2025 YKS Fizik Sorularının MEB Kazanımları ve Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre Analizi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, 2025 Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nda yer alan Fizik sorularını hem Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programı hem de Yenilenmiş Bloom Taksonomisi çerçevesinde incelemektir. Nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda yürütülen araştırmada, veri toplama yöntemi olarak doküman analizi kullanılmıştır. Çalışmanın veri setini 2025 YKS kapsamında yer alan toplam 21 fizik sorusu oluşturmaktadır. Analiz sürecinde sorular iki bağımsız araştırmacı tarafından ayrı ayrı değerlendirilmiş, gözlemciler arası uyum katsayısı 0,82 olarak hesaplanmış ve bu değer araştırmanın güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermiştir. Verilerin çözümlenmesi iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada sorular, MEB 9–12. sınıf Fizik Dersi Öğretim Programı kazanımları doğrultusunda sınıflandırılmıştır. İkinci aşamada ise her soru Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’nin bilişsel süreç (hatırlama, anlama, uygulama, çözümleme, değerlendirme, oluşturma) ve bilgi (olgusal, kavramsal, prosedürel, üstbilişsel) boyutlarına göre değerlendirilerek iki boyutlu taksonomi tablosunda konumlandırılmıştır. Elde edilen bulgular, TYT’deki fizik sorularının 9. ve 10. sınıf kazanımlarına dayandığını, AYT’de soruların 11. ve 12. sınıf kazanımları arasında dengeli bir şekilde dağıldığını ortaya koymuştur. Bilişsel süreç düzeyleri incelendiğinde hem TYT hem de AYT sorularının büyük çoğunluğunun alt düzey bilişsel süreçlerde (hatırlama, anlama ve uygulama) yoğunlaştığı, üst düzey düşünme becerilerini ölçmeye yönelik sorulara pek yer verilmediği belirlenmiştir. Çalışma, üst düzey bilişsel süreçleri değerlendirebilecek nitelikte soru çeşitliliğinin artırılmasının ölçme-değerlendirme niteliğini geliştireceğini vurgulamaktadır.

Keywords

• Fizik Soruları
• YKS
• Fizik Dersi Öğretim Programı
• Yenilenmiş Bloom Taksonomisi
• Doküman Analizi.

Analysis of 2025 YKS Physics Questions According to MEB Outcomes and The Revised Bloom Taxonomy

Abstract

The aim of this study is to examine the Physics questions included in the 2025 Higher Education Institutions Exam (YKS) in terms of both the Ministry of National Education (MEB) Secondary School Physics Curriculum and the Revised Bloom’s Taxonomy. Conducted within a qualitative research approach, the study employed document analysis as the data collection method. The dataset of the study consists of a total of 21 Physics questions from the 2025 YKS. During the analysis process, the questions were independently evaluated by two researchers, and the inter-rater reliability coefficient was calculated as 0.82, indicating a high level of reliability. The data analysis was conducted in two stages. In the first stage, the questions were classified according to the learning outcomes specified in the MEB 9th–12th grade Physics Curriculum. In the second stage, each question was analyzed based on the cognitive process (remembering, understanding, applying, analyzing, evaluating, creating) and knowledge (factual, conceptual, procedural, metacognitive) dimensions of the Revised Bloom’s Taxonomy and mapped onto a two-dimensional taxonomy table. The findings revealed that the Physics questions in the TYT (Basic Proficiency Test) predominantly corresponded to the 9th and 10th grade curriculum outcomes, whereas the AYT (Field Proficiency Test) questions were evenly distributed across the 11th and 12th grade outcomes. Analysis of cognitive process levels showed that the majority of both TYT and AYT questions focused on lower-order cognitive processes (remembering, understanding, and applying), with limited attention given to questions assessing higher-order thinking skills. The study emphasizes that increasing the variety of questions capable of evaluating higher-order cognitive processes would enhance the quality and effectiveness of assessment.

Keywords

• Physics Questions
• YKS
• Physics Curriculum
• Revised Bloom’s Taxonomy
• Document Analysis

References

1. Ayvacı, H. Ş., ve Türkdoğan, D. (2010). Fen bilgisi öğretiminde Bloom taksonomisi kullanımına ilişkin bir değerlendirme. Eğitim ve Bilim, 35(156), 54–66.
2. Baki, A., ve Köğce, D. (2009). Fen ve matematik derslerinde Bloom taksonomisinin uygulanabilirliği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1), 1–12.
3. Çepni, S., Ayvacı, H. Ş., ve Keleş, E. (2001). Fen bilgisi öğretiminde Bloom taksonomisine dayalı test geliştirme çalışmaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 45–52.
4. Coşkun, A., ve Kartal, S. (2022). Üniversite giriş sınavı sorularının Bloom taksonomisine göre analizi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 18(2), 345–362.
5. Çoban, A. (2001). Lise fizik öğretim programının değerlendirilmesi ve sınav sorularına yansımaları. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 55–66.
6. Dindar, M., ve Demir, A. (2006). Fen derslerinde ölçme araçlarının değerlendirilmesi: Bloom taksonomisi örneği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 50–60.
7. Gökulu, N. (2015). Merkezi sınavlarda sorulan fizik sorularının Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 101–118.
8. Gündüz, N. (2009). Fen ve teknoloji derslerinde soru türlerinin Bloom taksonomisine göre analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(4), 1727–1750.

9. Haladyna, T. M. (1999). Developing and validating multiple-choice test items (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
10. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
11. Nitko, A. J., & Brookhart, S. M. (2011). Educational assessment of students (6th ed.). Pearson.
12. Oğuztekin, E., ve Bektas, O. (2023). 2018-2021 LGS fen sorularının bloom taksonomisine göre incelenmesi. Anadolu University Journal of Education Faculty, 7(1), 227-245. https://doi.org/10.34056/aujef.1108229
13. Özel, Ö. (2010). Fen bilimleri öğretiminde ölçme değerlendirme uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi.
14. Öztürk, M., ve Demir, H. (2020). Açık uçlu soruların öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerine etkisi. Journal of Education and Learning, 9(3), 115–129.
15. Popham, W. J. (2013). Classroom assessment: What teachers need to know (7th ed.). Pearson.
16. Salar, R., Karaman, M., Dilber, R., ve Turgut, M. (2014). Lise fen dersleri öğretim programlarının sınav sorularına yansıması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 45–59.
17. Sesli, E. (2007). Fen bilgisi öğretiminde Bloom taksonomisine dayalı soru geliştirme. Eğitim ve Bilim, 32(145), 65–73.
18. Tanık, M., ve Saraçoğlu, H. (2011). Merkezi sınav sorularının Bloom taksonomisine göre analizi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 77–94.
19. Uzunpolat, B., ve Çakmak, S. (2023). Ortaöğretim fizik öğretim programı ve sınav soruları analizi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 88–105.
20. Yalçın Çer, F. (2023). Lise fizik sorularının bilişsel süreçler açısından incelenmesi. International Journal of Educational Studies, 10(2), 205–222.
21. Yıldırım, A., ve Benzer, E. (2024). YKS fizik sorularının Bloom taksonomisi açısından değerlendirilmesi. Journal of Contemporary Education Studies, 15(1), 33–50.
22. Yıldırım, A., ve Şimşek, H., (2016). Nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.