Determinants of Turkish Language Achievement: An Ecological and Data Mining Analysis Using ABİDE Data

Abstract

The purpose of this study is to identify the factors associated with students’ achievement on the Monitoring and Evaluation of Academic Skills (Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi; [ABİDE]) Turkish language assessment. The research was designed using quantitative methods, specifically descriptive and correlational survey models. The sample consisted of 513 8th-grade students enrolled in selected districts of Mersin, Türkiye. The dataset included 58 categorical variables and eight continuous index variables, and data analysis was conducted using R software and SPSS. The findings suggest that the Home Resources Index and the Perception of Problem-Solving Skills Index are the main significant predictors of Turkish language achievement. Although students with higher Turkish scores reported lower exposure to peer bullying, this variable did not emerge as a statistically significant predictor in the regression model (p= .087). Similarly, the Sense of Belonging to School Index showed no significant relationship with or predictive effect on Turkish language achievement. The findings suggest that home resources and students’ educational goals play a critical role in shaping academic achievement and should therefore be prioritized in educational policies. However, since the sample is limited to specific districts in Mersin, the generalizability of the results is restricted to similar socio-economic contexts.

Keywords

• ABİDE
• Turkish language achievement
• data mining
• CHAID analysis
• home resources
• reading comprehension
• measurement and evaluation

Ethical Statement

This research complies with the rules specified in the "Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Guidelines" and avoids the actions listed under the heading "Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics". As this research is based on the analysis of a dataset available in the database of the Mersin Provincial Directorate of National Education, no ethics committee approval was required.

Thanks

I would like to thank Mersin Provincial Directorate of National Education for sharing the data, and Abdullah Sevinç, Data Analyst of Mersin Provincial Directorate of National Education Data Mining and Learning Analytics Center, for her technical support on analysis.

Türkçe Başarısının Belirleyicileri: ABİDE Verileri Kullanılarak Ekolojik ve Veri Madenciliği Analizi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE) Türkçe başarısı ile ilişkili faktörleri belirlemektir. Araştırma, nicel yöntemlerden betimsel ve ilişkisel tarama modelleri kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'nin Mersin ilinin seçilmiş ilçelerinde öğrenim gören 513 8. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veri seti 58 kategorik değişken ve sekiz sürekli indeks değişkeni içermekte olup, veri analizi R yazılımı ve SPSS kullanılarak gerçekleştirilmiştir .Bulgular, Ev Kaynakları İndeksi ile Problem Çözme Becerileri Algı İndeksi’nin Türkçe başarısının temel ve anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Türkçe puanı yüksek olan öğrencilerin akran zorbalığına daha az maruz kaldıklarını bildirmelerine rağmen, bu değişken regresyon modelinde istatistiksel olarak anlamlı bir yordayıcı olarak ortaya çıkmamıştır (p = .087). Benzer şekilde, Okula Aidiyet Duygusu İndeksi’nin Türkçe başarısı üzerinde anlamlı bir ilişkisi veya yordayıcı etkisi bulunamamıştır. Bulgular; ev kaynaklarının ve öğrencilerin eğitim hedeflerinin akademik başarıyı şekillendirmede kritik bir rol oynadığını, bu nedenle de eğitim politikalarında önceliklendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ancak örneklem Mersin'deki belirli ilçelerle sınırlı olduğundan, elde edilen sonuçların genellenebilirliği benzer sosyo-ekonomik bağlamlarla kısıtlıdır.

Keywords

• Okuduğunu anlama
• ABİDE
• Ölçme ve Değerlendirme
• Türkçe başarısı
• veri madenciliği
• CHAİD analizi
• Ev kaynakları

Ethical Statement

Bu araştırma, "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi"nde belirtilen kurallara uymakta ve "Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler" başlığı altında belirtilen eylemlerden kaçınmaktadır. Bu araştırma, Mersin İl Millî Eğitim Müdürlüğü veri tabanında yer alan bir veri setinin analizine dayandığı için etik kurul onayı gerekmemiştir.

Thanks

ABİDE Verilerini paylaştığı için Mersin il Millî Eğitim Müdürlüğüne, Analiz konusunda teknik desteği için Mersin il Millî Eğitim Müdürlüğü Veri Madenciliği ve Öğrenme Analitiği Merkezi Veri Analisti Abdullah Sevinç'e teşekkür ederim.

References

1. Akgün, E., & Kilmen, S. (2022). Investigation of middle school students' attitudes toward Turkish lesson by CHAID analysis. Education and Science, 47(211), 121–137.
2. Akıncı, B. (2020). Fen bilimleri dersi öğretim programı ve ölçme değerlendirme araçlarının akademik becerilerin izlenmesi ve değerlendirilmesine (ABİDE) göre incelenmesi [Investigation of the science curriculum and assessment tools according to the monitoring and evaluation of academic skills (ABİDE)] (Tez No. 617651) [Master's thesis, Ankara University]. National Thesis Center.
3. Akpen, C. N., Asaolu, S., Atobatele, S., Okagbue, H., & Sampson, S. (2024). Impact of online learning on student performance & engagement: A systematic review. Springer. https://doi.org/10.1007/s44217-024-00253-0.
4. Albreiki, B., Zaki, N., & Alashwal, H. (2021). A systematic literature review of student’s performance prediction using machine learning techniques. Education Sciences, 11(9), 552.
5. Babalola, E. O., & Aina, D. O. (2024). Examining the impact of online learning platforms on undergraduate academic performance: Insights from the University of Ilorin. International Journal of Essential Competencies in Education, 3(2), 240-263.
6. Baki, N. (2022). Okul yöneticilerinin yönetim tarzı ile okulların sosyal sermaye düzeyi arasındaki ilişki [The relationship between school administrators' management styles and the level of social capital in schools] (Tez No. 725709) [Master's thesis, Mersin University]. National Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr.
7. Bal, A. P., & Or, M. B. (2023). Investigation of the relationship between problem-solving achievement & perceptions of students. Pedagogical Research, 8(1), https://doi.org/10.29333/pr/12745.
8. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.

9. Berberoğlu, G., & Kalender, İ. (2005). Öğrenci başarısının yıllara, okul türlerine, bölgelere göre incelenmesi: ÖSS ve PISA analizi [An investigation of student achievement across years, school types, and regions: Student Selection Examination (ÖSS) and PISA analysis]. Eğitim Bilimleri ve Uygulama [Journal of Educational Sciences and Practice], 4(7), 21–35.
10. Bloom, B. S. (1984). The 2 sigma problem: The search for methods of group instruction as effective as one-to-one tutoring. Educational Researcher, 13(6), 4–16. https://doi.org/10.3102/0013189X013006004.
11. Bozkurt, M., & Memiş, A. (2013). Beşinci sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuduğunu anlama farkındalığı ve okuma motivasyonları ile okuma düzeyleri arasındaki ilişki [The relationship between fifth-grade students' metacognitive reading comprehension awareness, reading motivations, and reading levels]. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi [Ahi Evran University Kırşehir Education Faculty Journal], 14(3), 147–160. https://izlik.org/JA66KN29MM.
12. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design (Vol. 352). Harvard University Press.
13. Büyüköztürk, Ş. (2022). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum [Handbook of data analysis for social sciences: Statistics, research design, SPSS applications and interpretation] (22nd ed.). Pegem Akademi.
14. Christensen, L. B., Johnson, B., Turner, L. A., & Christensen, L. B. (2011). Research methods, design, and analysis.
15. Cohen, J. (1992). A power primer. Psychological Bulletin, 112(1), 155–159. https://doi.org/10.1037/0033-2909.112.1.155.
16. Cooper, H. (2001). Homework for all—in moderation. Educational Leadership, 58(7), 34–38.
17. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, & mixed methods approaches (4. bs.). SAGE Publications.
18. Çalık, C. A. (2020). Türkiye’de öğrencilerin PISA 2015 fen okuryazarlığı performanslarını yordayan değişkenlerin incelenmesi [An investigation of variables predicting students' PISA 2015 science literacy performance in Turkey]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Hacettepe University Journal of Education], 35(4), 740–756. https://doi.org/10.16986/HUJE.2019053335.
19. Çepni, S. (2018). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş [Introduction to research and project studies] (8th ed.). Celepler Matbaacılık.
20. Demir, A. (2025). Öğrencilerin söz varlığının tespiti geliştirilmesi ve izlenmesi projesi (Millî Eğitim Bakanlığı – Türkiye) [Project of determining, developing and monitoring students' vocabulary (Ministry of National Education – Turkey)]. Eskiyeni, 57, 497–509. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1731291.
21. Doğan, D. (2022). Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinleri ve anlama etkinliklerinin akademik becerilerin izlenmesi ve değerlendirilmesi (ABİDE) raporuna göre incelenmesi [An analysis of reading texts and comprehension activities in Turkish textbooks according to the monitoring and evaluation of academic skills (ABİDE) report] (Tez No. 748255) [Master's thesis, Ondokuz Mayıs University]. National Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr.
22. Elkonca, F., & Karakaya, İ. (2023). ABIDE matematik özyeterlik ölçeğinin DMF kaynaklarının gizli sınıf yaklaşımı ile analizi [Analysis of ABIDE mathematics self-efficacy scale's DIF sources using latent class approach]. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi [Ahmet Keleşoğlu Education Faculty Journal], 5(2), 579–594. https://doi.org/10.38151/akef.2023.72.
23. Eşin, Ş., & Özdemir, E. (2021). Matematik başarısının ölçülmesi: PISA, TIMSS ve ABİDE sınavları açısından bir inceleme [Measurement of mathematics achievement: An investigation in terms of PISA, TIMSS and ABİDE exams]. In H. Şahin & C. Ünvan (Eds.), Güncel eğitim bilimleri araştırmaları [Current educational sciences research] (pp. 145–174). Livre de Lyon.
24. Fan, X., & Chen, M. (2001). Parental involvement & students’ academic achievement: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 13(1), 1–22. https://doi.org/10.1023/A:1009048817385.
25. Frazier, A., Silva, J., Meilak, R., Sahoo, I., Chan, D., & Broda, M. (2021). Decision tree-based predictive models for academic achievement using college students’ support networks. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2108.13947.
26. Göktentürk, T., Demir, İ., & Arıcı, A. F. (2021). PISA’nın ışığında geliştirilen ABİDE projesinde okuma bakımından ne hâldeyiz? Bir geçerlilik çalışması [Where do we stand in reading in the ABİDE project developed in the light of PISA? A validity study]. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi [RumeliDE Journal of Language and Literature Studies], 22, 657–665. https://doi.org/10.29000/rumelide.897081.
27. Gür, R., & Yıldırım, A. (2024). Akademik becerilerin izlenmesi ve değerlendirilmesi (ABİDE) matematik akademik başarılarını açıklayan öğrenci özelliklerinin incelenmesi [Investigation of student characteristics explaining mathematical academic achievements of monitoring and evaluation of academic skills (ABİDE)]. Millî Eğitim [National Education], 53(242), 937–968. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1226647.
28. Güzle Kayır, Ç. (2012). PISA 2009-Türkiye’nin performansına dayalı olarak okumada başarılı olan başarılı okullar ile başarısızlık okulları arasında seçim yapan okul içi etmenler ve sosyo-ekonomik faktörler [School factors and socio-economic factors that distinguish between schools successful and unsuccessful in reading based on Turkey's performance in PISA 2009] (Tez No. 325161) [Master's thesis, Akdeniz University]. National Thesis Center.
29. Habertürk. (2019, 4 Temmuz). MEB büyük eğitim araştırması ABİDE’yi tamamladı! İşte ABİDE sonuçları [MEB completed the grand educational research ABİDE! Here are the ABİDE results]. Habertürk
30. Hoare, R. (2004, July). Using CHAID for classification problems. In New Zealand Statistical Association Conference, Wellington, New Zealand.
31. Kass, G. V. (1980). An exploratory technique for investigating large quantities of categorical data. Applied Statistics, 29(2), 119-127.
32. Kaufman, L., & Rousseeuw, P. J. (2009). Finding groups in data: An introduction to cluster analysis. Wiley.
33. King, F. J., Goodson, L., & Rohani, F. (1998). Higher order thinking skills: Definition, teaching strategies, assessment. Center for Advancement of Learning and Assessment.
34. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2010). Millî Eğitim İstatistikleri: Örgün Eğitim 2009-2010 [National education statistics: Formal education 2009-2010]. MEB Strateji Geliştirme Başkanlığı [MEB Strategy Development Presidency].
35. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2016). Akademik becerilerin izlenmesi ve değerlendirilmesi (8. sınıf raporu) [Monitoring and evaluation of academic skills (8th grade report)]. Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü [General Directorate of Measurement, Evaluation and Examination Services].
36. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2017). ABİDE 2016: 8. sınıf raporu [ABİDE 2016: 8th grade report]. Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü [General Directorate of Measurement, Evaluation and Examination Services]. https://odsgm.meb.gov.tr/test/ABİDE/.
37. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2019). ABİDE il değerlendirme raporları [ABİDE provincial evaluation reports]. Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü [General Directorate of Measurement, Evaluation and Examination Services]. https://odsgm.meb.gov.tr/test/ABİDE.
38. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2020). ABİDE 2018: 8. sınıf raporu [ABİDE 2018: 8th grade report]. Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü [General Directorate of Measurement, Evaluation and Examination Services]. https://odsgm.meb.gov.tr/test/ABİDE.
39. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2023). Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği [Ministry of National Education Measurement and Evaluation Regulation]. Resmî Gazete (Sayı: 32304) [Official Gazette (Issue: 32304)]. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/09/20230909-3.htm.
40. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli [The Century of Turkey Education Model]. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı [Republic of Turkey Ministry of National Education]. https://tymm.meb.gov.tr/
41. Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., & Hooper, M. (2020). TIMSS 2019 international results in mathematics & science. TIMSS & PIRLS International Study Centre.
42. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). PISA 2018 results (Volume I): What students know & can do. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5f07c754-en.
43. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2024). Education at a glance 2024: OECD indicators. OECD Publishing.
44. Polat, M. S., & Arslan, A. (2025). Birinci sınıf öğrencilerine verilen ev ödevlerinin veli görüşlerine göre incelenmesi [An examination of homework assigned to first-grade students according to parents' opinions]. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama [Journal of Education and Humanities: Theory and Practice], 16(31), 1–28. https://doi.org/10.58689/eibd.1631274 .
45. Ramaswami, M., & Bhaskaran, R. (2010). A CHAID based performance prediction model in educational data mining. IJCSI International Journal of Computer Science Issues, 7(1), 10-18.
46. Reyhanlıoğlu, Ç., & Tiryaki, İ. (2021). Ülkemizde gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirme faaliyetlerine genel bir bakış [An overview of assessment and evaluation activities carried out in our country]. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi [International Journal of Turkish Educational Sciences], 9(16), 70–93. https://doi.org/10.46778/goputeb.766689.
47. Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2020). Motivation & social-emotional learning in educational settings. Routledge.
48. Singh, S. (2025). The effect of homework on student’s performance & academic achievement. Multidisciplinary Journal of Educational Research, 4(2), 16–28. https://doi.org/10.36312/mger.v4i2.1234.
49. Soysal, S. (2019). Evdeki Öğrenme Kaynakları ve Okul Öncesi Eğitim Almanın Tımss 2015 Matematik ve Fen Bilimleri Performansı Üzerindeki Etkisi [The effect of home learning resources and receiving preschool education on TIMSS 2015 mathematics and science performance]. Academy Journal of Educational Sciences, 3(2), 101–113. https://doi.org/10.31805/acjes.630044.
50. Stekhoven, D. J., & Bühlmann, P. (2012). MissForest--non-parametric missing value imputation for mixed-type data. Bioinformatics, 28(1), 112–118.
51. Sülükçü, Y., & Altunkaya, H. (2018). 7. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinin akran zorbalığına etkisi [The effect of 7th grade students' reading comprehension skills on peer bullying]. Yaşadıkça Eğitim [Education as We Live], 32(2), 71–82.
52. Tatlı, A. (2024). Akademik becerilerin izlenmesi ve değerlendirilmesi (ABİDE) projesinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi [Investigation of monitoring and evaluation of academic skills (ABİDE) project according to teachers' opinions] (Tez No. 899245) [Master's thesis, Van Yüzüncü Yıl University]. National Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr.
53. TEDMEM. (2025). 2024 eğitim değerlendirme raporu [2024 education evaluation report] (TEDMEM Değerlendirme Dizisi 10). Türk Eğitim Derneği [Turkish Education Association].
54. Tomul, E., Önder, E., & Taşlıdere, E. (2021). The relative effect of student, family and school-related factors on math achievement by location of the school. Large Scale Assessments in Education, 9, 1-22.
55. Türkiye İstatistik Kurumu [Turkish Statistical Institute]. (2025). İl düzeyinde sosyoekonomik göstergeler [Socioeconomic indicators at provincial level]. https://www.tuik.gov.tr.
56. Ülkü, S. (2019). ABİDE 2016 Türkçe ve fen bilimleri alt-testlerinin öğretmen özelliklerine göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi [Investigation of measurement invariance of ABİDE 2016 Turkish and science sub-tests according to teacher characteristics] (Tez No. 584503) [Master's thesis, Hacettepe University]. National Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr.
57. Yılmaz, M. (2021). Eğilim puanları kullanılarak ABİDE çalışmasındaki maddelerin değişen madde fonksiyonu açısından incelenmesi [Investigation of items in the ABİDE study in terms of differential item functioning using propensity scores] (Tez No. 665024) [Master's thesis, Hacettepe University]. National Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr.
58. Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4102_2.