Sokakta Çalışan ve Çalışmayan İlköğretim Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Programındaki Değerlere İlişkin Algıları / Perceptions of Primary School 5th Grade Students’ who are the Child Labour and who aren’t at the Street towards Values in Social Studies Curriculum

Abstract

Extended Abstract Problem: Values develop our personal integrity and provide a social unity. The majority of the society must comply with these values that determine how to behave to each other. But recent studies show that it is not the current case. In these days, values have degenerated, lost their meanings, and there have been rapid deteriorations in nations values systems. This issue makes values education necessary. The best time for values education is 1-5th grade, and the most appropriate course is Social Studies. In this course, students are expected to gain values of fairness, giving importance to family unity, independence, peace, being scientific, hardworking, solidarity, sensitivity, honesty, aesthetics, tolerance, hospitality, freedom, giving emphasis to be healthy, respect, love, responsibility, cleanliness, patriotism and helpfulness. When we have the chance of controlling the best time and most appropriate lesson for values education as educators, we can't control environment factor and cultural stimulants from different backgrounds which are very important in values education. One of the environments that we can't control is streets. Therefore, children who are the child labor at the streets may differ according to other children in terms of values acquisition. So, in this study, it is tried to determined perceptions of the students who are the child labor and who aren't at the streets towards values predicted to give in Social Studies Curriculum. Method: This study which is conducted by qualitative research approach was carried out with 70 students consisting of 35 students who work on the streets and 35 students who do not work on the streets and studying in lower level socio-economic schools determined via extreme or deviant case sampling. The texts obtained from the case studies were analyzed by content analysis. Findings: According to results of this study, it was concluded that the students who are the child labor and who aren't at the streets reported favorable opinions about values of fairness, peace, solidarity, sensibility, tolerance, paying attention to be healthy, respect, responsibility, cleanliness, and helpfulness. Moreover, it draws attention that the children who are the child labor emphasized values of being scientific, honesty, aesthetic, and love more frequently on the basis of related case studies. When the least emphasized values by the students who aren't the child labor are cleanliness and being scientific; the least emphasized values by the students who are the child labor at the streets are aesthetic and being scientific. Suggestions: On the basis of the findings of this study, it can be suggested that teachers should put more emphasis on the values of cleanliness, being scientific and aesthetic in either social Studies courses or other courses. A similar study can be carried out with the adolescent students who are the child labor and who aren't at the streets. Keywords: Education, Primary school, Values education, Child labor, Social Studies Education

Keywords

• Education
• Primary school
• Values education
• Child labor
• Social Studies Education

Sokakta Çalışan ve Çalışmayan İlköğretim Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Programındaki Değerlere İlişkin Algıları / Perceptions of Primary School 5th Grade Students’ who are the Child Labour and who aren’t at the Street towards Values in Social Studies Curriculum

Abstract

Değerler, kişisel bütünlüğümüzü oluşturur ve toplumsal bir birliktelik sağlar. Toplumun çoğunluğu, insanların birbirlerine nasıl davranacaklarını belirleyen bu değerlere uymalıdır. Ama son zamanlarda yapılan değerlendirmeler, durumun böyle olmadığını göstermektedir. Değerlerin yozlaştığı ve anlamını daha fazla yitirmeye başladığı günümüzde, ulusların değer sistemlerinde hızlı bozulmalar meydana gelmektedir. Bu durum, değerler eğitimini gerekli kılmaktadır. Değerler eğitimi için en uygun zaman aralığı 1-5. sınıf, en uygun ders ise Sosyal Bilgiler Dersi’dir. Bu derste, öğrencilerin adil olma, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, hoşgörü, misafirperverlik, özgürlük, sağlıklı olmaya önem verme, saygı, sevgi, sorumluluk, temizlik, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerini kazanması hedeflenmektedir. Bu değerlerin edinimi için eğitimciler olarak uygun dersi ve uygun yaş aralığını kontrol edebilme şansı bulunmaktayken; değer eğitiminde çok önemli olan “çevre” etmenini ve farklı çevrelerden gelen kültürel uyarıcıları kontrol edememekteyiz. Kontrol edilemeyen çevrelerden biri de sokaklardır. Dolayısıyla, sokaklarda yaşayan ya da çalışan çocuklar değer edinimi açısından diğer çocuklara göre farklılık gösterebilir. Bu araştırmada, Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’yla kazandırılması öngörülen değerlere ilişkin sokakta çalışan ve çalışmayan çocukların algıları belirlenmeye çalışılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı ile yürütülen araştırma, aşırı ve aykırı durum örnekleme yöntemi ile belirlenmiş sosyoekonomik düzeyi alt seviyede olan okullarda öğrenimine devam eden 35’i sokakta çalışan ve 35’i çalışmayan 70 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Örnek olay metinleri ile elde edilen veriler, içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırmada sokakta çalışan ve çalışmayan öğrencilerin, ilgili örnek olaylar karşısında adil olma, barış, dayanışma, duyarlılık, hoşgörü, sağlıklı olmaya önem verme, saygı, sorumluluk, temizlik ve yardımseverlik değerlerine ilişkin olumlu görüş bildirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bilimsellik, dürüstlük, estetik ve sevgi değerlerinde ise sokakta çalışmayan öğrencilerin ilgili örnek olaylar karşısında bu değerleri vurgulama sıklıklarının daha fazla olduğu dikkat çekmektedir. Sokakta çalışmayan öğrencilerin örnek olaylar karşısında en az vurguladığı değerler, temizlik ve bilimsellik değerleri iken; sokakta çalışan öğrenciler tarafından en az vurgulanan değerler estetik ve bilimsellik değerleridir. Bu çalışmadan elde edilen bulgulardan yola çıkılarak öğretmenlerin gerek Sosyal Bilgiler dersinde gerekse diğer derslerde temizlik, bilimsellik ve estetik değerlerine daha çok vurgu yapması gerektiği söylenebilir

Keywords

• Eğitim
• İlköğretim
• Değerler eğitimi
• Çalışan çocuklar
• Sosyal bilgiler öğretimi

References

1. Alptekin, K. (2011). Sokakta çalışan çocuklar ve aileleri: Düzce örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 22(1): 25-48.
2. Avcıoğlu, G. Ş. (2011). Küresel bilgi teknolojilerinin değerler üzerindeki etkisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 28(1), 1-20.
3. Ayan, S. (2011). Suçlu kim? Türkiye’de çocuk suçluluğu. Ankara: Ütopya Yayınevi.
4. Aydın, M. (2003). Gençliğin değer algısı. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(3), 121-144.
5. Aytar Güngör, A. (2011). Ahlaki (törel) gelişim. A. Ulusoy, (Ed.), Eğitim psikolojisi (3. baskı) içinde 109-137. Ankara: Anı Yayıncılık.
6. Balcı, F. A. ve Yanpar Yelken, T. (2010). İlköğretim öğretmenlerinin “değer” kavramına yükledikleri anlamlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 81-90.
7. Başpınar, Ö. (2007). Sokak çocuğu olgusu ve Türkiye’de uygulanan hizmet modeli, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
8. Baysal, Z. N. ve Samancı, O. (2010). İlköğretim beşinci sınıf öğrencileri ile değerler eğitimi üzerine bir çalışma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(34), 56-69.

9. Bekdaş, N. (2009). Türkiye’de çocuk işçiliği, örgün eğitim ve çalışma hayatı: Hekimbaşı örneği, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
10. Bilgin, R. (2009). Diyarbakır'da sokakta çalışan çocuklar üzerine sosyolojik bir araştırma, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(27), 232-244.
11. Boybek, S. (2009). Sosyal yardım uygulamaları ve çocuk işçiliği arasındaki ilişki: Keçiören örneği, SYDGM sosyal yardım uzmanlık tezi, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü, Ankara.
12. Çavdarcı, M. (2002). Türkiye’de sosyal değerlerin aşınması ve kültür sömürgeciliği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
13. Dani, D. (2009). Scientific literacy and purposes for teaching science: a case study of lebanese private school teachers. International Journal of Environmental & Science Education, 4(3), 288-299.
14. Dilmaç, B., Deniz, M. ve Deniz, M. E. (2009). Üniversite öğrencilerinin öz-anlayışıları ile değer tercihlerinin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(18), 9-24.
15. Enu, D. B. (2011). Re-engineering values education in nigerian schools as catalyst for national development. International Education Studies, 4(1). 147-153.
16. Erdoğu, M.Y. ve Oto, R. (2004). Sokakta çalışan ve çalışmayan çocukların atılganlık ve saldırganlık davranışları açısından karşılaştırılmaları. Kriz Dergisi, 12(3), 11-23.
17. Evin, İ. ve Kafadar, O. (2004). İlköğretim sosyal bilgiler programının ve ders kitaplarının ulusal ve evrensel değerler yönünden içerik çözümlemesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(3), 293-304.
18. Fidan, F. (2004). Çalışan çocuk olgusuna sosyo-psikolojik bakış sanayide çalışan çocuklar örneği, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 30-49.
19. Gelen, İ., Yılmaz, A. ve Kurtulmuş, M. (2010). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin sosyo ekonomik düzeyleri ile değerleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 237-246.
20. Gün, S. (2010). Yoksulluk döngüsü bağlamında sokakta çalışan çocuklar, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
21. Güneş, S. ve Kalaycı, A. R. (2004). Sokakta yaşayan/çalışan çocuklar: tespitler ve çözüm önerileri. Ankara: Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü.
22. Halstead, J. M. ve Taylor, M. J. (1996). Values in education and education in values. London: The Falmer Press.
23. Hansen, D. T., Burdick-Shepherd, S., Cammarano, C. ve Obelleiro, G. (2009). Education, values, and valuing in cosmopolitan perspective. Curriculum Inquiry, 39, 587-312.
24. Hatloy, A., Huser, A. (2005). Identification of street children: characteristics of street children in Bamako and Accra [Internet-30.03.2012 http://www.fafo.no/pub/rapp/474/474.pdf].
25. International Programme on the Elimination of Child Labour. (2010). Çocuk işçiliğinin sona erdirilmesi: Türkiye deneyimine kapsamlı bir bakış, Ankara: Uluslar arası Çalışma Örgütü (ILO).
26. Kan, Ç. (2010). Sosyal bilgiler dersi ve değerler eğitimi. Milli Eğitim Dergisi. (187). 138-145.
27. Kızmaz, Z., Bilgin, R. (2010). Sokakta çalışan/yaşayan çocuklar ve suç: Diyarbakır örneği, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32): 269-311.
28. Memiş, A. ve Gedik Güney, E. (2010). Sınıf öğretmenlerinin değer yönelimleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 8(20), 123-145.
29. Milli Eğitim Bakanlığı. (2009). Sosyal bilgiler dersi (4-5. sınıflar) öğretim programı ve kılavuzu [Internet 18.02.2012 http://ttkb.meb.gov.tr/program.aspx?tur=velisetur=veders=vesira=vesinif=vesayfa=2].
30. Norris S.P., ve Phillips, L.M. (2003). How literacy in its fundamental sense is central to scientific literacy. Science Education, 87, 224-240.
31. Okumuş, E. (2009). “Sokak çocuklarının sosyolojisi-Diyarbakır örneği. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 9(1): 9-38.
32. Özensel, E. (2003). Sosyolojik bir olgu olarak değer. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(3), 217-239.
33. Projeler Koordinasyon Merkezi Başkanlığı. (2004). Türkiye'de sokak çocukları güncel eğilimler ve yeni gelişmeler. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Projeler Koordinasyon Merkezi Başkanlığı.
34. Senemoğlu, N. (2001). Çocuk hakları, çalışan çocuklar eğitim sorunları. Milli Eğitim Eğitim-Sanat- Kültür Dergisi, 25-35.
35. Senemoğlu, N. (2005). Gelişim, öğrenme ve öğretim (12. baskı). Ankara: Gazi Kitabevi.
36. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu. (2010). Sokakta yaşayan ve/veya çalıştırılan çocuklara yönelik hizmet modelinin ve il eylem planlarının değerlendirilmesi raporu. Ankara: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü.
37. Taşdemir, M. (2009). İlköğretimde değerler eğitimi ve bu değerlerin Alevi-Bektaşi değerleri ile ilişkililiği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 51, 295-326.
38. Thompson, M. (2011). Developıng moral values in chıldren: observatıons from a preschool. Ife Center for Psychological Studies & Services, 19(2), 394-411.
39. Toomey, R. ve Lovat, T. (2009). Values education, quality teaching, and service learning: the harmony of a new pedagogy. Beliefs and Values, 1(2), 220-229.
40. Turan, S. ve Aktan, D. (2008). Okul hayatında var olan ve olması düşünülen sosyal değerler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 227-259.
41. Türkiye İstatistik Kurumu. (2007). Çocuk işgücü araştırması, Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu.
42. United Nations Children’s Fund. (2008). “Child survival” the state of the worlds children, UN Children’s Found, New York.
43. United Nations Children’s Fund. (2011). Türkiye’de çocukların durumu raporu, UNICEF Türkiye.
44. United Nations Children’s Fund. (2012). “Children in an urban world ” the state of the worlds children, UN Children’s Found, New York.
45. Yalar, T. ve Yanpar Yelken, T. (2011). Değerler eğitiminin iyileştirilmesi ile ilgili öğretmen görüşlerinin belirlenmesi ve bir program modülü örneği geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(38), 79-98.
46. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
47. Yıldız, Ö. (2007). Toplumsal değişme sürecinde sokak çocukları ve sosyal dışlanma, Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 5(20), 56-72.
48. Yılmaz, E. (2009). Öğretmenlerin değer tercihlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 109-128.
49. Yiğittir, S. (2010). İlköğretim öğrenci velilerinin okullarda kazandırılmasını arzuladığı değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 8(19), 207-223.
50. Yiğittir, S. ve Öcal, A. (2010). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin değer yönelimleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (24), 407-416.
51. Yin-xiao, Z. Ve Ruo-nan, C. (2010). Kluckhohn and Strodbeck’s value model in Chinese and American culture. Sino-US English Teaching, 5(4), 64-67.