Bir Çeşit Piretroit İnsektisit olan Deltametrin Kaynaklı Stresin Drosophila melanogaster Oregon-R’nin Dişi ve Erkek Popülasyonlarında Hayatta Kalma ve Ömür Uzunluğu Üzerine Etkilerinin Değerlendirilmesi
Abstract
Bu çalışmada hem tarım ve hayvancılık sektöründe hem de halk sağlığı bakımından evlerde, endüstriyel depo alanları ile okul ve hastane gibi farklı kamusal alanlarda yaygın olarak kullanılan geniş spektrumlu sentetik bir piretroid insektisit olan Deltametrin (DEL)’in, meyve sineği olarak da bilinen ve önemli bir model organizma olan Drosophila melanogaster Oregon R’nin yaşam süresi (ömür uzunluğu) üzerine kronik etkileri değerlendirilmiştir. Bu amaçla, DEL’in farklı konsantrasyonları (1,2,3 ve 4ppm) kısa süreli in vivo test yöntemlerinden birisi olan ömür uzunluğu analizi için kullanılmıştır. Yapılan deneysel uygulamalardan sonra D. melanogaster Oregon R’nin yabanıl soyuna ait hem dişi hem de erkek popülasyonlarında ömür uzunluğu ile artan uygulama dozu arasında negatif korelasyon gözlenmiştir. Kontrol grubunda dişilerin ömür uzunluğu 78 gün iken en yüksek uygulama grubunda (4ppm DEL) bu süre 36 gün; yine kontrol grubunda erkeklerin ömür uzunluğu 76 gün iken 4ppm uygulama grubunda 33 gün olarak belirlenmiştir. Her iki popülasyon için de DEL uyarımına bağlı olarak ömür uzunluğunda görülen kısalma, p<0,05 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Elde edilen tüm veriler kullanılarak, her iki popülasyon için ortalama ömür uzunluğu da hesaplanmıştır. Dişi popülasyonu için ortalama ömür uzunluğu kontrol grubunda 47,49±1,35gün iken 4ppm uygulama grubunda bu süre 27,03±0,85 gün; erkek popülasyonunda ise sırasıyla 47,80±1,76 gün ve 25,41±0,70 gün olarak bulunmuştur. Ayrıca regresyon değerleri de dişi popülasyonu için-0,539 ve erkek popülasyonu için-0,562 olarak belirlenmiştir. Elde edilen tüm bu bulgular, kronik deltametrin uygulamasının hedef olmayan organizmalardan D.melanogaster’in ömür uzunluğunda kısalmaya neden olduğunu ve bu türlü insektisit uygulamalarının özellikle biyoçeşitlilik açısından karacıl organizmalar için güçlü bir risk faktörü olabileceğini göstermektedir.Elde edilen tüm bu bulgular, kronik deltametrin uygulamasının hedef olmayan organizmalardan D.melanogaster’in ömür uzunluğunda kısalmaya neden olduğunu ve bu türlü insektisit uygulamalarının özellikle biyoçeşitlilik açısından karacıl organizmalar için güçlü bir risk faktörü olabileceğini göstermektedir.
Keywords
References
- Abdulbaki H, Al-Deeb MA. 2023. Neuroprotective effects of ferulic acid and thymoquinone against deltamethrin-induced neurotoxicity in Drosophila melanogaster. Adv Life Sci. 10(2):289-297.
- Akman Y, Ketenoğlu O, Evren H, Kurt L, Düzenli S. 2000. Çevre kirliliği (Çevre biyolojisi). Palme Yayıncılık.
- Anand SS, Bruckner JV, Haines WT, Muralidhara S, Fisher JW, Padilla S. 2006. Characterization of deltamethrin metabolism by rat plasma and liver microsomes. Toxicol Appl Pharmacol. 212(2):156-166.
- Ansari RA, Kaur M, Ahmad F, Rahman S, Rashid H, Islam F, Raisuddin S. 2009. Genotoxic and oxidative stress‐inducing effects of deltamethrin in the erythrocytes of a freshwater biomarker fish species, Channa punctata Bloch Environ Toxicol. 24(5):429-436.
- Aydınoğlu H, Dursun HY, Bayraktar K. 2002. Bitki koruma ürünleri. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Kontrol Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul.
- Chihiya J, Gadzirayi CT, Mutandwa E. 2006. Effect of three different treatment levels of deltamethrin on the numbers of dung beetles in dung pats. Afr J Agric Res. 1(3):074-077
- Costa G. 2015. The neurotoxicity of organochlorine and pyrethroid pesticides. Handb Clin Neurol. 131:135-148.
- Dolara P, Salvadori M, Capobianco T, Torricelli F. 1992. Sister-chromatid exchanges in human lymphocytes induced by dimethoate, omethoate, deltamethrin, benomyl and their mixture. Mutat Res. 283(2):113-118.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Developmental Genetics
Journal Section
Research Article
Publication Date
June 28, 2026
Submission Date
February 12, 2026
Acceptance Date
June 20, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 9 Number: 1