Kısa Süreli Çözüm Odaklı Grupla Psikolojik Danışmanın Ergenlerin Temel İhtiyaç Doyumu ve İyilik Hali Üzerindeki Etkisi / The Effect of Solution Focused Brief Group Counseling on Adolescents' Basic Need Satisfaction and Wellness

Abstract

Bu araştırmanın amacı, kısa süreli çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın ergenlerin temel ihtiyaç doyumu ve iyilik hali düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Nicel ve nitel verilerin bir arada değerlendirildiği bu araştırmada, karma desenlerden ardışık açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını belirlemek için Türkiye’de bir lisede öğrenim gören 121 öğrenciye İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve İyilik Hali Ölçeği uygulanmıştır. Ölçüm sonuçları değerlendirildikten sonra, araştırmaya katılım ölçütlerini karşılayan yirmi dört öğrenci, deney (12) ve kontrol (12) gruplarına seçkisiz olarak atanmıştır. Deney grubunda 8 kız 4 erkek öğrenci, kontrol grubunda ise 7 kız 5 erkek öğrenci yer almakta; öğrencilerin yaşları 15-17 arasında değişmektedir. Amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt örneklemenin kullanıldığı bu araştırmada, katılımcıların ihtiyaç doyumu ve iyilik hali düzeyinin düşük olması ölçüt olarak belirlenmiştir. Deney grubunda yer alan öğrencilerle beş haftalık kısa süreli çözüm odaklı grupla psikolojik danışma süreci yürütülürken, kontrol grubuna herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Elde edilen nicel bulgular, kısa süreli çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın ergenlerin temel ihtiyaç doyumu (yeterlik ve ilişkili olma) ve iyilik hali düzeyinin artmasında anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Öte yandan ergenlerin özerklik düzeylerinde anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Süreç sonunda yapılan odak grup görüşmesinden elde edilen nitel bulgular, bireysel gelişim ve sosyal ilişkiler olmak üzere iki tema altında toplanmıştır. Katılımcılar, kısa süreli çözüm odaklı grupla psikolojik danışma sürecinin sorumluluk, öz yeterlilik, mutluluk ve olumlu düşünme boyutlarıyla bireysel gelişimlerini desteklediğini; samimiyet, bağlılık ve anlaşılma boyutlarıyla sosyal ilişkilerine katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Araştırmadan elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde; kısa süreli çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın okullarda ergenler çalışırken etkili bir yaklaşım olduğu ortaya konmuştur. Bulgular alanyazın ışığında tartışılmış, ruh sağlığı müdahalelerinin etkililiğine yönelik benzer çalışmaların yaygınlaştırılması ve okullarda çalışan psikolojik danışmanlar tarafından kısa süreli çözüm odaklı müdahalelerin okullarda yaygınlaştırılmasına yönelik öneriler sunulmuştur.

Keywords

• Kısa Süreli Çözüm Odaklı Terapi
• Temel İhtiyaç Doyumu
• Psikolojik İhtiyaç
• İyilik Hali
• Ergen.

The Effect of Solution Focused Brief Group Counseling on Adolescents' Basic Need Satisfaction and Wellness / Kısa Süreli Çözüm Odaklı Grupla Psikolojik Danışmanın Ergenlerin Temel İhtiyaç Doyumu ve İyilik Hali Üzerindeki Etkisi

Abstract

The aim of this study is to examine the effect of short-term solution-focused group counseling on adolescents' basic need satisfaction and well-being levels. In this study in which quantitative and qualitative data were evaluated together, sequential explanatory design was used. In order to determine the participants of the study, the Need Satisfaction Scale and the Well-being Scale were administered to 121 students studying in a high school in Turkey. After the measurement results were evaluated, twenty-four students who met the criteria for participation in the study were randomly assigned to the experimental (12) and control (12) groups. There were 8 female and 4 male students in the experimental group and 7 female and 5 male students in the control group; the ages of the students ranged between 15-17. In this study, in which criterion sampling, one of the purposive sampling types, was used, the participants' low level of need satisfaction and well-being was determined as a criterion. A five-week short-term solution-focused group counseling process was conducted with the students in the experimental group, while no treatment was applied to the control group. The quantitative findings showed that short-term solution-focused group counseling had a significant effect on adolescents' basic need satisfaction (competence and relatedness) and well-being. On the other hand, no significant difference was observed in adolescents' autonomy levels. The qualitative findings obtained from the focus group interviews conducted at the end of the process were categorized under two themes: individual development and social relationships. The participants stated that the short-term solution-focused group counseling process supported their individual development with the dimensions of responsibility, self-efficacy, happiness and positive thinking, and contributed to their social relationships with the dimensions of sincerity, commitment and understanding. When the findings obtained from the research are evaluated in general, it is revealed that short-term solution-focused group counseling is an effective approach when working with adolescents in schools. The findings were discussed in the light of the literature, and recommendations were made for the dissemination of similar studies on the effectiveness of mental health interventions and the dissemination of short-term solution-focused interventions in schools by psychological counselors working in schools.

Keywords

• Short term solution focused therapy
• Basic need satisfaction
• Psychological needs
• Well-being
• Adolescent.

References

1. Adams, N., Little, T. D., & Ryan, R. M. (2017). Self-determination theory. In Development of self-determination through the life-course (pp 47-54). Springer.7
2. Arslan, N., & Akın, A. (2016). Çözüm odaklı kısa süreli grupla psikolojik danışmanın lise öğrencilerinin akran zorbalığına etkisi. Sakarya University Journal of Education, 6(1), 72-84.
3. Arslan, Ü., & Gümüşçağlayan, G. (2018). Çözüm odaklı kısa süreli terapiye kısa bir bakış. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (47), 491-507. https://doi.org/10.21764/maeuefd.396228
4. Aslan, H. R., & Cakmak Tolan, Ö. (2021). Çocuk, ergen ve aileye uygulanan çözüm odaklı terapi müdahalelerinin çocuk ve ergenlerin davranış problemleri üzerinde etkililiği: bir sistematik derleme. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 22(3), 2582-2605. https://doi.org/10.17679/inuefd.919480
5. Baard, P. P., Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2004). Intrinsic need satisfaction: a motivational basis of perfonmance and well- being in two work settings. Journal of Applied Social Psychology, 34. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2004.tb02690.x
6. Bacanlı, H., & Cankaya-Cihangir, Z. (2003). İhtiyaç doyum ölçeği uyarlama çalışması. VII. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresine Sunulmuş Bildiri.
7. Balcı, A. (1997). Sosyal bilimlerde araştırma: yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: 72TDFO Yayınları
8. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.

9. Beauchemin, J. D. (2018). Solution-focused wellness: A randomized controlled trial of college students. Health & Social Work, 43(2), 94-100.
10. Bingöl, T. Y., & Akın, A. (2015). Çözüm odaklı kısa süreli yaklaşıma dayalı grup rehberliği programının öz-yeterlik inancına etkisi. OPUS International Journal of Society Researches, 8(14), 321-340. https://doi.org/10.26466/opus.406195
11. Bilge, A., & Engin, E. (2016). Kisilerarasi iliskiler kurami temelli çözüm odakli terapinin etkinligi: Geriye dönük bir inceleme. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17(4), 261.
12. Bilgin, O. (2016). Çözüm odaklı kısa süreli grupla psikolojik danışmanın ergenlerin özgüven düzeyine etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya, Türkiye.
13. Bulut, S. S. (2010). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin sınav kaygıları, saldırganlık eğilimleri ve problem çözme becerilerindeki yetersizliklerin sağaltımında grupla çözüm odaklı kısa terapinin etkileri. Gazi University Journal of Gazi Educational Faculty (GUJGEF), 30(2).
14. Büyüköztürk, Ş. (2002). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: PegemA Yayıncılık.
15. Cepukiene, V., & Pakrosnis, R. (2011). The outcome of Solution-Focused Brief Therapy among foster care adolescents: The changes of behavior and perceived somatic and cognitive difficulties. Children and Youth Services Review, 33(6), 791-797. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2010.11.027
16. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd Ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
17. Corcoran, J. (2006). A comparison group study of solution-focused therapy versus “treatment-as-usual” for behavior problems in children. Journal of Social Service Research, 33(1), 69-81. https://doi.org/110.1300/J079v33n01_0769
18. Cox, A., & Williams, L. (2008). The roles of perceived teacher support, motivational climate, and psychological need satisfaction in students’ physical education motivation. Journal of Sport and Exercise Psychology, 30(2), 222-239. https://doi.org/10.1123/jsep.30.2.222
19. Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed method approaches. Thousand Oaks: Sage.
20. Daki, J., & Savage, R. S. (2010). Solution-focused brief therapy: Impacts on academic and emotional difficulties. The Journal of Educational Research, 103(5), 309-326. https://doi.org/10.1080/00220670903383127
21. De Jong, P., & Berg, I. K. (2012). Interviewing for solutions. Cengage Learning.
22. Deci, E. L., Ryan, R. M., Gagné, M., Leone, D. R., Usunov, J., & Kornazheva, B. P. (2001). Need satisfaction, motivation, and well-being in the work organizations of a former eastern bloc country: A cross-cultural study of self-determination. Personality and Social Psychology Bulletin, 27(8), 930-942. https://doi.org/10.1177/0146167201278
23. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2012). Self-determination theory. In P. A. M. Van Lange, A. W. Kruglanski, & E. T. Higgins (Eds.), Handbook of theories of social psychology (pp. 416–436). Sage Publications Ltd.
24. Deci, E. L., Olafsen, A. H., & Ryan, R. M. (2017). Self-determination theory in work organizations: The state of a science. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 4, 19-43. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-032516-113108
25. Derman, O. (2008). Ergenlerde psikososyal gelişim. Adolesan Sağlığı II Sempozyum Dizisi, (63), 19-21.
26. Doğan, S. (1999). Çözüm-odaklı kısa süreli terapi: Kuramsal bir inceleme. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(12), 23-38.
27. Dönmezer, İ. (2003). Ergenlik döneminde özerkleşme/bağımsızlaşma. Sosyoloji Dergisi, 10, 61-64.
28. Enea, V., & Dafinoiu, I. (2009). Motivational/solution-focused intervention for reducing school truancy among adolescents. Journal of Evidence-Based Psychotherapies, 9(2), 185.
29. Erikson, E. H. (1994). Identity and the life cycle. WW Norton & Company.
30. Fidan, M., & Usta, F. (2013). İyilik hali ölçeğinin Türkçe formunun güvenirlik ve geçerliğinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(3), 265-269.
31. Franklin, C., Streeter, C. L., Kim, J. S., & Tripodi, S. J. (2007). The effectiveness of a solution-focused, public alternative school for dropout prevention and retrieval. Children & Schools, 29(3), 133-144. https://doi.org/10.1093/cs/29.3.133
32. Franklin, C., Moore, K., & Hopson, L. (2008). Effectiveness of solution-focused brief therapy in a school setting. Children & Schools, 30(1), 15-26. https://doi.org/10.1093/cs/30.1.15
33. Fromm, E. (2021). The fear of freedom. Routledge.
34. Gagne, M., Ryan, R.M., & Bargmann, K. (2003). Autonomy support and need satisfaction in the motivation and well-being of gymnasts. Journal of Applied Sport Psychology, 15, 372–390. https://doi.org/10.1080/714044203
35. İlhan, T., & Özbay, Y. (2010). Yaşam amaçlarının ve psikolojik ihtiyaç doyumunun öznel iyi oluş üzerindeki yordayıcı rolü. Turkish Psychological Counseling & Guidance Journal, 4(34), 109-116.
36. Kağıtçıbaşı, Ç. (2005). Autonomy and relatedness in cultural context. Implication for self and family. J Cross-Cultural Psychol, 36, 403-422. https://doi.org/10.1177/0022022105275959
37. Kaplan, D. M., Tarvydas, V. M., & Gladding, S. T. (2014). 20/20: A vision for the future of counseling: The new consensus definition of counseling. Journal of Counseling & Development, 92(3), 366-372. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2014.00164.x
38. Karahan, F. Ş., & Hamarta, E. (2020). The relationship between solution-focused thinking, depression, anxiety, stress and psychology well-being among university students. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 10(59), 649-660.
39. Kim, J. S. (2008). Examining the effectiveness of solutionfocused brief therapy: a metaanalysis using random effects modeling. Research On Social Work Practice, 18(2), 107-116.
40. Kim, J. S., & Franklin, C. (2015). Understanding emotional change in solution-focused brief therapy: Facilitating positive emotions. Best Practices in Mental Health, 11(1), 25-41.
41. Ko, M. J., Yu, S. J. ve Kim, Y. G. (2003). The effects of solution-focused group counseling on the stress response and coping strategies in the delinquent juveniles. Taehan Kanho Hakhoe Chi, 33(3), 440-450. https://doi.org/10.4040/jkan.2003.33.3.440
42. Korkut-Owen, F. ve Owen D. W. (2012). İyilik hali yıldızı modeli, uygulanması ve değerlendirilmesi. International Journal of Eurasia Social Sciences, 3(9), 24-33.
43. Kurnanto, M. E. (2019). Solution focused brief counseling (sfbc): Study in students with academic procrastination. GUIDENA: Jurnal Ilmu Pendidikan, Psikologi, Bimbingan Dan Konseling, 9(1), 7. https://doi.org/10.24127/gdn.v9i1.1579
44. Kvarme, L. G., Helseth, S., Sorum, R., Luth-Hansen, V., Haugland, S. ve Natvig, G. K. (2010). The effect of a solution-focused approach to ımprove selfefficacy in socially withdrawn school children: a non-randomized controlled trial. International Journal of Nursing Studies, 47(11), 1389- 1396. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2010.05.001
45. LaFountain, R. M., Garner, N. E., & Eliason, G. T. (1996). Solution-focused counseling groups: A key for school counselors. The School Counselor, 43(4), 256-267.
46. Leech, N. L., Barrett, K. C. ve Morgan, G. A. (2008). SPSS for intermediate statistics: Use and interpretation. New York: Psychology Press.
47. MacDonald, A. J. (2007). Solution-focused therapy: Theory, Research and Practice. Sage Publications Inc.
48. Maddi, S. R., & Costa, P. T. (2017). Humanism in personology: Allport, Maslow, and Murray. Routledge.
49. Maslow, A. H. (1954). The instinctoid nature of basic needs. Journal of Personality, 22, 326–347. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1954.tb01136.x
50. Meydan, B. (2013). Çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışma: okullardaki etkililiği üzerine bir inceleme. Turkish Psychological Counseling & Guidance Journal, 4(39), 120-129.
51. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook.
52. Murphy, J. J. (2008). Solution-focused counseling in schools (2nd Ed.). Alexandria VA: American Counseling Association.
53. Myers, J. E., Sweeney, T. J., & Witmer, J. M. (2000). The wheel of wellness counseling for wellness: A holistic model for treatment planning. Journal of Counseling and Development, 78, 251-266. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2000.tb01906.x
54. Newsome, W. S. (2005). The impact of solution-focused brief therapy with at-risk junior high school students. Children & Schools, 27(2), 83-90. https://doi.org/10.1093/cs/27.2.83
55. Noltemeyer, A., James, A. G., Bush, K., Bergen, D., Barrios, V., & Patton, J. (2021). The relationship between deficiency needs and growth needs: The continuing investigation of Maslow’s theory. Child & Youth Services, 42(1), 24-42. https://doi.org/10.1080/0145935X.2020.1818558
56. Özdağ, M. (2021). Grupla yapılan bilişsel davranışçı terapi ve çözüm odaklı kısa süreli terapinin lise öğrencilerinde sınav kaygısına etkisinin karşılaştırmalı incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi İstanbul, Türkiye.
57. Özekes, M. (2023). Ergenlerde Etnik Grup ve Boş Zaman Aktivitesi, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(3), 120-132. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1280422
58. Perkins, R. (2006). The effectiveness of one session of therapy using a single‐session therapy approach for children and adolescents with mental health problems. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 79(2), 215-227. https://doi.org/10.1348/147608305X60523
59. Quick, E. K. (2008). Doing what works in brief therapy: A strategic solution focused approach. Academic Press.
60. Quinn, M., Carr, A., Carroll, L., & O'Sullivan, D. (2007). Parents plus programme 1: Evaluation of its effectiveness for pre‐school children with developmental disabilities and behavioural problems. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 20(4), 345-359. https://doi.org/10.1111/j.1468-3148.2006.00352.x
61. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development and well-being. American Psychologist, 55, 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
62. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory. Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford Publications.
63. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61,101860. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
64. Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069-1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
65. Sarı, E., & Günaydın, N. (2016). Çözüm odakli depresyon ile basa çikma egitiminin depresyon belirtileri üzerindeki etkileri*/Effectiveness of solution-focused coping with depression training on depression symptoms. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17(5), 369-375. https://doi.org/10.5455/apd.208951
66. Schultz, D., Schultz, S. (1997). Theories of personality. Pacific Grove: Brooks/Cole Pub.
67. Seligman, L. (2006). Theories of counseling and psychotherapy: Systems, strategies, and skills. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education Inc.
68. Shin, S. K. (2009). Effects of a solution-focused program on the reduction of aggressiveness and the improvement of social readjustment for Korean youth probationers. Journal of Social Service Research, 35(3), 274-284. https://doi.org/10.1080/01488370902901079
69. Siyez, D. M., & Tan Tuna, D. (2014). Lise öğrencilerinin öfke kontrolü ve iletişim becerilerinde çözüm odaklı psiko-eğitim programının etkisi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 5(41), 11-22.
70. Sklare, G. B. (2010). Okul danışmanları için kısa süreli çözüm odaklı psikolojik danışma. (Çev. D. M. Siyez, A. Kaya). Ankara: Pegem Akademi.
71. Smock, S. A., Trepper, T. S., Wetchler, J. L., McCollum, E. E., Ray, R., & Pierce, K. (2008). Solution-focused group therapy for level 1 substance abusers. Journal of Marital and Family Therapy, 34(1), 107–120. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2008.00056.x
72. Sparrer, I. (2012). Çözüm odaklı yaklaşıma ve sistemik yapısal dizime giriş. (Çev. E. Suvarierol). İstanbul: Pan Yayıncılık.
73. Toprakçı, E. (2008). Sınıfa dayalı yönetim. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık
74. Torun, F. (2019). Mükemmel boşluk. A. Gürdal Küey (Ed.), Hangi otorite? içinde (s. 186-197). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
75. Visser, C. (2010). Self-determination theory meets solution-focused change: Autonomy, competence and relatedness support in action. InterAction-The Journal of Solution Focus in Organisations, 2(1), 7-26.
76. Vostanis, P., Anderson, L., & Window, S. (2006). Evaluation of a family support service: short-term outcome. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 11(4), 513-528. https://doi.org/10.1177/13591045060678
77. Window, S., Richards, M., & Vostanis, P. (2004). Parents’ and children’s perception of a family support intervention for child behavioral problems. Journal of Social Work Practice, 18(1), 113-131. https://doi.org/10.1080/0265053042000180554
78. Wubbolding, R. E. (2013). Reality therapy for the 21st century. Routledge. Yavuzer H. (2006). Çocuk psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.