Research Article

MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024)

Volume: 9 Number: 1 June 30, 2026
TR EN

MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024)

Abstract

Dolarizasyon, ulusal paranın temel işlevlerini tam veya kısmen yerine getirememesi sonucunda ekonomik aktörlerin yabancı para birimlerini tercih etmeleri şeklinde tanımlanmaktadır. Uzun yıllardır yüksek dolarizasyon eğilimi gösteren Türkiye’de mevduat dolarizasyonunun belirleyicilerinin incelendiği bu çalışmada 2012–2024 dönemine ait aylık veriler kullanılmıştır. Finansal dolarizasyon göstergesi olarak Döviz Tevdiat Hesaplarının (DTH) Toplam Mevduatlar (TM) içindeki payı esas alınarak hesaplanan mevduat dolarizasyonu (DOLM) kullanılmıştır. Mevduat dolarizasyonunun belirleyicileri olarak enflasyon, ekonomik beklentiler, para politikası, işgücü piyasası ve döviz piyasası koşullarını temsil eden Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Tüketici Güven Endeksi (TGE), Merkez Bankası Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti (MFF), İşsizlik Oranı (İŞZ) ve Sepet Kur Oynaklığı (LNSEPET) değişkenleri analize dahil edilmiştir. DOLM ile bu değişkenler arasındaki ilişki Kantil Regresyon Analizi ile incelenmiş, katsayıların kantiller arasında farklılaşıp farklılaşmadığı Quantile Slope Equality Test ile test edilmiştir. Bulgular, işsizlik oranı ve kur oynaklığının mevduat dolarizasyonunu artırdığını; tüketici güveni ve ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin ise azalttığını, enflasyonun ise genel olarak pozitif etkide bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca değişken etkilerinin dolarizasyon düzeylerine göre heterojenlik gösterdiği belirlenmiş olup, sonuçlar mevduat dolarizasyonunun yalnızca fiyat istikrarıyla değil, beklenti kanalı ve para politikası uygulamalarıyla da yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır

Keywords

Dolarizasyon, Tüketici Güven Endeksi, CDS, İşsizlik Oranı

References

  1. Akçay, O. C., Alper, C. E., & Özatay, F. (2008). “Fiscal Dominance and Inflation Targeting: Lessons from Turkey”. Emerging Markets Finance and Trade, 44(6): 38–51.
  2. Akkaya, M. (2023). “Türkiye Ekonomisinin Kronik Sorunu Dolarizasyon”. Tesam Akademi Dergisi, 10(2): 613–637.
  3. Bannister, G., Gardberg, M., & Turunen, J. (2018). Dollarization and Financial Development (IMF Working Paper No. WP/18/200). Washington, DC: International Monetary Fund.
  4. Belaisch, A. A., Collyns, C., De Masi, P., Meredith, G. M., Singh, A., Krieger, R., & Rennhack, R. (2005). Stabilization and Reform in Latin America: A Macroeconomic Perspective of the Experience since the 1990s. Washington, DC: International Monetary Fund.
  5. Buchinsky, M. (1998). “Recent Advances in Quantile Regression Models: A Practical Guideline for Empirical Research”. Journal of Human Resources, 33(1): 88–126.
  6. Calvo, G. A., & Végh, C. A. (1992). Currency Substitution in Developing Countries: An Introduction (IMF Working Paper No. WP/92/40). Washington, DC: International Monetary Fund.
  7. Chang, R., & Velasco, A. (2005). “Endogenous Financial Dollarization and Exchange Rate Policy”. Journal of Policy Reform, 8(4): 263–280.
  8. Corrales, J.-S., & Imam, P. A. (2021). “Financial Dollarization of Households and Firms: How Does It Differ by Level of Economic Development?”. Review of International Economics, 29: 927–978.
  9. Court, E., Özsöz, E., & Rengifo, E. W. (2012). “The Impact of Deposit Dollarization on Financial Deepening”. Emerging Markets Finance and Trade, 48(6): 39–52.
  10. Çağlayan, M., Pham, T., & Talavera, O. (2021). “Dollarization, Pass-Through, and Domestic Lending: Evidence from Turkish Banking”. Emerging Markets Finance and Trade, 57(11): 3190–3201.
APA
Dursun, S., & Topaloğlu, B. (2026). MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024). Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 9(1), 51-69. https://doi.org/10.46737/emid.1838500
AMA
1.Dursun S, Topaloğlu B. MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024). Ekonomi Maliye İşletme Dergisi. 2026;9(1):51-69. doi:10.46737/emid.1838500
Chicago
Dursun, Serap, and Buse Topaloğlu. 2026. “MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024)”. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi 9 (1): 51-69. https://doi.org/10.46737/emid.1838500.
EndNote
Dursun S, Topaloğlu B (June 1, 2026) MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024). Ekonomi Maliye İşletme Dergisi 9 1 51–69.
IEEE
[1]S. Dursun and B. Topaloğlu, “MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024)”, Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, vol. 9, no. 1, pp. 51–69, June 2026, doi: 10.46737/emid.1838500.
ISNAD
Dursun, Serap - Topaloğlu, Buse. “MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024)”. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi 9/1 (June 1, 2026): 51-69. https://doi.org/10.46737/emid.1838500.
JAMA
1.Dursun S, Topaloğlu B. MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024). Ekonomi Maliye İşletme Dergisi. 2026;9:51–69.
MLA
Dursun, Serap, and Buse Topaloğlu. “MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024)”. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, vol. 9, no. 1, June 2026, pp. 51-69, doi:10.46737/emid.1838500.
Vancouver
1.Serap Dursun, Buse Topaloğlu. MEVDUAT DOLARİZASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: KANTİL REGRESYON YAKLAŞIMI (2012-2024). Ekonomi Maliye İşletme Dergisi. 2026 Jun. 1;9(1):51-69. doi:10.46737/emid.1838500