DOLAYLI VERGİLERİN ENFLASYON ÜZERİNDEKİ ASİMETRİK ETKİSİ: LOCAL PROJECTION YÖNTEMİNDEN KANITLAR

Bu çalışma, Türkiye'de dolaylı vergi yükü ile enflasyon arasındaki uzun dönemli ilişkiyi 2006Q1–2025Q4 dönemi için Doğrusal Olmayan Gecikmeli Dağıtılmış Otoregresif (NARDL) yöntemiyle asimetrik bir çerçevede incelemektedir. Çalışmanın amacı, dolaylı vergi şoklarının artış ve azalış yönlerinin enflasyon üzerinde farklı büyüklükte etkiler yaratıp yaratmadığını test etmektir. Fourier ADF birim kök testi ve Local Projection (LP) yöntemi de sonuçların sağlamlığını sınamak amacıyla analizde kullanılmaktadır. PSS sınır testi, söz konusu değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisini yüzde 5 anlamlılık düzeyinde teyit etmektedir. Wald asimetri testi (F=5.89, p=0.018), dolaylı vergi yükündeki bir puanlık artışın enflasyonu uzun dönemde 14.18 yüzde puan yükselttiğini, bir puanlık azalışın ise 21.55 yüzde puan düşürdüğünü ortaya koymaktadır. Hata düzeltme katsayısı (−0.20) uyumun yaklaşık beş çeyrekte tamamlandığını; heterodoks para politikası döneminin (2019–2023) enflasyonu kısa vadede 9,72 yüzde puan baskıladığını göstermektedir. LP bulguları, dolaylı vergi artışlarının enflasyona etkisinin 7-8. çeyrekte belirginleştiğini doğrulamaktadır. Sonuçlar, dolaylı vergi politikasının enflasyon üzerindeki etkisinin asimetrik olduğunu ve hazine-merkez bankası koordinasyonunun kritik önem taşıdığını göstermektedir. Bulgular, vergi politikası tasarımında artış ve azalış yönlü değişikliklerin farklı ele alınması gerektiğine işaret etmekte ve maliye-para politikası eşgüdümüne yönelik somut politika önerileri sunmaktadır.

This study examines the long-run asymmetric relationship between indirect tax burden and inflation in Turkiye over 2006Q1-2025Q4 using the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) framework. The aim is to test whether increases and decreases in the indirect tax burden generate differently sized effects on inflation. The Fourier ADF unit root test and Local Projections (LP) are also employed to assess robustness. The PSS bounds test confirms long-run cointegration among the variables at the five percent significance level. The Wald asymmetry test (F=5.89, p=0.018) reveals that a one-percentage-point increase in indirect tax burden raises inflation by 14.18 percentage points in the long run, while an equivalent decrease lowers it by 21.55 percentage points. The error correction coefficient (-0.20) indicates adjustment within approximately five quarters. The heterodox monetary policy episode (2019-2023) suppresses inflation by 9.72 percentage points in the short run. LP impulse-response functions confirm that the inflationary effect of indirect tax increases materialises at the 7th-8th quarter horizon. The findings imply structurally asymmetric pass-through and underscore the importance of coordinated fiscal-monetary policy. The results suggest that tax policy design should treat rate increases and decreases asymmetrically, offering concrete recommendations for strengthening fiscal-monetary coordination in emerging markets reliant on indirect taxation.