Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine

Ahmet Turan Doğan

doi:10.32449/egetdid.542147

Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine

Abstract

Diller, yapılarının imkân verdiği ölçüde konuşucuları tarafından anlaşma aracı olarak çeşitli biçimlerde kullanılır ve geliştirilirler. Bu sebeple zaman içerisinde dillerde ifadeyi zenginleştirmek, anlatıma güç katmak gibi çeşitli amaçlar için birbirinden farklı yapılar meydana gelir. Türkçede de ifadeye güç katmak, söylenen sözün tesirini artırmak için zaman içerisinde çeşitli yapılar meydana gelmiştir. Bunlardan biri de çift olumsuzluk içeren yapılardır. Çalışmaya konu olan çift olumsuz yapılar, içerisinde iki adet olumsuzluk işaretleyicisi barındıran ve genel mantık çerçevesinde olumsuzlukların birbirini sıfırlayarak kuvvetli bir olumlu ifade meydana getirdiği yapılardır. Bunlar, aynı zamanda özel kullanımlardır ve bir dilin gelişmişliğini, işlenmişliğini de gösterir. Çalışmamızda Türkçenin tarihî metinlerinden ve Türkiye Türkçesi metinlerinden yola çıkılarak bu türden yapıların izleri sürülmüş ve örnekleriyle söz konusu yapılar ortaya konmaya çalışılmıştır. Böylece, Türkçedeki özel bir ifade biçimi olan çift olumsuz işaretleyicili cümlelerdeki anlam yoğunluğu ve ifade özellikleri araştırılmıştır.

Keywords

Türkçe,söz dizimi,olumluluk,olumsuzluk,çift olumsuzluk

References

Aksan, Doğan. En Eski Türkçenin İzlerinde. İstanbul: Simurg, 2000.
Aksan, Yeşim et al. Construction of the Turkish National Corpus (TNC). In Proceedings of the Eight International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2012). İstanbul. 2012. http://www.lrec-conf.org/proceedings/lrec2012/papers.html
Arat, Reşid Rameti. Kutadgu Bilig I (Metin). İstanbul: Milli Eğitim, 1947.
Atalay, Besim (Çev.). Divanü Lûgat-it Türk (4 Cilt). Ankara: TDK, 2013.
Aydın, Erhan. Orhon Yazıtları. İstanbul: Bilge, 2018.
Banguoğlu, Tahsin. Türkçenin Grameri. Ankara: TDK, 2004.
Börekçi, Muhsine. “Türkçe Öğretimi Bakımından Dil Bilgisi Terimi ve Kavram Olarak Olumluluk-Olumsuzluk”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten C: I-I, S: 44 (2001): 45-61.
Buğra, Tarık. Küçük Ağa. İstanbul: İletişim, 2008

Çelik, Hilal ve Halil Ekşi. “Söylem Analizi”. Eğitim Bilimleri Dergisi C: 27 S: 27 (2008): 99-117.
Çürük, M. Selcen. “Çoklu Olumsuzluk Kavramı ve Türkçedeki Çoklu Olumsuzluğa
Yûnus Emre Dîvânı Örneğinde Bir Bakış”. Dil Araştırmaları S: 15 (2014): 185-214.
Delice, H. İbrahim. Türkçe Sözdizimi. İstanbul: Kitabevi, 2007
Demir, Nurettin ve Emine Yılmaz. Türk Dili. Ankara: Grafiker, 2016.
Ediskun, Haydar. Türk Dilbilgisi. İstanbul: Remzi, 2010.
Eker, Süer. Çağdaş Türk Dili. Ankara: Grafiker, 2017.
Eraslan, Kemalt (Haz.). Mevlâna Sekkâkî Divanı. Ankara: TDK, 1999.
Ercilasun, Ahmet Bican. Türk Kağanlığı ve Türk Bengü Taşları. İstanbul: Dergâh, 2016.
Ergin, Muharrem. Orhun Abideleri. İstanbul: Boğaziçi, 2005.
Gabain, A. Von. Eski Türkçenin Grameri. Çev. Mehmet Akalın. Ankara: TDK, 2007.
Gulcalı, Zemire. Aç Bars Hikâyesi. Ankara: TDK, 2015.
Hirik, Erkan. Türkiye Türkçesinde Olumsuzluk Eki. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2010.
Horn, Laurence R. A Natural History of Negation. Stanford: CSLI Publications: 2001.
Hunutlu, Ümit. Orhun Yazıtları ile İyi ve Kötü Prens Öyküsü’nde Yan Cümleler.
Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2014.
İlhan, Nadir ve Ceren Kabadayı. Türk Dilinde Olumsuzluk. İstanbul: Kesit, 2017.
Karahan, Leyla. Türkçede Söz Dizimi. Ankara: Akçağ, 2008.
Korkmaz, Zeynep. Türkiye Türkçesi Grameri. Ankara: TDK, 2003.
Krifka, Manfred. “Negated Antonyms: Creating and Filling the Gap”. Presupposition and Implicature in Compositional Semantics: 163-177. (ed. Uli Sauerland and Penka Stateva). New york: Palgrave Macmillan, 2007.
Mau-Tsai, Liu. Çin Kaynaklarına Göre Doğu Türkleri. İstanbul: Selenge, 2006.
Orkun, Hüseyin Namık. Eski Türk Yazıtları. Ankara: TDK, 2011.
Ölmez, Mehmet. Köktürkçe ve Eski Uygurca Dersleri. İstanbul: Kesit, 2017.
Özcan, Ceyda. Eski Uygurca Kuanşi İm Pusar İncelemesi Metin-Çeviri-Açıklamalar-Sözlük. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2014.
Özçelik, Sadettin ve Münir Erten. Türkiye Türkçesi Dil Bilgisi. Ankara: Bizim Büro, 2011.
Özkan, Mustafa ve Veysi Sevinçli. Türkiye Türkçesi Söz Dizimi. Ankara: Akademik Kitaplar, 2015.
Tahir, Kemal. Yorgun Savaşçı. İstanbul: Tekin, 1993.
Tanpınar, Ahmet Hamdi. Aydaki Kadın. İstanbul: Adam, 1987.
------------------------------. Huzur. İstanbul: Dergâh, 1992.
------------------------------. Saatleri Ayarlama Enstitüsü. İstanbul: Dergâh, 2008.
------------------------------. Mahur Beste. İstanbul: Dergâh, 2010.
Tekin, Talat. Orhon Yazıtları. Ankara: TDK, 2008.
---------------. Irk Bitig. Ankara: TDK, 2013Uşaklıgil, Halid Ziya. Kırık Hayatlar. Ankara: Akçağ, 2016.
Üstünova, Kerime. “Dilbilgisel Olumsuzlayıcılar”. Teke Dergisi 5/4. (2016): 1703-1715.
İnternet KaynaklarıTEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü), http://tebdiz.com/
TUD (Türkiye Ulusal Derlemi), https://v3.tnc.org.tr/

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Language Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Ahmet Turan Doğan ^*
0000-0001-9173-7558
Türkiye

Publication Date

June 30, 2019

Submission Date

March 20, 2019

Acceptance Date

June 10, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 19 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.32449/egetdid.542147

IZ

https://izlik.org/JA55PK49NS

Cite

RIS / Bibtex

APA

Doğan, A. T. (2019). Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 19(1), 117-144. https://doi.org/10.32449/egetdid.542147

AMA

1.Doğan AT. Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine. TDID. 2019;19(1):117-144. doi:10.32449/egetdid.542147

Chicago

Doğan, Ahmet Turan. 2019. “Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19 (1): 117-44. https://doi.org/10.32449/egetdid.542147.

EndNote

Doğan AT (June 1, 2019) Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19 1 117–144.

IEEE

[1]A. T. Doğan, “Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine”, TDID, vol. 19, no. 1, pp. 117–144, June 2019, doi: 10.32449/egetdid.542147.

ISNAD

Doğan, Ahmet Turan. “Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19/1 (June 1, 2019): 117-144. https://doi.org/10.32449/egetdid.542147.

JAMA

1.Doğan AT. Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine. TDID. 2019;19:117–144.

MLA

Doğan, Ahmet Turan. “Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, vol. 19, no. 1, June 2019, pp. 117-44, doi:10.32449/egetdid.542147.

Vancouver

1.Ahmet Turan Doğan. Türkçe Söz Diziminde Kullanılan Çift Olumsuz Yapılar Üzerine. TDID. 2019 Jun. 1;19(1):117-44. doi:10.32449/egetdid.542147