Oyun Temelli Öğrenmenin Öğrenci Motivasyonu ve Akademik Bağlılığına Etkisi

Öz

Bu derleme çalışmasının amacı, oyun temelli öğrenmenin öğrenci motivasyonu, akademik bağlılık ve akademik başarı üzerindeki etkisini güncel ve erişilebilir literatür çerçevesinde incelemektir. Çalışma, 2000-2024 yılları arasında yayımlanan ve Google Scholar, ERIC, ScienceDirect, Web of Science, TR Dizin, YÖK Tez Merkezi ve üniversite açık erişim sistemleri üzerinden erişilebilen kuramsal çalışmalar, sistematik derlemeler, meta-analizler, tezler ve seçilmiş ampirik araştırmalara dayanmaktadır. Dahil etme ölçütlerini karşılayan 15 temel çalışma tematik sentez yaklaşımıyla incelenmiş; bulgular motivasyon, akademik bağlılık, akademik başarı, oyunlaştırma ile karşılaştırma ve uygulama koşulları başlıkları altında değerlendirilmiştir. Literatür genel olarak oyun temelli öğrenmenin öğrencilerin derse ilgisini artırabildiğini, öğrenme sürecine davranışsal, duygusal ve bilişsel katılımı destekleyebildiğini ve uygun tasarlandığında öğrenme çıktıları üzerinde olumlu etki oluşturabildiğini göstermektedir. Bununla birlikte bu etkinin kendiliğinden ortaya çıkmadığı; oyunun öğretim hedefleriyle uyumlu olması, öğrencinin düzeyine göre dengelenmiş zorluk sunması, anlamlı geri bildirim içermesi, öğretmen rehberliğiyle desteklenmesi ve öğrenme sonrasında yansıtıcı değerlendirme yapılması gerektiği görülmektedir. Literatürde uzun vadeli etkiler, Türkiye bağlamındaki farklı eğitim kademeleri ve oyun temelli öğrenme ile oyunlaştırmanın karşılaştırmalı sonuçları konusunda sınırlılıklar bulunmaktadır. Bu çalışma, motivasyon, akademik bağlılık ve akademik başarı boyutlarını birlikte ele alarak söz konusu boşluğu bütüncül bir çerçevede tartışmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Oyun Temelli Öğrenme
• Oyunlaştırma
• Öğrenci Motivasyonu
• Akademik Bağlılık,
• Akademik Başarı

The Effect of Game-Based Learning on Student Motivation and Academic Engagement

Öz

This review article examines the effects of game-based learning on student motivation, academic engagement, and academic achievement by synthesising current and accessible literature. The study draws on theoretical papers, systematic reviews, meta-analyses, theses, and selected empirical studies published between 2000 and 2024 and accessible through Google Scholar, ERIC, ScienceDirect, Web of Science, TR Dizin, the Turkish Council of Higher Education Thesis Center, and university open repositories. Fifteen core studies that met the inclusion criteria were analysed through thematic synthesis. The findings were organised under the themes of motivation, academic engagement, academic achievement, comparison with gamification, and implementation conditions. The literature indicates that game-based learning can increase students' interest in lessons, support behavioural, emotional, and cognitive engagement, and contribute positively to learning outcomes when it is pedagogically well designed. However, these outcomes are not automatic. The effectiveness of game-based learning depends on alignment with instructional objectives, an appropriate level of challenge, meaningful feedback, teacher guidance, and reflective assessment after gameplay. The literature still has limitations regarding long-term effects, Türkiye-based evidence across different educational levels, and direct comparisons between game-based learning and gamification. This review contributes to the field by discussing motivation, academic engagement, and academic achievement within a shared pedagogical framework and by clarifying the conditions under which game-based learning becomes educationally meaningful.

Anahtar Kelimeler

• Game-based Learning,
• Gamification,
• Student Motivation,
• Acedemic Engagemet,
• Acedemic Achievement

Kaynakça

1. Kaynakça Abdul Jabbar, A. I., & Felicia, P. (2015). Gameplay engagement and learning in game-based learning: A systematic review. Review of Educational Research, 85(4), 740-779. https://doi.org/10.3102/0034654315577210.
2. Barz, N., Benick, M., Dörrenbächer-Ulrich, L., & Perels, F. (2024). The effect of digital game-based learning interventions on cognitive, metacognitive, and affective-motivational learning outcomes in school: A meta-analysis. Review of Educational Research, 94(2), 193-227. https://doi.org/10.3102/00346543231167795.
3. Clark, D. B., Tanner-Smith, E. E., & Killingsworth, S. S. (2016). Digital games, design, and learning: A systematic review and meta-analysis. Review of Educational Research, 86(1), 79-122. https://doi.org/10.3102/0034654315582065.
4. Deterding, S., Dixon, D., Khaled, R., & Nacke, L. (2011). From game design elements to gamefulness: Defining “gamification”. In Proceedings of the 15th International Academic MindTrek Conference: Envisioning Future Media Environments (pp. 9-15). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/2181037.2181040.
5. Divrik, R., Çelik, Ö., & Elmas, Z. (2025). ChatGPT ile tasarlanan matematiksel oyunların 4. sınıf öğrencilerinin matematik motivasyon ve tutumlarına etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 8(2), 679-700. https://doi.org/10.33400/kuje.1722769.
6. Elmalı, Ş., Freund, L., & Tiemann, R. (2026). A systematic literature review of game-based approaches in chemistry education (2014–2024). Chemistry Education Research and Practice, 27, 31–44. https://doi.org/10.1039/D5RP00248F.
7. Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: Potential of the concept, state of the evidence. Review of Educational Research, 74(1), 59-109. https://doi.org/10.3102/00346543074001059.
8. Grant, M. J., & Booth, A. (2009). A typology of reviews: An analysis of 14 review types and associated methodologies. Health Information & Libraries Journal, 26(2), 91-108. https://doi.org/10.1111/j.1471-1842.2009.00848.x.

9. Hamari, J., Koivisto, J., & Sarsa, H. (2014). Does gamification work? A literature review of empirical studies on gamification. In 2014 47th Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 3025-3034). IEEE. https://doi.org/10.1109/HICSS.2014.377.
10. Huang, R., Ritzhaupt, A. D., Sommer, M., Zhu, J., Stephen, A., Valle, N., Hampton, J., & Li, J. (2020). The impact of gamification in educational settings on student learning outcomes: A meta-analysis. Educational Technology Research and Development, 68(4), 1875-1901. https://doi.org/10.1007/s11423-020-09807-z.
11. Kırılmazkaya, G. (2025). Oyunlaştırma yönteminin ortaokul öğrencilerinin akademik başarı, motivasyon ve tutumlarına etkisi. Trakya Eğitim Dergisi, 15(2), 627-651. https://doi.org/10.24315/tred.1489444.
12. Li, Y., Chen, D., & Deng, X. (2024). The impact of digital educational games on student’s motivation for learning: The mediating effect of learning engagement and the moderating effect of the digital environment. PLOS ONE, 19(1), e0294350. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0294350.
13. Önal, Ş., & Çeltek, M. (2023). Oyun temelli öğrenme uygulamalarının fen bilimleri dersinde 5. sınıf öğrencileri üzerindeki etkisi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(2), 786-816. https://doi.org/10.24315/tred.1067048.
14. Özcan, Ş. (2019). Eğitimde oyunlaştırma üzerine yapılan araştırmalara ilişkin bir meta analiz çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
15. Plass, J. L., Homer, B. D., & Kinzer, C. K. (2015). Foundations of game-based learning. Educational Psychologist, 50(4), 258-283. https://doi.org/10.1080/00461520.2015.1122533.
16. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54-67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020.
17. Safitri, R. R., Rahmania, U. G., Putri, A. F., & Jumadi, J. (2025). The impact of game-based learning on student competencies in science: A systematic review. Jurnal Pendidikan dan Kebudayaan, 10(1), 116–136. https://doi.org/10.24832/jpnk.v10i1.5188.
18. Sailer, M., & Homner, L. (2020). The gamification of learning: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 32(1), 77-112. https://doi.org/10.1007/s10648-019-09498-w. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039.
19. Soriano-Sánchez, J. G., Quijano López, R., & Airado Rodríguez, D. (2026). The impact of game-based learning on motivation, self-efficacy, and academic achievement in the natural sciences: A meta-analysis. Education Sciences, 16(1), 122. https://doi.org/10.3390/educsci16010122.
20. Tut, E. (2025). Fen eğitiminde eğitsel oyunların akademik başarı, öz yeterlik ve motivasyon üzerindeki etkisi: Bir karma yöntem araştırması [Lisansüstü tez, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://hdl.handle.net/20.500.12712/51182. Tüzün, H., Yılmaz-Soylu, M., Karakuş, T., İnal, Y., & Kızılkaya, G. (2009). The effects of computer games on primary school students’ achievement and motivation in geography learning. Computers & Education, 52(1), 68-77. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2008.06.008.
21. Wouters, P., van Nimwegen, C., van Oostendorp, H., & van der Spek, E. D. (2013). A meta-analysis of the cognitive and motivational effects of serious games. Journal of Educational Psychology, 105(2), 249-265. https://doi.org/10.1037/a0031311.
22. Zhang, Q., & Yu, Z. (2022). Meta-analysis on investigating and comparing the effects on learning achievement and motivation for gamification and game-based learning. Education Research International, 2022, Article 1519880. https://doi.org/10.1155/2022/1519880.