Matematik ÖABT Sorularının MATH Taksonomisine Göre İncelenmesi (2013-2025)

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 2013-2025 yılları arasında İlköğretim ve Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği Alan Bilgisi Testi’nde (ÖABT) yer alan Uygulamalı Matematik sorularını MATH taksonomisi çerçevesinde incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, 13 yıllık süreçte sorulan toplam 161 soru analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, sınavın ölçtüğü bilişsel becerilerin yıllar içerisinde yüzeysel öğrenmeden derin öğrenmeye doğru evrildiğini göstermektedir. ÖABT’nin ilk kez uygulandığı 2013 yılında tüm sorular sadece ezber ve rutin işlem gerektiren A grubunda yer alırken, bu eğilim zamanla değişmiş ve 2025 yılına gelindiğinde bilgi transferi ve yeni durumlara uyarlamayı gerektiren B grubunun oranı lise branşında %100’e, ilköğretim branşında ise %75’e ulaşmıştır. Ancak araştırmanın en çarpıcı ve eleştirel bulgusu, incelenen 161 sorunun hiçbirinin analitik zihinsel süreçleri barındıran C grubunda (Üst Düzey Düşünme) yer almamasıdır. Adayların eleştirel matematiksel düşünme, doğrulama ve değerlendirme gibi üst düzey becerilerinin ÖABT’de ölçülmemesi, Yükseköğretim Kurulu lisans müfredatları ve Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi’nin ölçme politikaları bağlamında sorgulanmıştır. Politika yapıcılara, C grubu sorularının sınav sistemine entegre edilmesi ve günümüz eğitim vizyonuna uygun olarak bu becerilerin dinamik simülasyonlar gibi teknoloji destekli modüllerle uygulamalı olarak ölçülmesi önerilmektedir.

Keywords

• ÖABT
• MATH Taksonomisi
• Uygulamalı Matematik
• öğretmenlik alan bilgisi testi

Ethical Statement

Bu araştırma, insan katılımcılar üzerinde yürütülmemiş; tamamen ÖSYM tarafından herkese açık olarak yayımlanan resmi ÖABT soru kitapçıklarının doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmesine dayanmaktadır. Bu niteliği gereği çalışma etik kurul izninden muaftır.

An Analysis of Mathematics ÖABT Questions According to the MATH Taxonomy (2013-2025)

Abstract

The purpose of this research is to analyze the Applied Mathematics questions included in the Elementary and Secondary Mathematics Teacher Content Knowledge Test (ÖABT) between the years 2013 and 2025 within the framework of the MATH taxonomy. In this study, which utilized the document analysis method among qualitative research designs, a total of 161 questions asked over a 13-year period were analyzed. The findings indicate that the cognitive skills measured by the exam have evolved from surface learning to deep learning over the years. While all questions were in the A group, which requires only memorization and routine operations, when the ÖABT was first administered in 2013, this trend changed over time, and by 2025, the proportion of the B group, which requires knowledge transfer and adaptation to new situations, reached 100% in the high school branch and 75% in the elementary branch. However, the most striking and critical finding of the research is that none of the 161 questions analyzed fall into the C group (Higher-Order Thinking), which encompasses analytical mental processes. The failure to measure candidates’ higher-order skills such as critical mathematical thinking, verification, and evaluation in the ÖABT is questioned in the context of the Higher Education Council undergraduate curricula and the Measurement, Selection and Placement Center’s measurement policies. It is recommended to policymakers that C group questions be integrated into the examination system and that these skills be measured practically with technology-supported modules such as dynamic simulations in accordance with the contemporary education vision.

Keywords

• ÖABT
• MATH Taxonomy
• Applied Mathematics
• teacher content knowledge test

Ethical Statement

This study is exempt from ethics committee approval as it is a document analysis based on the examination of completely public official exam documents and does not involve human participants.

References

1. Aliustaoğlu, F., ve Tuna, A. (2016). Akademik personel ve lisansüstü eğitimi giriş sınavı (ALES) matematik sorularının MATH taksonomisine göre analizi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2). https://izlik.org/JA75XT86MT
2. Aliustaoğlu, F., Dağdelen, İ., & Tuluk, G. (2023). Analysis of the mathematics questions in 2021 High School Entrance Exam according to learning areas and the MATH taxonomy. Kastamonu Education Journal, 31(1), 22-37. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1243321
3. Aygün, B., Baran-Bulut, D., & İpek, A. S. (2016). İlköğretim matematik dersi sınav sorularının MATH taksonomisine göre analizi. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 7(1), 62-88. https://doi.org/10.16949/turcomat.97548
4. Bennie, K. (2005). The MATH taxonomy as a tool for analysing course material in Mathematics: A study of its usefulness and its potential as a tool for curriculum development. African Journal of Research in Mathematics, Science and Technology Education, 9(2), 81-95. https://doi.org/10.1080/10288457.2005.10740580
5. Bloom, B. S. (Ed.). (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. Longmans.
6. Çelikkol, E., ve Kale, M. (2024). İlkokul 4. sınıf matematik ders kitaplarındaki ünite değerlendirme sorularının MATH taksonomisine göre incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(3), 1819-1845. https://doi.org/10.17152/gefad.1518389
7. D’Souza, S. M., & Wood, L. N. (2003). Designing assessment using the MATH taxonomy. L. Bragg, C. Campbell, G. Herbert ve J. Mousely (Ed.), Mathematics education research: Innovation, networking, opportunity. Proceedings of the 26th Annual Conference of MERGA Inc. içinde (s. 294-301). Deakin University.
8. Esen, C., ve Tuna, A. (2021). ALES matematik sorularının MATH taksonomisine göre incelenmesi: 2006–2013. Online Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 2(1), 43-54. https://doi.org/10.5281/zenodo.10519591

9. Farımaz, H. (2020). 2017-2018 ve 2018-2019 öğrenim yıllarında yapılan sekizinci sınıf lise geçiş sistemindeki matematik soruları ile ders kitaplarındaki matematik sorularının MATH taksonomisine göre karşılaştırmalı analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi.
10. İltuş, C. (2019). Matematik öğretmenliği alan bilgisi testi sorularının özel alan yeterlikleri ve MATH taksonomisine göre analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
11. Karaduman, H. (2015). 9. sınıf öğrencilerinin matematik dersi bilgilerinin MATH taksonomisi kullanılarak incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
12. Konur, K., ve Keskin, B. (2024, 11-13 Temmuz). İlköğretim matematik ÖABT alan eğitimi sorularının MATH taksonomisine göre analizi [Özet bildiri sunumu]. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi, Prizren, Kosova.
13. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2. bs.). Sage.
14. Moralı, H. S., Karaduman, H., ve Uğurel, I. (2014, 16-18 Mayıs). Matematik öğretmenliği alan bilgisi sınavlarındaki soruların MATH taksonomisi çerçevesinde analizi [Tam metin bildiri]. International Conference on Education in Mathematics, Science and Technology (ICEMST), Konya, Türkiye.
15. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM). (t.y.). KPSS çıkmış sorular. 6 Mayıs 2026 tarihinde https://www.osym.gov.tr/TR,15071/kpss-cikmis-sorular.html adresinden erişilmiştir.
16. Pişkin Tunç, M., ve Baydar, O. (2022). TEOG, LGS ve TIMSS matematik sorularının MATH Taksonomisine göre incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(33), 20-53. https://doi.org/10.35675/befdergi.745365
17. Smith, G., Wood, L., Coupland, M., Stephenson, B., Crawford, K., & Ball, G. (1996). Constructing mathematical examinations to assess a range of knowledge and skills. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 27(1), 65-77. https://doi.org/10.1080/0020739960270109
18. Tavşancıl, E., ve Aslan, E. A. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon.
19. Uğurel, I., Moralı, H. S., ve Kesgin, Ş. (2012). OKS, SBS ve TIMSS matematik sorularının ‘MATH taksonomi’ çerçevesinde karşılaştırmalı analizi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 423-444. https://izlik.org/JA32LX28GB
20. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.