Research Article

Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin'in Ahlâk Anlayışı

Volume: 8 Number: 2 December 31, 2024
EN TR

Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin'in Ahlâk Anlayışı

Abstract

Evrimci ahlâk anlayışı ile ilgili en büyük tartışmalar teoloji ve ahlâk alanında yapılmıştır ki teorinin özellikle klâsik teolojinin yaratılış düşüncesini kökten değiştiren bir yönü vardır. Bu tartışmalar ilk önce ve kuvvetli bir biçimde Hıristiyan Katolik dünyasında görülmüş; Katolik dünya evrim ve ona bağlı ahlâk anlayışını inançları için büyük bir tehlike olarak kabul etmiştir. Buna binaen teoloji ile evrim uzlaşmasını kabul edenler Kilise tarafından dışlanmış ve hatta aforoz edilmiştir. Bu muamelenin ilk muhataplarından birisi de Fransız teolog ve düşünür Pierre Teilhard De Chardin’dir. Chardin, evrimi Tanrı’nın bir yaratılış modeli olarak kabul etmiş dolayısıyla bu şekilde varlığa gelişin Hıristiyanlığın teolojisiyle çatışmayacağını ileri sürmüş; evrimi yatay düzlemden dikey düzleme taşımış ve evrimsel oluşun insanın ortaya çıkmasından itibaren dikey yönde bir ilerleme sürecine girdiğini ifade etmiştir. Klasik teolojik anlayışta bir ilk olan Chardin’in bu yaklaşımı insanın manevi ilerlemesinin farklı bir ifadesidir ve amaç İsa’ya ulaşmaktır. Bilinç kazanmış varlık olarak insanın ortaya çıkışı, bu bilincin İsa’ya doğru olan manevi ilerleyişi ahlâkın temellendirilmesi ve açıklanmasına yeni bir bakış kazandırmıştır. Türkiye’de Chardin’in biyolojik evrimden hareketle oluşturduğu ahlâk düşüncesine dair çalışmaların yok denilecek kadar az olması bu makaleyi önemli kılmaktadır. Buradan hareketle bir teolog olarak Chardin ve onun ahlâk düşüncesinin tanınması bu konunun tercih edilmesinin amacını oluşturmaktadır. Konunun ortaya konulmasında daha çok tasviri ve açıklamaya dayalı bir yöntem takip edilmiştir. Sonuç olarak Chardin insan varlığının sadece biyolojik değil manevi bir ilerleme içinde de olduğunu, bununla insanın özünü farkettiğini söyleyerek modern var oluş fikirlerinden hareketle insanın ruh-beden bütünlüğünü bir kez daha vurgulamıştır.

Keywords

References

  1. Albl, Martin C. Reason, Faith, and Tradition: Explorations in Catholic Theology. Winona: Saint Mary’s Press, 2009.
  2. Artigas, Mariano vd. Negotiating Darwin: The Vatican Confronts Evolution, 1877-1902. Maryland: The Johns Hopkins University Press, 2006.
  3. Augustine. On The Trinity: Books 8-15. ed. Gareth B. Matthews. Cambridge: Cambridge University Press, 2002.
  4. Bayar, Yasin. “Evrim Teorisi ile Dini Öğretilerin Bütünleştirilmesi: Teilhard de Chardin’in Evrensel Tekâmül Anlayışı”. Uluslararası Din ve Felsefe Araştırmaları Dergisi 3/5 (Haziran 2020), 95-120.
  5. Bucaille, Maurice. İnsanın Kökeni Nedir?. İstanbul: İnsan Yayınları, 1984.
  6. Cowel, Sion (ed). The Teilhard Lexicon:Understanding the language, terminology and vision of the writings of Pierre Teilhad de Chardin. Brighton: Sussex Academic Press, 2001.
  7. Cuenot, Claude. Science and Faith in Teilhard de Chardin. London: Garnstone Press,1967.
  8. Curran, Charles, E. History and Contemporary Issues. New York: Continuum, 1996.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Systematic Philosophy (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2024

Submission Date

September 19, 2024

Acceptance Date

December 6, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 8 Number: 2

APA
Torun, T. (2024). Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı. Düzce İlahiyat Dergisi, 8(2), 249-275. https://doi.org/10.61272/duid.1553087
AMA
1.Torun T. Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı. Düzce İlahiyat Dergisi. 2024;8(2):249-275. doi:10.61272/duid.1553087
Chicago
Torun, Tuğba. 2024. “Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı”. Düzce İlahiyat Dergisi 8 (2): 249-75. https://doi.org/10.61272/duid.1553087.
EndNote
Torun T (December 1, 2024) Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı. Düzce İlahiyat Dergisi 8 2 249–275.
IEEE
[1]T. Torun, “Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı”, Düzce İlahiyat Dergisi, vol. 8, no. 2, pp. 249–275, Dec. 2024, doi: 10.61272/duid.1553087.
ISNAD
Torun, Tuğba. “Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı”. Düzce İlahiyat Dergisi 8/2 (December 1, 2024): 249-275. https://doi.org/10.61272/duid.1553087.
JAMA
1.Torun T. Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı. Düzce İlahiyat Dergisi. 2024;8:249–275.
MLA
Torun, Tuğba. “Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı”. Düzce İlahiyat Dergisi, vol. 8, no. 2, Dec. 2024, pp. 249-75, doi:10.61272/duid.1553087.
Vancouver
1.Tuğba Torun. Evrimci Ahlâkın Seyrini Değiştiren Filozof: Pierre Teilhard de Chardin’in Ahlâk Anlayışı. Düzce İlahiyat Dergisi. 2024 Dec. 1;8(2):249-75. doi:10.61272/duid.1553087

Düzce Divinity Journal is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Licence (CC BY NC).