Year 2020, Volume 20 , Issue 1, Pages 219 - 230 2020-06-22

Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi

Sinan YILDIRIM [1]


Rakka'ya 22 kilometre uzaklıktaki Sura antik yerleşim biriminde bir Türk runik yazıtı bulundu. Bu yazıtın dokuzuncu yüzyılda Sayan-Altay dağlık bölgesi ve Moğolistan’da yaygın olan Güney Yenisey yazısıyla yazıldığı sanılıyor. Ne yazık ki, bu yazıt henüz deşifre edilmedi; ancak Sibiryadaki veriler, dini doktrinini yaymak için Fırat Nehri bölgesine taşınan Maniheizm’e gönderme yapmamıza izin veriyor. Benzer bir şekilde Orta Yenisey bölgesindeki Hakaslar, Hristiyanlık hakkında bilgi edinmek için 19. yüzyılda Kudüs'e gitmişti.
türk runik yazısı, fırat nehri, sibirya türk maniheizmi
  • KAYNAKÇA BUHARİN, M. D., (2015). K 100-letiyu zaverşeniya rabot Russkih Turkestanskih ekspeditsiy (pisma A. Gryunvedelya D. A. Klementsu iz sobraniya AV MVR RAN), in: Rossiyskaya arheologiya, 3, 151-162. GORBUNOV, V.V., Tişkin, A.A., Seregin, N. N., Muhareva, A.N., Munhbayar, Ç., (2015). Prodoljeniye issledovaniya tyurkskih ogradok na territorii Mongolskogo Altaya, in: Teoriya i praktika arheologiçeskih issledovaniy, 2, 72-89. HOSROYEV, Aleksandr L., (2007). İstoriya maniheystva (Prolegomena), Filologiçeskiy fakultet Sankt-Peterburgskogo gos. Universiteta, Sankt-Peterburg. KIZLASOV, İgor L., (1987). Dve gruppı tyurkskih runiçeskih alfavitov. Opıt vıdeleniya, in: Şilov, V. P. (red.), Zadaçi sovetskoy arheologii v svete reşeniy XXVII sezda KPSS, Tezisı dokladov, İnstitut arheologii AN SSSR, Moskva: 142-143. KIZLASOV, İgor L., (1988). Novaya runiçeskaya pismennost Yujnoy Sibiri, in: Arheologiya Gornogo Altaya, Surazakov, A. S. (red.), Gorno-Altaysk, 108-140. KIZLASOV, İgor L., (1990). Drevnetyurkskaya runiçeskaya pismennost Evrazii, İnstitut arheologii AN SSSR, Moskva. KIZLASOV, İgor L., (1991). Paleografiçeskoye issledovaniye aziatskih runiçeskih alfavitov, in: Sovetskaya arheologiya, 4, 62-85. KIZLASOV, İgor L., (1994). Runiçeskiye pismennosti evraziyskih stepey, Vostoçnaya literatura, Moskva. KIZLASOV, İgor L., (1997). Raznovidnosti drevnetyurkskoy runiçeskoy orfografii. Otrajeniye maniheyskoy pismennoy kulturı v pamyatnikah eniseyskogo i orhonskogo pisma, in: Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, L., 1-3, Budapest: 163-184. KIZLASOV, İgor L., (1999). Orfografiçeskiye priznaki maniheyskih runiçeskih nadpisey, in: Voprosı tyurkskoy filologii, IV, Moskva: 85-112. KIZLASOV, İgor L., (2001a). «Dobro sotvoriv, poseyat çeloveçnost» (Maniheyskiye missionerı u verşin Altaya), in: Vinnikov, A. Z., Makarova, T. İ. (red.), Srednevekovıye drevnosti evraziyskih stepey (Arheologiya vostoçnoyevropeyskoy lesostepi, vıp. 15), Voronejskiy gos. Universitet, Voronej: 111-129. KIZLASOV, İgor L., (2001b). Smena mirovozzreniya v Yujnoy Sibiri v rannem srednevekove (İdei edinobojiya v eniseyskih nadpisyah), in: Sedov, A. V. (red.), Drevniye tsivilizatsii Evrazii. İstoriya i kultura, Vostoçnaya literatura RAN, Moskva: 243-270. KIZLASOV, İgor L., (2003). Novosti tyurkskoy runologii. Vıp. I. Eniseyskiye nadpisi na gore Yalbak-Taş (Gornıy Altay), Gumanitariy, Moskva. KIZLASOV, İgor L., (2004). Maniheyskiye monastıri na Gornom Altaye, in: Kızlasov, İ. L (red.), Drevnosti Vostoka, Sbornik k 80-letiyu professora L.R. Kızlasova, Rusaki, Moskva: 111-129. KIZLASOV, İgor L., (2007). Runiçeskiye nadpisi gorı Turan na Srednem Enisee, in: Soyonov, V. İ., Oynoşev, V. P. (red.). İzuçeniye istoriko-kulturnogo naslediya narodov Yujnoy Sibiri, Gorno-Altaysk, 5, 106-114. KIZLASOV, İgor L., (2014). Religioznaya priroda eniseyskoy pismennosti. II, in: Rossiyskaya tyurkologiya, 1, 52-61.
  • KIZLASOV, Leonid R., Kızlasov İgor L. (1990). Sayan-Altay Türklerinin Yeni Runik Yazısı, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, Cilt 38, Ankara: 85-136. KIZLASOV, Leonid R., (1998). Severnoye maniheystvo i ego rol v kulturnom razvitii narodov Sibiri i Tsentralnoy Azii, in: Vestnik Moskovskogo universiteta, Ceriya 8, İstoriya, 3, 8-35. KLYAŞTORNIY, Sergey Grigoryeviç, (1992). Pamyatniki drevnetyurkskoy pismennosti, in: Vostoçnıy Turkestan v drevnosti i rannem srednevekove. Etnos, yazıki, religii, Nauka, Vostoçnaya literatura, Moskva. KLYAŞTORNIY, Sergey Grigoryeviç, (2003). İstoriya Tsentralnoy Azii i pamyatniki runiçeskogo pisma, Sankt-Peterburgskiy gos. Univestitet, Sankt-Peterburg. KLYAŞTORNIY, Sergey Grigoryeviç, (2010). Runiçeskiye pamyatniki Uygurskogo kaganata i istoriya evraziyskih stepey, Peterburgskoye vostokovedeniye, Sankt-Peterburg. KUBAREV, Viladimir D., (2009). Petroglifı Şiveet-Hayrhana (Mongolskiy Altay), İzd-vo İnstituta arheologii i etnografii Sibirskogo otdeleniya Rossiyskoy akademii nauk, Novosibirsk. LİTVİNSKİY, B. A., SMAGİNA, E. B., (1992). Maniheystvo, in: Litvinskiy, B. A. (red.), Vostoçnıy Turkestan v drevnosti i rannem srednevekove. Etnos, yazıki, religii, Nauka, Vostoçnaya literatura, Moskva: 508-532. OTHMAN, A., GOREA, M., (2016). Une inscription runique centreasiatique à Sura (Moyen-Euphrate syrien): présentation et observations préliminaires, in: Semitica et Classica, 9, 251-260. PATAÇAKOV, K. M., (1993). Religioznıye verovaniya, in: Kızlasov Leonid R. (red.), İstoriya Hakasii s drevneyşih vremen do 1917 g., Nauka, Vostoçnaya literatura, Moskva: 294-403. RADLOFF, Wilhelm, (1899). Altuigurische Sprachproben aus Turfan, in: Nachrichten über die von der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften zu St. Petersburg im Jahre 1898 ausgerüstete Expedition nach Turfan, 1, Sankt-Petersburg: 55-83.
Primary Language tr
Subjects Language and Linguistics
Journal Section Translation
Authors

Orcid: 0000-0003-2618-4197
Author: Sinan YILDIRIM
Institution: EGE ÜNİVERSİTESİ, TÜRK DÜNYASI ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ
Country: Turkey


Translators

Translator: Sinan YILDIRIM

Dates

Application Date : February 14, 2020
Acceptance Date : March 17, 2020
Publication Date : June 22, 2020

Bibtex @translation { egetdid689295, journal = {Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi}, issn = {1301-2045}, address = {egetdid@gmail.com}, publisher = {Ege University}, year = {2020}, volume = {20}, pages = {219 - 230}, doi = {10.32449/egetdid.689295}, title = {Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi}, key = {cite}, author = {Yıldırım, Sinan} }
APA Yıldırım, S . (2020). Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi (S. Yıldırım, Trans.) . Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi , 20 (1) , 219-230 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/egetdid/issue/55120/689295
MLA Yıldırım, S . "Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi" Trans. Sinan Yıldırım . Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 (2020 ): 219-230 <https://dergipark.org.tr/en/pub/egetdid/issue/55120/689295>
Chicago Yıldırım, S . "Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi". Trans., Sinan Yıldırım. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 (2020 ): 219-230
RIS TY - JOUR T1 - Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi AU - Sinan Yıldırım Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 219 EP - 230 VL - 20 IS - 1 SN - 1301-2045- M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi %A Sinan Yıldırım %T Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi %D 2020 %J Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi %P 1301-2045- %V 20 %N 1 %R %U
ISNAD Yıldırım, Sinan . "Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi". Trans. Sinan Yıldırım. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 / 1 (June 2020): 219-230 .
AMA Yıldırım S . Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. 2020; 20(1): 219-230.
Vancouver Yıldırım S . Fırat Nehri Kıyısındaki Türk Runik Yazıt: Dini Gerçekleri Denetlemede Güney Sibirya Yöntemi. Yıldırım S, Trans. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. 2020; 20(1): 219-230.