Hatay ili Payas ilçesi zeytin bahçesi topraklarının yarayışlı bor içeriği ve bazı toprak özellikleri ile ilişkilerinin belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada Hatay ili Payas ilçesi zeytin bahçelerinin bulunduğu toprakların yararlı bor içeriğinin ve bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin ilişkileri araştırılmıştır. Çalışma kapsamında, zeytin bahçelerini temsil eden 14 faklı noktadan 0-30 cm ve 30-60 cm derinliklerinden 28 adet toprak örneği alınmıştır. Bu örneklerde toprakların pH, toplam tuz, bünye, katyon değişim kapasitesi (KDK), kireç, organik madde ve yararlı bor içerikleri belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, toprakların pH değerleri 7.16 ile 8.30 arasında değişirken, toplam tuz içerikleri % 0.007 ile % 0.226 arasında değişmektedir. Kil içerikleri % 7.00 ile % 43.00 arasında, kum içerikleri % 19.00 ile % 73.00 arasında ve silt içerikleri % 20.00 ile % 48.00 arasında değişmektedir. Kireç içeriği % 3.40 ile % 21.90 arasında değişirken, organik madde içeriği % 1.18 ile % 5.60 arasında değişmektedir. KDK içerikleri 10.49 ile 26.31 me/100 g arasında bulunurken, yararlı bor içerikleri ise 0.39 ile 1.06 mg/kg arasında değişmektedir. Hatay ili Payas ilçesi zeytin bahçelerinin bulunduğu topraklarının yararlı bor içeriği bakımından incelendiğinde, 0-30 cm derinlikte % 42.86'sının çok az, % 50.00'sinin az ve % 7.14'ünün yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. 30-60 cm derinlikte ise % 28.57'sinin çok az, % 64.29'unun az ve % 7.14'ünün yeterli düzeyde olduğu görülmüştür. Toprakların yararlı bor içeriği ile tuz içeriği arasında pozitif bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca, toprakların pH değeri ile kil içeriği, organik madde ve KDK arasında negatif ilişkiler gözlemlenirken, pH ile kum içeriği arasında önemli bir pozitif ilişki belirlenmiştir. Toprakların tuz içeriği ile organik madde arasında ise pozitif, kil içeriği ile kum içeriği arasında negatif bir ilişki bulunurken, kil ile organik madde ve KDK içeriği arasında pozitif ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca, toprakların kum içeriği ile silt içeriği, organik madde ve KDK arasında negatif ilişkiler tespit edilmiştir; kum içeriği ile kireç içeriği arasında ise önemli bir pozitif ilişki bulunmuştur. Toprakların kireç ile KDK arasında negatif bir ilişki saptanmıştır. Organik madde içeriği ile KDK arasında ise pozitif bir ilişki gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, çalışma alanı topraklarında yararlı bor içeriğinin çoğunlukla düşük seviyelerde olduğu ve bu nedenle bor gübrelemesinin gerekliliği belirlenmiştir.

Keywords

• Payas toprakları
• Yarayışlı Bor
• Fiziksel ve Kimyasal Özellikler

Determination of useful boron content of olive orchard soils of Payas district of Hatay province and their relationships with some soil properties

Abstract

In this study, the relationships between the beneficial boron content and various physical and chemical properties of the soils in olive orchards in the Payas district of Hatay province were investigated. A total of 28 soil samples representing the study area were collected from depths of 0-30 cm and 30-60 cm, and from 14 different points. These samples were analyzed for pH, total salt content, texture, cation exchange capacity (CEC), calcium carbonate (lime), organic matter, and beneficial boron content. According to the research results, the pH values of the soils ranged from 7.16 to 8.30, while the total salt content varied between 0.007% and 0.226%. The clay content ranged from 7.00% to 43.00%, the sand content ranged from 19.00% to 73.00%, and the silt content ranged from 20.00% to 48.00%. The calcium carbonate content ranged from 3.40% to 21.90%, and the organic matter content ranged from 1.18% to 5.60%. The CEC values ranged from 10.49 to 26.31 me/100 g, while the beneficial boron content ranged from 0.39 to 1.06 mg/kg. When the beneficial boron content of the soils in olive orchards in the Payas district of Hatay province was examined, it was determined that 42.86% of the samples at a depth of 0-30 cm had very low levels, 50.00% had low levels, and 7.14% had sufficient levels. At a depth of 30-60 cm, 28.57% had very low levels, 64.29% had low levels, and 7.14% had sufficient levels. A positive relationship was found between the beneficial boron content and the salt content of the soils. Additionally, negative relationships were observed between the pH values of the soils and the clay content, organic matter, and CEC, while a significant positive relationship was found between the pH and the sand content. A positive relationship was also detected between the salt content and the organic matter of the soils. While a negative relationship was found between the clay and sand content, positive relationships were observed between clay and organic matter, as well as clay and CEC. Furthermore, negative relationships were observed between the sand content and the silt content, organic matter, and CEC, while a significant positive relationship was found between the sand content and the calcium carbonate content. A negative relationship was identified between the calcium carbonate and CEC of the soils, while a positive relationship was observed between the organic matter content and CEC. In conclusion, it was determined that the beneficial boron content in the soils of the study area was mostly at low levels, indicating the necessity of boron fertilization.

Keywords

• Payas soils
• Available Boron
• Physical and Chemical Properties

References

1. Atmaca B, Nalbant H. 2020. Giresun ili Şebinkarahisar ilçesinde farklı topoğrafyalarda oluşmuş toprakların tarımsal özellikleri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 8(2):145-156.
2. Açıkel K, Yalçın M. 2021. Hatay ili Reyhanlı-Kumlu bölgesi topraklarının yarayışlı bor içeriği ve bazı toprak özellikleri ile ilişkilerinin belirlenmesi. MAS Journal of Applied Sciences 6(3):551–563.
3. Bayram C.A, Büyük G, Kıyas N, Uçar A. 2023. Adıyaman ili antepfıstığı bahçelerinin toprak örnekleri ile verimlilik durumlarının belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 28(2):308-318.
4. Bouyoucos GJ. 1952. A recalibration of the hydrometer for making mechanical analysis of soil. Agro Jour. 43(9):434-438.
5. Cartwright B, Tiller KG, Zarcinas BA, Spouncer LR. 1983. The chemical assessment of the boron status of soils. Aust J Soil Res. 21: 321-332.
6. Çimrin KM, Yalçın M, Bozgeyik T. 2018. Gaziantep ili antepfıstığı bahçeleri topraklarının bor durumunun belirlenmesi. Ziraat Fakültesi Dergisi 13(2):18-26.
7. Çimrin KM, Yalçın M, Keleş N. 2019. Gaziantep ili Nizip ilçesi zeytin bahçeleri topraklarının bor durumunun belirlenmesi. Ziraat Fakültesi Dergisi, 24(1):1-6.
8. Esen M. 2019. Toprak yıkama yöntemiyle Cd ve Pb ile kirlenmiş tarımsal toprakların iyileştirilmesi. Aksaray Üni Fen Bil Ens Ç.M.A.D. Yüksek Lisans Tezi, p 77.

9. Eyüboğlu F. 1999. Türkiye topraklarının verimlilik durumu. Top ve Güb Arş. Ens. Yay, Genel yayın No: 220, Teknik Yayınlar No: T.67, Ankara.
10. Gökçeoğlu K, Çimrin KM. 2022. Hatay Altınözü ilçesi zeytin (Olea europaea L.) ağaçlarının yaprak ve toprak örnekleri ile beslenme durumunun belirlenmesi. ISPEC Journal of Agricultural Sciences 6(4): 680-697.
11. Gökpınar R.C, Yalçın M. 2020. Hatay ili Arsuz bölgesi topraklarının pH, kireç, organik madde ve KDK içeriklerinin belirlenmesi. Eurasian J Bio Chem Sci. 3(1):31-37.
12. Güneş A, Gezgin S, Kalınbacak K, Özcan H, Çakmak İ. 2017. Bor elementinin bitkiler için önemi. BORON, 2:108-174.
13. Gürel S, Başar H, Çelik H, Ataç T. 2010. Yapaktan uygulanan borlu gübrelerin kiraz ağaçlarının gelişimi üzerine etkisi. 5. Ulusal Bitki Bes. ve Güb. Kong. Bildiri Kitabı, 15-17 Eylül 2010, Ege Üniversitesi, , 41-47, Bornova, İzmir.
14. Horneck DA, Hart JM, Topper K, Koepsell B. 1989. Methods of soil analysis used in the soil testing laboratory at Oregon. State University. P 1-21. Agr. Exp. Sta. Oregon, USA.
15. Kalkancı N, Şimşek T, İlikçioğlu E, Büyük G, Aslan N. 2023. Antepfıstığı yetiştirilen toprakların bazı verimlilik özelliklerinin belirlenmesi. OKÜ Fen Bil Ens Der, 6(3):2171-2182.
16. Kılıç Ş, Ağca N, Yalçın M. 2004. Soils of amik plain (Turkey): properties and classification. Jour Agr. (4):291-295.
17. Kılıç A, Kuzucu M, Gökçen İ.S. 2023. Kilis ili tarım topraklarının beslenme durumunun incelenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(3): 631- 641.
18. Knudsen D, Peterson GA, Pratt PF 1982. Lithium, Sodium, and Potassium. In: A.L. Page (editor). Methods of Soil Analysis Part 2. Chemical and Microbiological Properties. Second edition ASA, Inc, 9: 225-246, Wisconsin.
19. Loeppert RH, Suarez DL. 1996. Carbonate and gypsum. in methods of soil analysis. Part 3. Chemical Methods, 437-474. Edited by DL. Spark. Madison, Wisconsin, USA.
20. Özsayar MM, Çimrin KM. 2022. Hatay ili Hassa ilçesi zeytin ağaçlarının yaprak ve toprak örnekleri ile beslenme durumunun belirlenmesi. ISPEC, 6(1): 42-57.
21. Nelson RE. 1982. Carbonate and gypsum. methods of soil analysis Part 2. chemical and microbiological properties second edition. Agronamy. No: 9 Part 2. Edition P: 191- 197.
22. Nelson DW, Sommers LE. 1982. Organic matter. methods of soil analysis part 2. chemical and microbiological properties second edition. Agronamy, No: 9 Part 2. Edition P: 574- 579.
23. Richards LA. 1954. Diagnosis and improvement of saline and alkali soils. USDA Handbook. 60 p.
24. Semercioğlu TŞ, Kalkancı N, Kösetürkmen S, Büyük G, Aslan N. 2023. Kilis ilindeki zeytinlik alanları için toprak kalitesinin değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 28(1):211-221.
25. Sevindik M, Akgül H, Pehlivan M, Selamoğlu Z. 2017. Determination of therapeutic potential of mentha longifolia ssp. longifolia. Fresen Environ Bull. 26: 4757-4763.
26. Topaloğlu A, Yalçın M. 2023. Hatay ili Payas ilçesi zeytin bahçesi topraklarının pH, kireç ve organik madde içeriklerinin belirlenmesi. ISPEC. 7(2): 245-254.
27. Tunalıoğlu R, Karahocagil P. 2004. Zeytinyağı ve sofralık zeytin durum tahmin: 2003- 2004. Tar. Eko. Arş. Ens. Yayın No: 118.
28. Ülgen N, Yurtsever N. 1995. Türkiye gübre ve gübreleme rehberi (4. baskı). T.C. Başba. Köy Hiz. Gen. Müd. Top. ve Güb. Arş. Enst.Müd.Yay, Genel Yayın No: 209, Teknik Yayınlar No: T.66, Ankara.
29. Wolf B. 1971. The determination of boron in soil extracts, plant materials, composts, manures, water and nutrient solutions. Soil Sci and Plant Ana, 2:363-374.
30. Yalçın M. 2023. Hatay ili Arsuz ilçesi topraklarının yarayışlı bor içeriği ve bazı toprak özellikleri ile ilişkilerinin belirlenmesi. MAS Journal of Applied Sciences. 8(2): 222–231.
31. Yalçın M, Çimrin KM. 2021. Hatay ili Kırıkhan-Reyhanlı bölgesi topraklarının besin elementi durumları ve bunların bazı toprak özellikleri ile ilişkileri. ISPEC, 5(4): 773-785.