Hazır Planların Arkasındaki Gerçek: Öğretmenlerin Perspektifinden Bir Analiz

Abstract

Bu araştırma okul öncesi eğitimin niteliğini artırmayı hedefleyen, Millî Eğitim Bakanlığı ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilerek geliştirilen Okul Öncesi Eğitim Programı (EÇE-2024) için, öğretmenlerin farklı kaynaklardan edindikleri hazır etkinlik planlarına ilişkin öğretmen görüşlerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı ve fenomenoloji (olgu bilim) deseni çerçevesinde yürütülmüştür. Veriler, öğretmenlerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Yaklaşık 15 dakika süren görüşmeler, uygun ve sessiz ortamlarda gerçekleştirilmiş, ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş, ardından yazıya aktarılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Muş ilinde görev yapan ve gönüllülük esasına göre belirlenen 12 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre; katılımcıların bir kısmı hazır planların öğretmen yaratıcılığını sınırlandırdığını ifade ederken, diğer bir grup öğretmen bu planların kendilerine zaman kazandırdığını ve alternatif uygulamaları hayata geçirmelerine olanak tanıdığını dile getirmiştir. Görüşmelerde ayrıca, hazır planların evrak yükünü azalttığı ve öğretmenlerin eğitim süreçlerine daha fazla odaklanabilmelerini sağladığı vurgulanmıştır. Tüm katılımcılar, planları sınıfın ve çocukların bireysel özelliklerine göre uyarladıklarını; yöntem ve teknik seçimi, materyal kullanımı, kazanım ve göstergelerin belirlenmesi, aile katılımı ile değerlendirme süreçlerinde çeşitli düzenlemeler yaptıklarını belirtmiştir. Öte yandan bazı öğretmenler hazır planları işlevsel ve yeterli bulurken, diğerleri bu planların mesleki ihtiyaçlarını tam olarak karşılamadığını ifade etmiştir.

Keywords

• ECE programı
• Eğitimi planlama
• Hazır etkinlik planları
• Okul öncesi eğitim

The Truth Behind Ready-Made Plans: An Analysis From Teachers' Perspective

Abstract

This study aimed to examine teachers' views on the ready-made activity plans that teachers obtained from different sources for the Preschool Education Programme (ECE-2024), which aimed to improve the quality of preschool education and was developed with funding from the Ministry of National Education and the European Union. The study was conducted within the framework of qualitative research approach and phenomenology design. Data were collected through semi-structured individual interviews with teachers. The interviews, which lasted approximately 15 minutes, were conducted in appropriate and quiet environments, recorded with a voice recorder, and then transcribed. The participants of the study consisted of 12 preschool teachers working in Muş province in the autumn semester of the 2024-2025 academic year and determined on the basis of volunteerism. The collected data were analysed by content analysis method. The findings highlighted that while some of the participants stated that ready-made plans limited teacher creativity, another group of teachers stated that these plans saved them time and allowed them to implement alternative practices. In the interviews, the participants also emphasised that ready-made plans reduced the paperwork burden and enabled teachers to focus more on the educational process. All participants stated that they adapted the plans according to the individual characteristics of the class and children, and made various arrangements in the selection of methods and techniques, use of materials, determination of outcomes and indicators, family participation and evaluation processes. On the other hand, while some teachers found the ready-made plans functional and sufficient, others stated that these plans did not fully meet their professional needs.

Keywords

• ECE programme
• Education planning
• Prepared activity plans
• Preschool education

References

1. Aydemir, F. (2018). Öğretmenlerin Millî Eğitim Bakanlığı okul öncesi eğitim programını planlama ve uygulamaya yönelik çalışmalarının incelenmesi (Tez No. 531373) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi- Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
2. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274. https://izlik.org/JA98FN96XR
3. Başaran, S. T., & Ulubey, Ö. (2018). 2013 okul öncesi eğitim programının değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 51(2), 1–38.
4. Broinowski, I.(2002). Toward creativity in early childhood education a case study of the creative processes used by early childhood educators in curriculum planning for young children (Tez No. 372,21) [Doktora tezi, University of South Australia - Adelaide]. University of South Australia School of education Publications http://www.library.unisa.edu.au
5. Creswell, J.W. (2007). Qualitative inquiry and research desigf: Choosing among five approaches (2nd ed.). Sage
6. Dağlı, A. (2007). Okulöncesi eğitimi alan ve almayan ilköğretim birinci sınıf öğrencilerinin Türkçe ve matematik derslerindeki akademik başarılarının karşılaştırılması (Tez No. 217492) [Yüksek lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
7. Deretarla Gül, E. (2022). Cumhuriyetin ilanından günümüze Türkiye’de okul öncesi eğitimdeki değişimler. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 6(1), 253–267. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202261194
8. Dursun, Ş. (2009). İlköğretim birinci sınıf öğrencilerinin matematiksel becerilerinin okul öncesi eğitimi alma ve almama durumuna göre karşılaştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(4), 1691–1715.

9. Düzgün, Ü. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programı ve 2012 değişikliklerinin uygulanmasına ilişkin görüşleri (Tez No. 368159) [Yüksek lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
10. Erkan, S., & Kırca, A. (2010). Okul öncesi eğitimin ilköğretim birinci sınıf öğrencilerinin okula hazır bulunuşluklarına etkisinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 94–106.
11. Gözütok, D. (2003). Türkiye'de program geliştirme çalışmaları. Milli Eğitim Dergisi, (160), 44-64.
12. Güder, S. Y., & Alabay, E. (2015). Hazır Planlarda Yer Alan Fen Etkinliklerinin Okul Öncesi Eğitim Programı Temel Özellikleri Açısından İncelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi(4), 1-21.
13. Kandır, A., Özbey, S., & İnal, G. (2009). Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim programlarını planlama ve uygulamada karşılaştıkları güçlüklerin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(6), 373–387.
14. Karaca, N. H., & Aral, N. (2011, Nisan 27-29). Okul öncesi öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulamalarında karşılaştıkları sorunlar. II. International Conference on New Trends in Education and Their Implications, Antalya, Türkiye.
15. Kök, M., Tuğluk, M. N., & Bay, E. (2005). Okul öncesi eğitimin öğrencilerin gelişim özellikleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11, 294–303.
16. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.Ed.). Nobel Yayınları. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Okul öncesi eğitim programı. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü.
17. Osanmaz, M. S. B., & Akman, B. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim programları içerisinde kullandıkları planlardaki değerlendirme boyutlarının incelenmesi. S. Dinçer (Ed.), Değişen dünyada eğitim (1. baskı, s. 81–94) içinde. Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9786052412480.06
18. Özata Yücel, E., & Kanyılmaz, B. M. (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan yaşam becerilerinin ilkokul öğrencilerine kazandırılmasına yönelik öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 10–33. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.6c3s.1m
19. Özsırkıntı, D., Akay, C., & Yılmaz Bolat, E. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programı hakkındaki görüşleri (Adana ili örneği). Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 313–331.
20. Öztürk, H. (1995). Okulöncesi eğitim kurumlarına giden ve gitmeyen ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin alıcı ve ifade edici dil düzeyleri (Tez No. 41128) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi- Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
21. Pagani, L., Rubenson, D., & Runco, M. A. (2003). The impact of junior kindergarten on behaviour in elementary school children. International Journal of Behavioral Development, 27(5), 423–427.
22. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
23. Pehlivan, D. (2006). Okul öncesi eğitim alan ve almayan öğrencilerin ilkokuma yazmaya geçiş sürecinin öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi (Tez No. 206079) [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi- Adana]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
24. Polat Unutkan, Ö. (2007). Okulöncesi dönem çocuklarının matematik becerileri açısından ilköğretime hazır bulunuşluğunun incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 243–254.
25. Ramazan, O., & Yılmaz, E. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının okul deneyimi ve öğretmenlik uygulamalarına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 332–349.
26. Taner, M., & Başal, H. A. (2005). Farklı sosyoekonomik düzeylerde okul öncesi eğitimi alan ve almayan ilköğretim birinci sınıf öğrencilerinin dil gelişimlerinin cinsiyete göre karşılaştırılması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 395–420.
27. Varol, F. (2012). Anaokulu öğretmenleri konuşuyor: Kaliteli eğitim. Uluslararası Katılımlı Çocuk İhtiyaçları Sempozyumu Bildiri Kitabı, 29–36. Mutlu Çocuklar Derneği.
28. Yaşar, M. C., & Aral, N. (2010). The Effects of Early Childhood Education on Creative Thinking Skills. Journal of Theoretical Educational Sciences, 3(2), 201-209.
29. Yazıcı, Z. (2002). Okul öncesi eğitimin okul olgunluğu üzerine etkisinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 155(156), 135-145.
30. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (7. baskı). Seçkin Yayıncılık.
31. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. baskı). Seçkin Yayıncılık.
32. Yıldız, V., Özkal, N., & Çetingöz, D. (2003). Okul öncesi eğitimi alan ve almayan 7–8 yaş grubu çocuklarda yaratıcı potansiyelin değerlendirilmesi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(13), 129–137.