Research Article

Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma

Volume: 6 Number: 2 October 27, 2026
TR EN

Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma

Abstract

Bu çalışma, lise öğrencilerinde akademik başarının psikolojik belirleyicilerinin okul sporlarına katılım durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca elde edilen bulguların, gençlerin çok yönlü gelişimini destekleyecek müdahale stratejilerine bilimsel bir temel sunması hedeflenmektedir. Çalışma grubu, Rize il merkezinde öğrenim gören toplam n=956 lise öğrencisinden oluşmuştur. Veri toplama aracı olarak; kişisel bilgi formu, Akademik Dayanıklılık Ölçeği, Okul Tükenmişlik Ölçeği ve Akademik Motivasyonsuzluk Ölçeği kullanılmıştır. Ön analizlerde verilerin normal dağılım varsayımı çarpıklık ve basıklık değerleri incelenerek değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler hesaplanmış, ölçekler arası ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Okul sporlarına katılımın akademik başarının psikolojik belirleyicileri üzerindeki rolü tek yönlü MANOVA ile test edilmiştir. Analizler SPSS v27 kullanılarak gerçekleştirilmiş, anlamlılık düzeyi p < .05 ve p < .01 olarak kabul edilmiştir. Bulgular, akademik motivasyonsuzluk ile akademik tükenmişlik arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğunu (r = .57); akademik dayanıklılık ile akademik motivasyonsuzluk (r =-.19) ve akademik tükenmişlik (r=-.27) arasında ise negatif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir (p<0.01). Ayrıca, tanımlayıcı bulgular tüm ölçeklerden elde edilen puanların orta düzeylere yakın olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, okul sporlarına katılımın lise öğrencilerinde akademik motivasyonsuzluğu, okul tükenmişliğini azaltan ve akademik dayanıklılığı artıran önemli bir koruyucu faktör olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede, gelişimsel açıdan dengeli ve okul bağlamıyla uyumlu spor programlarının, öğrencilerin akademik dayanıklılıklarını güçlendirerek psikolojik uyumlarını ve akademik başarılarını destekleyen sürdürülebilir bir müdahale alanı sunduğu söylenebilir.

Keywords

Supporting Institution

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Ethical Statement

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Etik Kurulundan (18.02.2026 tarih ve Karar No:2026/59). Aynı zamanda Milli Eğitim Bakanlığı Araştırma Uygulama İzinleri Başvuru ve Değerlendirme Sistemi üzerinden başvuru yapılarak araştırma izni alınmıştır (10.10.2025 tarih ve MEB.TT.2025.030441.01 sayı).

Thanks

Yazarlar herhangi bir kişi veya kuruma teşekkür etmek istememektedir.

References

  1. Adebayo, F. A. (2015). Time management and students academic performance in higher institutions, Nigeria — A case study of Ekiti State. International Research in Education, 3(2), 1–12. https://doi.org/10.5296/ire.v3i2.7126
  2. Akbar, D., Fitriyadi, S., & Suwanto, I. (2025). Resiliensi dan burnout akademik mahasiswa program studi bimbingan dan konseling X. Journal Innovation in Education, 3(3), 272–279. https://doi.org/10.59841/inoved.v3i3.3259
  3. Alderman, M. K. (2004). Motivation for achievement: Possibilities for teaching and learning (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
  4. Aliyev, R., Akbaş, U., & Özbay, Y. (2021). Mediating role of internal factors in predicting academic resilience. International Journal of School & Educational Psychology, 9(3), 236–251. https://doi.org/10.1080/21683603.2021.1904068
  5. Ayala, J. C., & Manzano, G. (2018). Academic performance of first-year university students: The influence of resilience and engagement. Higher Education Research & Development, 37(7), 1321–1335. https://doi.org/10.1080/07294360.2018.1502258
  6. Aypay, A. (2011). Elementary school student burnout scale for grades 6-8: A study of validity and reliability. Educational Sciences: Theory & Practice, 11(2), 520–527.
  7. Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: İlişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238–258. https://doi.org/10.54707/meric.1143322
  8. Bradley, J., Keane, F., & Crawford, S. (2013). School sport and academic achievement. Journal of School Health, 83(1), 8–13. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2012.00741.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sports Science and Exercise (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 27, 2026

Submission Date

February 27, 2026

Acceptance Date

July 14, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 6 Number: 2

APA
Çakır, G., Salihoğlu, B., & Bayraktar, C. (2026). Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 122-131. https://izlik.org/JA47CN86LS
AMA
1.Çakır G, Salihoğlu B, Bayraktar C. Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2026;6(2):122-131. https://izlik.org/JA47CN86LS
Chicago
Çakır, Gökhan, Beril Salihoğlu, and Cengiz Bayraktar. 2026. “Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 (2): 122-31. https://izlik.org/JA47CN86LS.
EndNote
Çakır G, Salihoğlu B, Bayraktar C (October 1, 2026) Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 2 122–131.
IEEE
[1]G. Çakır, B. Salihoğlu, and C. Bayraktar, “Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”, Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, vol. 6, no. 2, pp. 122–131, Oct. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA47CN86LS
ISNAD
Çakır, Gökhan - Salihoğlu, Beril - Bayraktar, Cengiz. “Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6/2 (October 1, 2026): 122-131. https://izlik.org/JA47CN86LS.
JAMA
1.Çakır G, Salihoğlu B, Bayraktar C. Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2026;6:122–131.
MLA
Çakır, Gökhan, et al. “Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, vol. 6, no. 2, Oct. 2026, pp. 122-31, https://izlik.org/JA47CN86LS.
Vancouver
1.Gökhan Çakır, Beril Salihoğlu, Cengiz Bayraktar. Okul Sporlarına Katılıma Göre Akademik Başarının Psikolojik Belirleyicileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi [Internet]. 2026 Oct. 1;6(2):122-31. Available from: https://izlik.org/JA47CN86LS