MUHYİDDİN İBN ARABÎ’YE İSNAD EDİLEN ‘TERCÜME-İ MİR’ÂTÜ’L-MA’ÂNÎ’ ADLI RİSALE ÜZERİNE

Öz

Geçmişten günümüze üzerinde durulan ve gerek içerik gerek dil özellikleri bakımından incelenen eserler arasında dinî ve edebî içerikli eserler ağırlıklı ve müstesna bir yere sahiptir. Gerek 13-15. yüzyıllar arasını kapsayan Eski Anadolu Türkçesi döneminde gerekse Klasik Osmanlı Türkçesi dönemini teşkil eden 15-19. yüzyıllar arasında Anadolu sahasında dinî ve tasavvufî içerikli pek çok el yazması eser telif ve tercüme edilmiştir. ‘Tercüme-i Mir‛âtü’l-Ma‛ânî’ adlı risalenin içeriği dikkate alındığında, mev’ize türü içerisinde değerlendirilmesi mümkündür. Bunun yanında ‘Tercüme-i Mir‛âtü’l-Ma‛ânî’, hem tasavvufî konulara değinen alegorik bir eser hem de insanı fiziksel ve ruhsal olarak fazlalıklarından arındırmayı amaçlayan bir eğitim kitabıdır.

 Risaleyi Osmanlı Türkçesine çeviren mütercimin ifadesine göre eseri Hintçeden Arapçaya çeviren, ünlü bilgin Muhyiddin İbn Arabî’dir. Mütercim, eserin Muhyiddin İbn Arabî’ye ait olduğunu ifade ettikten sonra kendi ismini zikretmez. Mütercim, müştâk-ı hakikatin eserden faydalanması amacıyla, risalenin kendisi tarafından Arapçadan Türkçeye tercüme edildiğini ifade eder (YKN.: 01b/13-16).

Çalışma kapsamında, öncelikle mütercimin ifadesine göre Muhyiddin İbn Arabî’ye ait olan risâlenin fiziksel özellikleri ve içeriği üzerinde durulmuştur. İkinci aşamada eserin telif ve tercüme tarihi ve yeri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü aşamada eserin her bir bâbında işlenen konular sırasıyla özetlenmiştir. Son aşamada ise mütercimin dile getirdiği ifadeler ışığında Arapçadan Türkçeye tercüme edildiği anlaşılan risâlenin, transkripsiyon harfleri kullanılarak çeviri yazılı metni verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İslam Edebiyatı,Muhyiddin İbn Arabî,Mir’âtü’l-Ma’ânî,Sufizm

References

1. Ateş, Ahmed. “Muhyiddin Arabî”. İslâm Ansiklopedisi 3. baskı c.8, İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1979: 533-555.
2. Ayverdi, İlhan. Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat, 2005.
3. Chittick, William. İbn Arabî ve Ekolü, Hayatı, Eserleri ve Tefsiri (Tercüme: Dr. Hüdaverdi Adam). Islamic Spirituality and Manifestations, 1991.
4. Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Kitabevi, 2006.
5. Ebu’l-Hasen Ali b. İbrahim el-Bağdâdî. Muhyiddin İbnü’l-Arabî’nin Menkabeleri (Çev. Abdulkadir Şener ve M. Rami Ayas). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yay. c.9, 1972.
6. Ernst, Carl W. “Müslüman Yoga Yorumcuları (Çev. Mehmet Atalay)”. e-makâlât Mezhep Araştırmaları, VII/2, Güz 2014: 117-128. ISSN 1309-5803.
7. Ertuğrul, İ. Fenni. Vahdet-i Vücûd ve İbn Arabî (Haz.: Mustafa Kara) 2. Baskı. İstanbul: İnsan Yay. 2008