-

Öz

When a word or term has not the same meaning for each communicating parties or which meaning the term is used for is not known by the related parties the conceptual confusion and problem of transferring the thoughts arise. The "language" will be insufficient when executing its communication function if there is a conceptual confusion. The term of "business intelligence" has been having the problem in this context. The term has problems both in its original language because of its "shifted meaning" and in Turkish because of its prevalent wrong equivalent. This article aims to shine a light on existing conceptual confusion, on the one hand; to call for the more rigorous treatment when using a term, on the other hand. In this study, conducting a literature survey in a chronological manner and obtaining direct treatments from the authors who have played an effective role in the two different stages of the term are chosen as a method. The results of comparisons of declared capabilities of the products and solutions classified under "business intelligence" label are also included

Anahtar Kelimeler

• —Intelligence,business intelligence,business intelligence systems,competitor intelligence, competitive intelligence

Bir Terimin Özgün Bağlamından Koparılması: "İş İstihbaratı"nın Hikâyesi

Öz

Bir kelime veya terimin taraflar için aynı anlamı taşımadığı veya hangi anlamda kullanıldığının taraflarca bilinmediği durumlarda kavram kargaşası ortaya çıkar. Kavram kargaşasının olduğu yerde ise “dil” iletişim işlevinde yetersiz kalır. “İş istihbaratı” terimi de bu bağlamda sorunlu bir terim olarak varlığını sürdürmektedir. Terim, hem var olduğu dilde yaşadığı anlam kayması itibariyle hem de Türkçe'deki yaygın bir şekilde kullanılagelmekte olan karşılığı itibariyle sorunludur.

Bu makalenin amacı bir yandan konuyla ilgili farkındalık sağlamak öte yandan da bu örneği öne çıkartarak başka benzer durumlarla karşılaşmamak için daha titiz davranılmasına vesile olmaktır.

Çalışmada, tarihî akışı içinde literatür taraması yanında terimin iki ayrı anlamında etkili olmuş yazarlardan doğrudan değerlendirme alınması yöntemi uygulanmıştır. İlgili etiketle sınıflandırılmış ürün veya hizmetlerin ilan edilmiş yeteneklerinin karşılaştırılması konusunda ise sonuçlar aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• —İstihbarat, iş istihbaratı, iş istihbaratı sistemleri, iş zekâsı, rekabetçi istihbarat, rekabet istihbaratı

Kaynakça

1. Luhn, H. P. A Business Intelligence System, IBM Journal, 314-319, Ekim 1958.
2. Scheps,S., 2008. Business Intelligence For Dummies, Wiley Publishing Inc, Indianapolis, Indiana, Print ISBN: 978-0-470-12723-0, Web ISBN: 0-470127-23-6.
3. Devens, R.M. ve Hamilton, S., 1865. Cyclopaedia of Commercial and Business Anecdotes; v-X, New York.
4. Dedijer, S., 2009. My Life of Curiosity and Insights A Chronicle of the 20th Century, Nordic Academic Press; ISBN: 978-91-85509-32-4.
5. Gilad, B. ve Gilad,T., 1985. A System Approach to BI; Business Horizons, v-28, 5, 65-70, Eylül-Ekim 1985.
6. Gilad T., ve Gilad,B., 1986. "Business Intelligence - The Quiet Revolution"; Sloan Management Review, 27:4, 53, Yaz.
7. Gilad, B. ve Gilad,T., 1988. The Business Intelligence System: A New Tool for Competitive Advantage; AMACOM, New York.
8. Herring, P., 1988. Building a Business Intelligence System, The Journal of Business Strategy, 9(3), 4-9, 1988.

9. Gilad, B., 2011. E-posta. 19 Nisan 2011.
10. Dresner, H., 2011a. E-posta. Dresner Advisory Services, 10 Ocak 2011.
11. Kotadia, M., 2012. Business Intelligence Lies Beyond IT, 27 Şubat 2006 ; http://www.zdnet.com.au/business-intelligence-lies-beyond-it-dresner-139240318.htm; 4 Ocak 2012.
12. Dresner, H., 2011b. E-posta. Dresner Advisory Services, 2 Ocak 2011.
13. Nylund, A., 1999. Tracing the BI Family Tree, Knowledge Management, Temmuz 1999,
14. Buchanan, L., ve O’Connell,A., 2006. A Brief History of Decision Making, Harvard Business Review, v-84, 1, USA; 32-41. Ocak 2006;
15. Watson, H. J., 2009. Business Intelligence: Past, Present, and Future. Tutorial, Communications for the Association of Information Systems, v-25, 487-510, Kasım 2009.
16. Herring, J. P., 1992. The Role of Intelligence in Formulating Strategy, Journal of Business Strategy, v-13, 5, 54-60, Eylül-Ekim 1992.
17. Thomas, J. H. Jr., 2001. Business Intelligence —Why, eAI Journal, 48, Temmuz 2001.
18. Akpınar, H., Edin, İ., 2007. Rekabet İstihbaratı, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7(28), 1-8.
19. The Complete Range of Analytics Agendas, 2012. http://www01.ibm.com/software/uk/analytics/cognos/cognos10/; 17 Kasım 2012.
20. Styles of Business Intelligence, 2012. https://resource.microstrategy.com/ResourceCenter/collateral.aspx?rid=1071; 17 Kasım 2012.
21. SAP Businessobjects BI Solutions, 2010. http://www.sap.com/solutions/sapbusinessobjects/large/business-intelligence/index.epx; 2 Aralık 2010.
22. SAS PRODUCTS & SOLUTIONS, 2012. http://www.sas.com/software/; http://www.sas.com/businessanalytics/index.html;http://www.sas.com/technologies/bi; 26 Haziran 2012.
23. Dinçmen, M., 2004. "Kurumsal Zekâ İçin Çerçeve Konu: Bilgi Yönetimi". Akpınar, H., Business Intelligence and Data Mining içinde. Dönence Yayınları, 55-65, 2004.
24. Eckerson, W. W., 2006. Performance Dashboards Measuring, Monitoring,and Managing Your Business; ISBN-13: 978-0-471-72417-9 ; John Wiley & Sons, Inc., New Jersey.
25. Sprague, R. H. Jr., 1980. A Framework for the Development of Decision Support, MIS Quarterly, 1-26, Aralık 1980.