Eskişehir bastnasit cevherinde bulunan toryumun zenginleştirilmesi

İbrahim Dolak; Recep Ziyadanoğulları

doi:10.24012/dumf.477073

Eskişehir bastnasit cevherinde bulunan toryumun zenginleştirilmesi

Öz

Bu çalışma, Eskişehir ili Sivrihisar ilçesi sınırları içinde bulunan ve ülkemiz ekonomisi açısından oldukça büyük bir öneme sahip olan nadir toprak element içerikli bastnasit cevherinde bulunan toryumun flotasyon işlemi ile seçici olarak cevherden ayırdıktan sonra çözelti ortamında zenginleştirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında temin edilen cevher örnekleri elek işlemine tabi tutulmuş, bu sayede numune homojenleştirilmiş ve flotasyon işlemine uygun tanecik boyutuna getirilmiştir (0.142 mm). Bu işlemden sonra cevherin bileşen analizi gerçekleştirilmiş ve bunun sonucunda cevher içerisinde bulunan toryum, seryum ve lantan gibi nadir toprak elementlerinin miktarları tespit edilmiştir. Çalışmanın devamında cevher içerisinde bulunan toryumu flotasyon işlemi ile cevher yapısından ayırmak ve zenginleştirmek amaçlanmıştır. Bu çalışmanın en önemli tarafı ise flotasyondan önce cevherin kristal yapısını değiştirerek belli bir tanecik boyutunda serbestleşme derecesini sağlamak ve daha sonra elde edilen örneğin flotasyonla toryum içeriğini ana mineralden yüksek verimle ayırmak olmuştur. Cevherin kristal yapısını değiştirerek belli bir boyutta serbestleşme derecesini arttırmak amacıyla yaptığımız işlem sülfürleme işlemidir. Bu amaçla yapılan deneylerde sülfürleme işlemine sıcaklık, süre ve H2S miktarının etkisi, flotasyon verimine ise pH, toplayıcı miktarı, pülp yoğunluğu ve bazı canlandırıcı ve bastırıcı reaktiflerin etkisi incelenmiş olup,tespit edilen optimum koşullarda cevher içerisinde bulunan toryumun flotasyon verimi %95, olarak tespit edilmiştir. Bu şekilde elde edilen konsantrede toryum tenörü % 0,019’dan % 0,37’lere kadar çıktığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Toryum zenginleştirilmesi,Bastnasit cevheri,Flotasyon,Sülfürleme

References

Baysal Z., Aksoy E., Dolak İ., Ersöz A., Say R., (2018) Adsorption behaviours of lysozyme onto poly-hydroxyethyl methacrylate cryogels containing methacryloyl antipyrine-Ce(III), International Journal of Polymeric Materials and Polymeric Biomaterials, 67, 199-204.
Chamsaz M., Hosseini M.S., Arbab-Zavar M.H., (2002) Synergic Flotation Spectrophotometric Investigation of Rare Earth(III) Ions with Alizarin and 1,10-Phenanthroline, Journal of Colloid İnterface Science, 256, 472-476.
Cheng T.V., (2000) The point of zero charge of monazite and xenotime, Mineral Engineering, 13, 105-109.
Chi R., Zhang X., Zhu G., Zhou Z.A., Wu Y., Wang C., Yu F., (2004) Recovery of rare earth from bastnasite by ammonium chloride roasting with fluorine deactivation, Minerals Engineering, 17, 1037-1043.
Çiftçi M.S., Kumru C., (1982) MTA Genel Müdürlüğü, Maden Analizleri ve Teknolojisi Dairesi, Ankara.
Çiftçi M.S., (1985) Eskişehir-Sivrihisar-Beylikahır fluoritli kompleks cevher yatağının fluorit yönünden değerlendirilmesine ilişkin ön teknolojik çalışmalar MTA Dergisi, 103, 82,83.
Çiftçi M.S., Kumru C., (1985) MTA Genel Müdürlüğü, Maden Analizleri ve Teknoloji Daire Başkanlığı, Ankara.
Dolak İ., Teğin İ., Güzel R., (2009) Synthesis and preconcentration of Amberlite XAD-4 resin modified by dithioethylenediamine, Asian Journal of Chemistry, 21, 165-175.

Dolak İ., Teğin İ., Güzel R., (2010) Removal and Preconcentration of Pb(II), Cr(III), Cr(VI) from the Aqueous Solution and Speciation of Cr(III)-Cr(VI) by Using Functionalized Amberlite XAD-16 Resin with Dithioethylenediamine, Asian Journal of Chemistry, 22, 6117-6125.
Dolak İ., Teğin İ., Güzel R., (2010) Removal and Preconcentration of Pb(II), V(V), Cr(VI) from the Aqueous Solution and Selective Separation of V(V)-Cr(VI) by Using Functionalize Amberlite XAD-16 Resin with Dithioethylenediamine, Asian Journal of Chemistry, 22, 6107-6116.
Dolak İ., Karakaplan M., Ziyadanogulları B., Ziyadanogulları R., (2011) Solvent Extraction, Preconcentration and Determination of Thorium with Monoaza 18-Crown-6 Derivative, Bulletin of the Korean Chemical Society, 32, 1564-1568.
Dolak İ., Keçili R., Hür D., Ersöz A., Say R., (2015) Ion-imprinted polymers for selective recognition of neodymium (III) in environmental samples, Industrial & Engineering Chemistry Research, 54, 5328-5335.
Dolak İ., (2018) Selective Separation and Preconcenration of Thorium (IV) in Bastnaesite Ore Using Thorium (IV)-Imprinted Cryogel Polymer, Hacettepe Journal of Biology and Chemistry, 46, 187-197.
Elgin G., (1983) MTA Genel Müdürlüğü, Maden Analizleri ve Teknolojisi Dairesi, Ankara.
Gündüz M., (1992) Eskişehir- Sivrihisar kompleks cevherinden fluorit, barit ve bastnasit kazanılması, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Ankara.
İpekoğlu B., (1983) Eskişehir - Beylikahır toryum cevherinin değerlendirilmesi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, İstanbul.
Kaplan H., (1977) MTA Genel Müdürlüğü, Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesi, 1977, Ankara.
Keçili R., Dolak İ., Ziyadanoğulları B., Ersöz A., Say R. (2018) Ion imprinted cryogel-based supermacroporous trapsfor selective separation of cerium (III)in real sample, Journal of Rare Earths, 36, 857-862.
Kopuz B., (1992) Klorlama yöntemiyle cevherlerde toryum kazanma veriminin artırılması, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, İstanbul.
Kul M., Topkaya Y., Karakaya İ., (2008) Rare earth double sulfates from pre-concentrated bastnasite, Hydrometallurgy, 93, 129-135.
Kulaksız S., (1977) Eskişehir toryum cevherinin değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Ankara.
Oral E.V., Dolak İ., Temel H., Ziyadanogulları B., (2011) Preconcentration and determination of copper and cadmium ions with 1,6-bis(2-carboxy aldehyde phenoxy)butane functionalized Amberlite XAD-16 by flame atomic absorption spectrometry, Journal of Hazardous Materials, 186, 724-730.
Oral E.V., Özdemir S., Dolak İ., Okumus V., Dundar A., Ziyadanogullari B., Aksoy Z., Onat R., (2015) Anoxybacillus sp. SO B1–Immobilized Amberlite XAD-16 for Solid-Phase Preconcentration of Cu(II) and Pb(II) and Their Determinations by Flame Atomic Absorption Spectrometry, Bioremediation Journal, 19, 139-150.
Ren J., Song S., Lopez-Valdivieso A., Lu S., (2000) Selective flotation of bastnaesite from monazite in rare earth concentrates using potassium alum as depressant, International Journal of Mineral Processing, 59, 237,245.
Ren J., Song S., Lu S., Niu J., (1997) A new collector for rare earth mineral flotation, International Journal of Mineral Processing, 10, 1395-1404.
Vijalayakshmi R., Mishra S.L., Singh H., Gupta C.K., (2001) Processing of xenotime concentrate by sulphuric acid digestion and selective thorium precipitation for separation of rare earths, Hydrometallurgy, 61, 75-80.
Zhu G., Chi R., Shi W., Xu Z., (2003) Chlorination kinetics of fluorine-fixed rare earth concentrate, Minerals Engineering, 16, 671-674.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

İbrahim Dolak ^*
0000-0002-2095-7614
Türkiye

Recep Ziyadanoğulları This is me
0000-0003-3092-8080

Publication Date

March 15, 2019

Submission Date

October 31, 2018

Acceptance Date

November 27, 2018

Published in Issue

Year 2019 Volume: 10 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.24012/dumf.477073

IZ

https://izlik.org/JA59GP86CB

Cite

RIS / Bibtex

IEEE

[1]İ. Dolak and R. Ziyadanoğulları, “Eskişehir bastnasit cevherinde bulunan toryumun zenginleştirilmesi”, DUJE, vol. 10, no. 1, pp. 211–220, Mar. 2019, doi: 10.24012/dumf.477073.

Cited By

Eskişehir Bastnasit Cevherinde Bulunan Lantanın Zenginleştirilmesi

DÜMF Mühendislik Dergisi

https://doi.org/10.24012/dumf.1053377

Eskişehir Bastnasit Cevherinde Bulunan Seryumun Zenginleştirilmesi

DÜMF Mühendislik Dergisi

https://doi.org/10.24012/dumf.837091