ARKEOLOJİK MİRAS ALANLARINDA KORUMA, YORUMLAMA VE SUNUM MÜDAHALELERİNİN GELİŞİMİ

Kültürel miras alanlarının önemli bir bölümünü oluşturan arkeolojik alanlar sahip oldukları farklı nitelikleri, potansiyelleri ve barındırdıkları sorunlar ile oldukça geniş bir perspektifte ele alınması gereken kültür varlıklarıdır. Diğer kültürel miras öğelerine göre çok daha kolay ve hızlı yok olabilen arkeolojik varlıkların belgelenerek korunmaları gerekmektedir. Arkeolojik mirasın korunmasının yanında alanın bilgisinin topluma doğru biçimde aktarılması ve bu bağlamda sunum yöntemlerinin geliştirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Arkeolojik mirasın anlamının ve kapsamının genişlemesine paralel olarak koruma ve sergileme yaklaşımları da değişim göstermiştir. Erken dönemde yalnızca buluntuların kazı çalışmalarıyla açığa çıkarılmaları ve muhafaza edilmeleri biçimindeki koruma yaklaşımının günümüzde yerini; arkeolojik varlığın anlamını ve bilgisini topluma sunmayı temel alan koruma yaklaşımlarına bıraktığı görülmektedir. Arkeolojik mirasın korunarak, topluma sunulması UNESCO, ICOMOS ve Avrupa Konseyi gibi uluslararası kuruluşların tüzüklerinde de önemle vurgulanan konulardan biridir. Arkeolojik miras koruma ve sunum yaklaşımlarının günümüzde geldiği noktayı, arkeolojik miras, koruma ve toplum ilişkisinin tarihsel süreç içerisinde yaşadığı dönüşümü anlamak ve bu sürece ait basamakları ortaya koymak bu çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Bu kapsamda; Dünya’da ve Türkiye’de öne çıkan koruma ve sunum yaklaşımları; örnekler ve buna paralel olarak yasal sürecin gelişimi üzerinden aktarılmaya çalışılmıştır.