TÜRKİYE İMALAT SANAYİSİNDE İTHAL ARA GİRDİ BAĞIMLILIĞI, YURTİÇİ KATMA DEĞER VE YAPISAL DÖNÜŞÜM: BİR GİRDİ-ÇIKTI ANALİZİ (2012-2023)

Çalışmanın temel amacı, Türkiye imalat sanayisinde ithalat bağımlılığı, yurtiçi katma değeri, ileri ve geri bağlantıları ve yapısal dönüşüm sürecini girdi-çıktı modelleri ile analiz etmektir. Bunun için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından oluşturulan 2012 ve 2023 yıllarına ait girdi-çıktı tabloları kullanılmıştır. Bulgular, 2012-2023 döneminde alt sektörlerin önemli bir kısmında ithal ara girdi bağımlılığının azaldığını ve yurtiçi katma değer yaratma potansiyelinin arttığını göstermektedir. Özellikle yüksek ve orta-yüksek teknolojili alt sektörlerde ithalat bağımlılığının azaldığı ve yerli katma değer yaratma potansiyelinin arttığı gözlemlenmiştir. Ancak buna rağmen yüksek ve orta-yüksek teknolojili sektörlerin ithalat bağımlılığı ve yurtiçi katma değer yaratma potansiyeli bakımından hala diğer sektörlerin gerisindendir. Çünkü özellikle bu sektörlerde hala ileri bağlantı etkileri geri bağlantı etkilerinin gerisindedir. Her ne kadar istenilen düzeyde olmasa da, bu bulgular imalat sanayinin dinamik bir yapısal dönüşüm sürecine girdiğini ve son iki kalkınma planında öncelikli sektörler için belirtilen amaçların kısmen gerçekleştiğini göstermektedir. Dolayısıyla imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren öncelikli sektörlerde ithalat bağımlılığını azaltacak, yerli girdi kullanımını ve yurtiçi katma değer yaratma potansiyelini artıracak teşvik politikaları uygulanmalıdır.

The paper aims to analyze import dependency, domestic value added, forward and backward linkages, and the structural change process in Türkiye’s manufacturing industry using input-output models. For this, input-output tables for 2012 and 2023 compiled by Turkish Statistical Institute (TUKSTAT) were used. The findings show that import intermediate input dependency decreased and domestic value-added increased in the majority of sub-sectors during 2012-2023. In particular, it has been observed that import dependency has decreased and domestic value-added increased in high-tech and medium-high tech sub-sectors. However, these sub-sectors still lag behind other sub-sectors in terms of import dependency and domestic value-added because forward linkages remain behind backward linkages. Although not yet at the desired level, the paper’s results suggest that the manufacturing industry has entered a dynamic process of structural change, and that the objectives specified for the key sectors in the last two development plans have been partially realized. Therefore, incentive policies should be implemented in key manufacturing sectors to reduce import dependency, increase domestic input use, and enhance domestic value-creation potential.