Trends in Postgraduate Theses on Gender in the Preschool Period

Abstract

This study aimed to examine general trends in postgraduate theses addressing gender in preschool education. The study was designed as a descriptive trend study based on document analysis. The data source comprised 58 postgraduate theses available in the Turkish Council of Higher Education National Thesis Center that met the predefined inclusion criteria. Data were collected using a Thesis Review Form developed by the researcher and analyzed through descriptive content analysis. The theses were examined in terms of publication year, degree type, university, research method, participants, sample size, data collection tools, data analysis techniques, and thematic focus. The results showed that 51 were master’s theses and seven were doctoral dissertations, with research activity concentrated particularly between 2019 and 2023. Qualitative methods were used in 32 studies, quantitative methods in 23, and mixed methods in three. Documents and educational materials were the most common data sources, whereas content analysis, descriptive statistics, and correlation analysis were the most frequently used analytical techniques. Gender was most often examined through children’s books, media content, children’s perceptions, and teachers’ classroom practices. The results highlight the need for more doctoral, mixed-methods, multi-stakeholder, instrument-development, and intervention studies.

Keywords

• Content analysis
• Gender
• Postgraduate theses
• Preschool period
• Trend analysis

Ethical Statement

This study followed all the rules stated to be followed within the “Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive” scope. None of the actions specified under the title of “Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics,” which is the second part of the directive, were carried out. Ethics committee approval was not required for this study because it was based exclusively on the analysis of publicly available theses and did not involve human participants, personal data collection, interviews, experiments, or interventions.

Okul Öncesi Dönemde Toplumsal Cinsiyete İlişkin Lisansüstü Tezlerin Eğilimleri

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitim bağlamında toplumsal cinsiyeti ele alan lisansüstü tezlerin genel eğilimlerini incelemektir. Çalışma, doküman incelemesine dayalı betimsel bir eğilim araştırması olarak yürütülmüştür. Araştırmanın veri kaynağını Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan ve belirlenen ölçütleri karşılayan 58 lisansüstü tez oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Tez İnceleme Formu aracılığıyla toplanmış ve betimsel içerik analiziyle çözümlenmiştir. Tezler; yayımlanma yılı, türü, üniversitesi, yöntemi, çalışma grubu, örneklem büyüklüğü, veri toplama araçları, analiz yöntemleri ve ele alınan konular açısından incelenmiştir. Bulgular, tezlerin 51’inin yüksek lisans, 7’sinin doktora düzeyinde olduğunu ve çalışmaların özellikle 2019–2023 yılları arasında yoğunlaştığını göstermiştir. Tezlerin 32’sinde nitel, 23’ünde nicel ve 3’ünde karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmalarda en sık doküman ve materyallerin veri kaynağı olduğu; içerik analizi, betimsel istatistikler ve korelasyon analizlerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Toplumsal cinsiyet konusu çoğunlukla çocuk kitapları, medya içerikleri, çocukların algıları ve öğretmen uygulamaları üzerinden incelenmiştir. Sonuçlar; doktora, karma yöntem, çok paydaşlı, ölçme aracı geliştirme ve müdahale çalışmalarının artırılması gerektiğini göstermektedir.

Keywords

• Eğilim araştırması
• İçerik analizi
• Lisansüstü tezler
• Okul öncesi dönem
• Toplumsal cinsiyet

Ethical Statement

Bu çalışma, “Yüksek Öğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında belirtilen tüm kurallara uymuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerin hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışma, yalnızca kamuya açık tezlerin analizine dayandığı ve insan katılımcıları, kişisel veri toplama, görüşmeler, deneyler veya müdahaleler içermediği için etik kurul onayı gerekmemiştir.

References

1. Adak Akengin, E., & Özerbaş, M. A. (2024). Okul öncesi eğitim programı ile ilgili (2000-2023) gerçekleştirilmiş araştırmaların içerik analizi (eğilimlerin belirlenmesi). Journal of Turkic Civilization Studies, 4(2), 146-164. https://izlik.org/JA79RR27WJ
2. Aslan, H. S. & Akman, B. (2025). A look at the early childhood teacher education undergraduate curriculum: Is it gender sensitive? Teachers and Teaching: Theory and Practice, 31(8), 1396–1410. https://doi.org/10.1080/13540602.2024.2411971
3. Aydemir, S., Öz, E., & Erdamar, G. (2022). Gender in education: A systematic review of the literature in Turkey. International Journal of Contemporary Educational Research, 9(2), 232–247. https://doi.org/10.33200/ijcer.923247
4. Bahçeci, F., & Uşengül, L. (2018). Yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin tez konusu belirleme kriterlerinin incelenmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 5(2), 85-96. https://doi.org/10.33907/turkjes.422202
5. Bem, S. L. (1981). Gender schema theory: A cognitive account of sex typing. Psychological Review, 88(4), 354-364. https://doi.org/10.1037/0033-295X.88.4.354
6. Bronfenbrenner, U., & Morris, P. A. (2006). The bioecological model of human development. In R. M. Lerner & W. Damon (Eds.), Handbook of child psychology: Theoretical models of human development (6th ed., pp. 793–828). John Wiley & Sons, Inc. https://doi.org/10.1002/9780470147658.chpsy0114
7. Bussey, K., & Bandura, A. (1999). Social cognitive theory of gender development and differentiation. Psychological Review, 106(4), 676-713. https://doi.org/10.1037/0033-295X.106.4.676
8. Casey, K., Novick, K., & Lourenco, S. F. (2021). Sixty years of gender representation in children’s books: Conditions associated with overrepresentation of male versus female protagonists. PLOS ONE, 16(12), e0260566. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0260566

9. Cengiz, B., Açıl, D., Çal, A., & Bahar, Z. (2021). Lisansüstü tez konusuna karar vermede danışman deneyimleri: Nitel bir inceleme. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 163-171. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahievransaglik/article/973486
10. Coşkun, A., & Arık, S. (2022). Okul öncesi fen eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin eğilimleri. Anadolu Öğretmen Dergisi, 6(2), 183-211. https://doi.org/10.35346/aod.1199589
11. Çifçi, T., Dere, F., & Eren, N. H. (2021). Türkiye’de okul öncesi eğitimi alanında değerler ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Field Education, 7(1), 62-79. https://doi.org/10.32570/ijofe.880814
12. de Morais, M. A. S., da Silva, A. A. & de Oliveira, T. P. (2024). Methodological strategies employed in psychological studies on gender stereotypes among children: A systematic review. Trends in Psychology. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s43076-024-00417-9
13. Erbil Kaya, Ö. M., Kaptan, N., Sarıoğlan, S., & Somuncu, B. (2022). Okul öncesi eğitim ortamları ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 23(2), 995–1014. https://doi.org/10.17679/inuefd.1033622
14. Gürkan, S. N., & Alabay, E. (2025). Okul öncesi eğitimi ile çocuk gelişimi lisansüstü programlarında yapılan toplumsal cinsiyet konulu tezlere dair bir inceleme. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 4019-4046. https://doi.org/10.53444/deubefd.1628864
15. Halim, M. L., Ruble, D., Tamis-LeMonda, C., & Shrout, P. E. (2013). Rigidity in gender-typed behaviors in early childhood: A longitudinal study of ethnic minority children. Child Development, 84(4), 1269–1284. https://doi.org/10.1111/cdev.12057
16. Hilliard, L. J., & Liben, L. S. (2010). Differing levels of gender salience in preschool classrooms: Effects on children’s gender attitudes and intergroup bias. Child Development, 81(6), 1787-1798. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01510.x
17. Kaya Daşik, M., & Kazu, İ. Y. (2025). Okul öncesi eğitim alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), 1558-1578. https://doi.org/10.17755/esosder.1689397
18. Kaytez, N., Kaytez, N., & Durualp, E. (2014). Türkiye’de okul öncesinde oyun ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Turkish Education Sciences, 2(2), 110–122. https://dergipark.org.tr/tr/pub/goputeb/article/95830
19. Khodabandelou, R., Mehran, G., & Nimehchisalem, V. (2018). A bibliometric analysis of 21st century research trends in early childhood education. Revista Publicando, 5 No 15(1), 137–163.
20. King, R. A., Scott, K. E., Renno, M. P., & Shutts, K. (2020). Counterstereotyping can change children’s thinking about boys’ and girls’ toy preferences. Journal of Experimental Child Psychology, 191, 104753. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2019.104753
21. King, T. L., Scovelle, A. J., Meehl, A., Milner, A. J., & Priest, N. (2021). Gender stereotypes and biases in early childhood: A systematic review. Australasian Journal of Early Childhood, 46(2), 112–125. https://doi.org/10.1177/1836939121999849
22. Kiremit, R. F. (2019). Türkiye’de okul öncesi eğitimde dil gelişimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 159–174. https://doi.org/10.17494/ogusbd.548314
23. Lakens, D. (2022). Sample size justification. Collabra: Psychology, 8(1), 33267. https://doi.org/10.1525/collabra.33267
24. Li, J. (2023). Gender never defines me: A study on preschool teachers’ do and don’t about gender. Social Sciences & Humanities Open, 7(1), 100397. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2023.100397
25. Martin, C. L., & Ruble, D. (2004). Children’s search for gender cues: Cognitive perspectives on gender development. Current Directions in Psychological Science, 13(2), 67–70. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2004.00276.x
26. Martin, C. L., Ruble, D. N., & Szkrybalo, J. (2002). Cognitive theories of early gender development. Psychological Bulletin, 128(6), 903–933. https://doi.org/10.1037/0033-2909.128.6.903
27. Morawska, A. (2020). The effects of gendered parenting on child development outcomes: A systematic review. Clinical Child and Family Psychology Review, 23(4), 553–576. https://doi.org/10.1007/s10567-020-00321-5
28. Öcal Dörterler, S. & Polat, Ö. (2025). Öğrenmede evrensel tasarım yaklaşımı: 2010–2024 yılları arasında Türkiye’de tamamlanmış tezlerin incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 1–39. https://doi.org/10.7822/omuefd.1484011
29. Seçim, E. S., & Gönen, M. (2026). Roots of reading: Sequential pathways from parental reading beliefs to children’s reading motivation via home literacy environment in a nationally representative sample. Participatory Educational Research, 13(1), 95-115. https://doi.org/10.17275/per.26.06.13.1
30. Seçim, E. S., & Toledo, E. (2023). Literature review: Digital books in preschool period. Journal of Educational Technology and Online Learning, 6(4), 855-865. https://doi.org/10.31681/jetol.1330790
31. Shutts, K., Kenward, B., Falk, H., Ivegran, A., & Fawcett, C. (2017). Early preschool environments and gender: Effects of gender pedagogy in Sweden. Journal of Experimental Child Psychology, 162, 1–17. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2017.04.014
32. Spinner, L., Cameron, L., & Calogero, R. (2018). Peer toy play as a gateway to children’s gender flexibility: The effect of (counter)stereotypic portrayals of peers in children’s magazines. Sex Roles, 79, 314–328. https://doi.org/10.1007/s11199-017-0883-3
33. Ward, L. M., & Grower, P. (2020). Media and the development of gender role stereotypes. Annual Review of Developmental Psychology, 2, 177–199. https://doi.org/10.1146/annurev-devpsych-051120-010630
34. Yeoh, H. N. & Cheong, H. F. (2025). That’s not my gender!: Gender stereotyping in western-authored children’s literature taught in Malaysian primary ESL classrooms. Linguistics and Education, 89, 101463. https://doi.org/10.1016/j.linged.2025.101463
35. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
36. Zhai, X., O’Halloran, K. L., Way, L., & Tan, S. (2022). Gender stereotypes in children’s picture books: A systemic functional multimodal discourse analysis. In A. J. Moya-Guijarro & E. Ventola (Eds.), A multimodal approach to challenging gender stereotypes in children’s picture books (pp. 185–212). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003145875-13