Aşık Mahzuni Şerif Türkülerinin Semantik Ağ Haritası ve Çizge Kuramı Temelli Sosyal Ağ Analizi
Öz
Bu araştırma, Âşık Mahzuni Şerif’in eserlerindeki kültürel motifleri Sosyal Ağ Analizi (SAA) ile incelemektedir. MAXQDA üzerinden türkü metinleri kodlanarak kültürel kodların kelime birliktelikleri (co-occurrence) hesaplanmıştır. Temel bulgulara göre, ağın merkezindeki “Dost/Pir” kavramı dünyevi çilelere karşı inançsal bir sığınak işlevi görmektedir. “Dünya” motifi yüksek arasındalık merkeziliğiyle bireysel ve toplumsal temalar arasında makro bir geçiş koridoru oluştururken, “Zalim/Ağa” ve “Fakir/Yoksul” düğümleri arasındaki güçlü bağ ise sınıfsal çelişkiyi yapısal düzlemde doğrulamaktadır. Sonuç olarak ozanın söz varlığı; sadece sosyo-ekonomik eleştirilerin değil aynı zamanda inançsal köklerin de iç içe geçtiği, sürekli etkileşim halinde olan değişken ve hareketli bir anlamsal ekosistemdir.
Anahtar Kelimeler
Aşık Mahzuni Şerif, Sosyal Ağ Analizi, Semantik Ağ, Kültürel Motif, Kelime Birlikteliği
Kaynakça
- Acar, N. (2024). Yeni medya araştırmalarında sosyal ağ analizi: Kavramlar, ölçütler, yaklaşımlar. Journal of Communication Science Researches, 4(2), 167–179.
- Adler, G. (2022). Modern müzikolojinin doğuşu: Müzikolojinin kapsamı, yöntemi ve amacı (E. Yalınkılıç, Çev.). Sahne ve Müzik Eğitim - Araştırma e-Dergisi, 8(15), 1–29. (Orijinal eserin yayım tarihi 1885).
- Ağcasulu, H. (2018). Sosyal bilimlerde ilişkileri inceleyen bir yöntem: Sosyal ağ analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(Özel Sayı), 1915–1933.
- Avcı Akbel, M. (2021). Türk halk müziği icrasında üslup ve tavır. Pan Yayıncılık.
- Bars, M. E. (2023). Âşık Veysel’in âşık tarzı şiir geleneğini temsil gücü. Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi, (Âşık Veysel Hatırasına Gelenek ve Edebiyat Özel Sayısı), 146–167.
- Büyük, K., & Bozkurt, A. (2020). A social network analysis of the July 15 coup attempt: Social resistance, network patterns, and collective discourse. Bilig – Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, (93), 1–28.
- Büyükyıldız, H. Z. (2009). Türk halk müziği: Ulusal Türk müziği. Papatya Yayıncılık.
- Cingöz, M. (2025). Alevi-Bektashi ballads: Malady, melody and remedy [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Utah State University.
- Doğan, C. (2025). Türk halk müziğinde bitkisel imgelerin sözlü kültürdeki temsili ve kültürel bellekle ilişkisi. Yegah Musicology Journal, 8(3), 2418–2449.
- Dönmezçelik, Ö. (2024). İletişim çalışmalarında sosyal ağ analizinin dünü, bugünü ve yarını: Analitik bir değerlendirme. Yeni Medya Dergisi, 17(Bahar), 1–20.