Acil Toplanma Alanlarının Deprem Sonrası Erişilebilirliği: Bayraklı’da (İzmir) Mahalle Düzeyinde Tahliye Planlaması

Afet yönetiminde deprem risk analizi ve acil tahliye planlaması kritik bir öneme sahiptir. Türkiye’de birçok yerleşim alanı deprem olasılığı ile karşı karşıya iken, merkezi ve yerel yönetimlerin acil toplanma alanlarının ve tahliye rotalarının uygunluğunu incelemesi ve öneri iyileştirmeleri afet yönetimi senaryolarına entegre etmesi önemlidir. Bu çalışma, bu amaca yönelik gerek veri toplama ve veri analiz etme aşamalarını detaylandırarak, gerekse örnek çalışma alanı üzerinden sonuçların yeniden değerlendirmesini sonucu öneri uygulama sunarak karar verme süreçlerine katkı koymayı hedeflemektedir. Çalışma deprem sonrasında mahalle düzeyindeki acil toplanma alanlarına yürüyerek erişim seviyesini ve bu alanlara hızlı ve güvenli tahliye rotalarının nasıl planlanabileceğini araştırmaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) araçlarını kullanarak, İzmir'in yüksek riskli ilçelerinden biri olarak çalışma kapsamında belirlenen Bayraklı'nın Mansuroğlu mahallesine odaklanılmaktadır. Çalışmada, Mansuroğlu mahallesi örneğinde, acil toplanma alanlarının deprem anında erişimi ve konut adalarından bu alanlara doğru tahliye rotalarının analizi “kapsamcıl tahliye rota analizi” (CEA) modeli (No vd., 2020) ve bu çalışmada geliştirilen CEA-2 modeli yardımıyla yapılmakta ve modeller karşılaştırılmaktadır. Ayrıca mekân dizim analizi ile daha etkin tahliye rotaları planlaması için ek toplanma alanlarının yer seçimi önerileri yapılmaktadır. Sonuçlara göre, CEA-2 modeli, CEA modeline kıyasla ortalama tahliye mesafesini etkili bir şekilde azaltmakta ve mahalle düzeyinde daha etkin bir tahliye planlamasına olanak tanımaktadır. Mansuroğlu örneğinde, yeni acil toplanma alanları için konumlar tahliye rotalarının etkinliğini artıracaktır.

In disaster management, earthquake risk analysis and emergency evacuation planning are of critical importance. Many residential areas in Türkiye face the risk of earthquakes, making it essential for central and local governments to examine the suitability of emergency assembly areas and evacuation routes, and to integrate proposed improvements into disaster management scenarios. This study aims to contribute to decision-making processes with this purpose by detailing both how to gather and analyze data and propose new practices based on the data evaluation in the case of study area. It investigates the level of walking access to emergency assembly areas at the neighborhood level after an earthquake and how to plan quick and safe evacuation routes to these areas. Using Geographic Information Systems (GIS) tools, the study focuses on the Mansuroğlu neighborhood in Bayraklı, identified as one of the high-risk districts of İzmir. In the case of Mansuroğlu neighborhood, accessibility to emergency assembly areas during an earthquake and the analysis of evacuation routes from residential blocks to these areas are conducted using the “Comprehensive Evacuation Analysis” (CEA) model (No et al., 2020) and the CEA-2 model developed in this study. In addition, using space syntax analysis, location recommendations for supplementary assembly areas are proposed to enable more effective evacuation route planning. The results indicate that the CEA-2 model effectively reduces the average evacuation distance compared to the CEA model, allowing for more efficient evacuation planning at the neighborhood level. In the case of Mansuroğlu neighborhood, new emergency meeting areas can improve the efficiency of evacuation routes.