel data analysis. Energy Policy, 69, 42–53.
22. Seyhan, N., & Seyhan, B. (2022). Yenilenebilir enerji–ekonomik büyüme ilişkisi açısından Türkiye ve AB ülkelerinin Malmquist endeksi ile performans incelemesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(2), 1022–1044.
23. Smil, V. (2017). Energy and civilization: A history. Cambridge, MA: MIT Press.
24. Stern, D. I. (2011). The role of energy in economic growth. Annals of the New York Academy of Sciences, 1219(1), 26–51.
25. Şimşek, S. A. (2024). Yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Politik Ekonomik Kuram, 8(2), 425–433.
26. United Nations. (2019). World population prospects 2019. New York: United Nations.
27. Warde, P. (2018). The invention of sustainability: Nature and destiny, c.1500–1870. Cambridge: Cambridge University Press.
28. World Bank. (2021). Energy sector directions paper. Washington, DC: World Bank.
29. World Bank. (2022). World development indicators 2022. Washington, DC: World Bank.
30. Yağış, O. (2024). Enerji tüketimi ekonomik büyümeyi etkiliyor mu? Türkiye için ARDL sınır testinden yeni kanıtlar. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 27(2), 457–468.
31. Yergin, D. (2020). The new map: Energy, climate, and the clash of nations. New York: Penguin Press.