Research Article

Türkiye'de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması

Volume: 9 Number: 4 December 31, 2024
TR EN

Türkiye'de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması

Abstract

Enflasyon, ekonomik istikrar ve büyüme üzerinde derin etkiler yaratan, temel bir makroekonomik göstergedir. Fiyatlar genel düzeyindeki süreklilik arz eden artışlar, yalnızca bireylerin satın alma güçlerini zayıflatmakla kalmayıp, ulusal ekonominin çeşitli sektörleri üzerinde de ciddi tehditler oluşturmaktadır. Dolayısıyla, enflasyonun doğru tahmini hem merkez bankaları hem de hükümetler için stratejik bir önem taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye’deki ekonomik şoklar ve kriz dönemlerinde, enflasyon tahmininde XGBoost ve ARMA modellerinin performansını incelemektedir. 1994 ekonomik krizi, 2001 finansal krizi, 2008 küresel finansal krizi ve 2018 döviz krizi gibi sık yaşanan krizler ve Türkiye'nin özgün makroekonomik koşulları göz önüne alındığında, enflasyonun doğru tahminini zorlaştırmaktadır. Çalışmada, kriz dönemleri de dahil olmak üzere farklı zaman dilimlerinde XGBoost makine öğrenimi algoritması ile ARMA modelinin performansı karşılaştırılmaktadır. Ampirik bulgular, XGBoost’un büyük veri setleri ve kriz dönemlerinde güçlü performans gösterdiğini, ancak geleneksel ARMA modelinin daha küçük veri setlerinde daha iyi sonuçlar verdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle, ARMA modelinden gelen gecikmeli değişkenlerin XGBoost’a entegre edilmesiyle elde edilen tahmin modeli, kriz dönemlerinde ve tüm örneklem dönemi olan 1990:02-2024:06 arasında en etkili yöntem olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, enflasyon tahmini için kullanılan modellerin veri yapısına duyarlılığını vurgulamakta ve farklı dönemlerdeki etkinliklerini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Ahlburg, A.D. (1992). Predicting the job performance of managers: What do the experts know? International Journal of Forecasting, 7(4), 467-472. https://doi.org/10.1016/0169-2070(92)90030-D
  2. Akbulut, H. (2022). Forecasting inflation in Turkey: A comparison of time-series and machine learning models. Economic Journal of Emerging Markets, 14(1), 55-71. https://doi.org/10.20885/ejem.vol14.iss1.art5
  3. Almosova, A. and Andresen, N. (2023). Nonlinear inflation forecasting with recurrent neural networks. Journal of Forecasting, 42(2), 240–259. https://doi.org/10.1002/for.2901
  4. Aras, S. and Lisboa, P. (2022). Explainable inflation forecasts by machine learning models. Expert Systems with Applications, 207, 117982. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2022.117982
  5. Berument, H.M. and Taşçi, H. (2004). Monetary policy rules in practice: Evidence from Turkey. International Journal of Finance & Economics, 9(1), 33-38. https://doi.org/10.1002/ijfe.219
  6. Berument, M.H., Ceylan, N.B. and Dogan, B. (2014). An interest-rate-spread-based measure of Turkish monetary policy. Applied Economics, 46(15), 1804–1813. https://doi.org/10.1080/00036846.2014.884703
  7. Bulut, Ü. (2018). Inflation expectations in Turkey: Determinants and roles in missing inflation targets. Journal of Central Banking Theory and Practice, 7(3), 73-90. https://doi.org/10.2478/jcbtp-2018-0024
  8. Carriero, A., Galvao, A.B. and Kapetanios, G. (2019). A comprehensive evaluation of macroeconomic forecasting methods. International Journal of Forecasting, 35(4), 1226–1239. https://doi.org/10.1016/j.ijforecast.2019.02.007

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economic Models and Forecasting

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2024

Submission Date

October 2, 2024

Acceptance Date

November 26, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 9 Number: 4

APA
Gayaker, S. (2024). Türkiye’de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması. Ekonomi Politika Ve Finans Araştırmaları Dergisi, 9(4), 877-895. https://doi.org/10.30784/epfad.1560378
AMA
1.Gayaker S. Türkiye’de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması. EPF Journal. 2024;9(4):877-895. doi:10.30784/epfad.1560378
Chicago
Gayaker, Savaş. 2024. “Türkiye’de Ekonomik Şoklar Ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST Ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması”. Ekonomi Politika Ve Finans Araştırmaları Dergisi 9 (4): 877-95. https://doi.org/10.30784/epfad.1560378.
EndNote
Gayaker S (December 1, 2024) Türkiye’de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi 9 4 877–895.
IEEE
[1]S. Gayaker, “Türkiye’de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması”, EPF Journal, vol. 9, no. 4, pp. 877–895, Dec. 2024, doi: 10.30784/epfad.1560378.
ISNAD
Gayaker, Savaş. “Türkiye’de Ekonomik Şoklar Ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST Ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması”. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi 9/4 (December 1, 2024): 877-895. https://doi.org/10.30784/epfad.1560378.
JAMA
1.Gayaker S. Türkiye’de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması. EPF Journal. 2024;9:877–895.
MLA
Gayaker, Savaş. “Türkiye’de Ekonomik Şoklar Ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST Ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması”. Ekonomi Politika Ve Finans Araştırmaları Dergisi, vol. 9, no. 4, Dec. 2024, pp. 877-95, doi:10.30784/epfad.1560378.
Vancouver
1.Savaş Gayaker. Türkiye’de Ekonomik Şoklar ve Krizler Bağlamında Enflasyon Öngörüsü: XGBOOST ve ARMA Yöntemlerinin Karşılaştırması. EPF Journal. 2024 Dec. 1;9(4):877-95. doi:10.30784/epfad.1560378

Cited By