Yeşil Yeni Düzen: Sermayenin Yeniden Üretimi

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 93 , 59 - 92 , 01.04.2026

İrfan Mukul

https://izlik.org/JA85EX33NJ

Öz

Yeşil yeni düzen, mevcut kapitalist üretim tarzıyla ekolojik krizin aşılabileceğinin propagandasıdır. Bu propagandaya karşı çıkışlar ya da ekolojik mücadeleler, kapitalist ekonomi ve piyasanın kanunlarına riayet edilerek yapılır. Başka bir ifadeyle “yeşil”e boyanmış ve sınıf perspektifi içeren ekolojik yaklaşımlardan mümkün olduğu kadar uzak mücadele biçimleri tercih edilir ve sermaye tarafından desteklenir. Bunun için alternatif ekoloji hareketleri mücadelelerinin bu tuzağa düşmemesi gerekir. Örneğin 21 Ocak 2023’de İstanbul’da yapılan ve 70’den fazla ekoloji örgütünün çağrısı ve 100’den fazlasının katılımıyla gerçekleşen Ekoloji Hareketleri Konferansı böyle bir tehlikeyle karşı karşıyadır. Konferansın sonunda oluşturulan tutum belgesinde ifade edilen; “Tüm varlıklar için özgür ve eşit bir yaşamı savunuyoruz”, “Ekolojik yıkımın faili belli: sermaye” ve “Pandeminin nedeni ekolojik krizdir” sözlerine ve tespitlerine katılmamak mümkün değildir. Bununla birlikte bu çıkarsamaların; stratejik olarak sermayenin iktidarına yönelik bir perspektifle donatılmaması ve işçi sınıfının örgütlerini de kapsayacak şekilde bir bütünleşmeye işaret etmemesi, başta ekolojik sorunlar olmak üzere toplumsal sorunları çözemeyeceğini aksine derinleştireceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Marks ve Ekoloji , Gezegenin Sınırları , Eşitsiz Coğrafi Gelişim , Yeşil Yeni Düzen , Ekoloji Hareketleri.

Green New Deal: Old Wine, New Bottle

https://izlik.org/JA85EX33NJ

Öz

The green new deal is propaganda that the ecological crisis can be overcome with the current capitalist mode of production. Any opposition to this propaganda or ecological struggles are carried out in accordance with the laws of the capitalist economy and market. In other words, forms of struggle that are as far removed as possible from ecological approaches that are "greenwashed" and include a class perspective are preferred and supported by capital. For this reason, alternative ecology movements must avoid falling into this trap. For example, the Ecology Movements Conference held in Istanbul on January 21, 2023, which was called by more than 70 ecology organizations and attended by more than 100, faces such a danger. It is impossible not to agree with the statements and observations expressed in the position paper drafted at the end of the conference: "We defend a free and equal life for all beings," "The culprit of ecological destruction is clear: capital," and "The cause of the pandemic is the ecological crisis." However, the fact that these conclusions are not strategically equipped with a perspective targeting the power of capital and do not point to an integration that includes the organizations of the working class shows that they cannot solve social problems, especially ecological ones, but rather deepen them.

Anahtar Kelimeler

Marx and Ecology , Planetary Boundaries , Unequal Geographical Development , Green New Deal , Ecological Movements.

Kaynakça

• Ajl, M. (2022). Halkın Yeşil Yeni Düzeni. (çev. Eser Kömürcü). İstanbul: Ceylan Yayınları.
• Aksu, C. (2022). “Ekoloji Hareketi İçin Yenileme İhtiyacı”. Polen Ekoloji Dergisi. 7: 87-110.
• Angus, I. (2021). Antroposen’le Yüzleşmek. (Çev. Nuray Onuk). İstanbul: Marx-21.
• Asar, Ç. A. (2024). “Dünyadaki Tüm İnsanları Bir Araya Getirsek Ne Kadar Alan Kaplardı? Sonucun Bu Kadar Şaşırtıcı Olacağını Hesaplarken Biz De Bilmiyorduk!” Erişim Tarihi: 06.07.2025. https://www.webtekno.com/tum-insanlari-bir-araya-getirsek-ne-kadar-alan-kaplar-h150187.html
• Başkaya, F. (2024). https.//birikimdergisi.com/güncel/11810/sınırlı-birdünyada-sınırsız-büyüme-nereye.
• Çımrın, F. K. (2015). “Bergama Köyü Hareketinin Dünü ve Bugünü”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. XIV/ 53: 310–317.
• Çoban, A. (2021). https://www.polenekoloji.org/ekoloji-marsizm-veekososyalizm-yaklaşımları
• Çoban, A. (2022). “İklim Krizinde Sermayenin Kaldıracı Olarak Yeşil Dönüşüm”. Siyasi Ekoloji (der. Hakan Yurdanur). Ankara: İmge Kitabevi. 217–252.
• Filizer, F. Y. (2022). https://www.polenekoloji.org/bazı-ekososyalistanlayışların-marksist-eleştirisi
• Foster, J. B. (2019). “Tarihsel Perspektifte Marx’ın Çevrebilimi”. Çağdaş Marksizm Seçkisi. (Hzl. Bertell Ollman- Kevin B. Anderson). (Çev. Şükrü Alpagut). İstanbul: Yordam Kitap.
• Foster, J. B. vd. (2023). Ekolojik Yarık. (çev. Burçin Erdem). Ankara: Marx21.
• Foster, J. B. ve Burkett, P. (2023). Marx ve Yeryüzü. (çev. İbrahim ErkolDaniela Kızıldağ-Ezgi Ekşi). İstanbul: Ceylan Yayınları.
• Harvey, D. (2010). Sermaye Muamması. (çev. Sungur Savran). İstanbul: Sel Yayıncılık.
• Human Development Report (2007). New York: United Nations Development Programme.
• İdem, Ş. (2023). “Türkiye’de Ekoloji Mücadelesinin Seyir Defteri: Cumhuriyeti’in İlk Yüzyılı”. Erişim Tarihi: 05.07.2025. https://www.gazeteduvar.com.tr/turkiyedeki-ekoloji-mucadelesinin-seyir-deftericumhuriyetin-ilk-yuzyili-haber-1639100
• Köksal, T. G. (2023). “Kent-Kırımdan Eko-Kırıma; Tüm Kırılmalara Karşı Bütünleşik Bir Mücadele”. Sosyo Ekolojik Bir Toplum İçin Ne Yapmalı. (der. Hakan Yurdanur). Ankara: İmge Kitabevi.
• Küçük, G., Dural, Betül, Y. (2022). “Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Yeşil Ekonomiye Geçiş: Enerji Senaryoları Üzerinden Bir Değerlendirme”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (1).
• Künar, A. (2002). Donkişotlar Akkuyu’da: Anti Nükleer Hikayeler. Ankara: Elektrik Mühendisleri Odası Yayınları.
• Luxemburg, R. (1986). Sermaye Birikimi. (çev. Tayfun Ertan). İstanbul: Alan Yayıncılık.
• Marx, K. (2018). Grundrisse. (çev. Sevan Nişanyan). İstanbul: Birikim Yayınları.
• Mukul, İ. (2016). “Sinop Gerze Yaykıl Köyü Halkının Termik Santral Direnişi: Lan Dedim Bizi Öldürecek Misiniz?”. Değişen Karadeniz’i Anlamak. (hzl. Deniz Yıldırım-Evren Haspolat). Ankara: Phoenix Yayınevi.
• Oran, Ü. ve Ulu, O. (2020). “Türkiye’nin İlk Büyük Çevre Zaferi: Aliağa Termik Santrali”. Erişim tarihi: 03.07.2025. https://yesilgazete.org/turkiyenin-ilk-buyuk-cevre-zaferi-aliaga-termik-santrali-fotograf-galeri/
• Raworth, K. (2024). “What Does Progress Look Like On A Planet At İts Limit?” Erişim tarihi: 01.07.2025. https://theguardian.com/what-doesprogress-look-like-on-a-planet-at-its-limit
• Saito, K. (2023). Antroposen’de Marx. (çev. Onur Orhangazi). Ankara: Ütopya Yayınevi.
• UNDP, (2007). https:// www.undp.org>publications> 2007-0.
• Wood, E. M. (2006). “Sivil Toplum Kavramının Kullanımları Ve Kötüye Kullanımı”. Çağdaş Marksizm Seçkisi. (Hzl. Bertell Ollman- Kevin B. Anderson). (Çev. Şükrü Alpagut). İstanbul: Yordam Kitap.
• Yeşil Gazete, (2017). “Atmosferde Karbondioksit Yoğunluğunda Rekor Artış” https://yesilgazete.org/page/2990/?cat=-1
• Yurdanur, H. (2022). Polenekoloji.org7ekolojik-mücadele-ve-orgutlenme/
• Yurdanur, H. (2023). “Gerçeğin Politikleşmesi”. Sosyo Ekolojik Bir Toplum İçin Ne Yapmalı. (der. Hakan Yurdanur). Ankara: İmge Kitabevi.
• Yurtsever, H. (2011). Kapitalizmin Sınırları ve Toplumsal Proletarya. İstanbul: Yordam Kitap.