Gebelerde Algılanan Sosyal Destek ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutumu Arasındaki İlişki

Abstract

Amaç: Çalışma, gebelerde algılanan sosyal destek ile toplumsal cinsiyet tutumu arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntemler: Tanımlayıcı-ilişki arayıcı türdeki araştırma, Eylül-Aralık 2024 tarihleri arasında İç Anadolu Bölgesi'nde yaşayan 207 gebe kadınla gerçekleştirilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği (TCRTÖ) kullanılarak çevrimiçi toplanmıştır. İstatistiksel analizde bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular: Gebelerin algıladıkları sosyal destek düzeyinin yüksek, ancak toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumlarının daha az eşitlikçi olduğu bulunmuştur. ÇBASDÖ ve TCRTÖ puanlarının, gebelerin ve eşlerinin eğitim düzeyi, gelir durumu algısı, gebelik sayısı gibi değişkenlerle anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Ancak ÇBASDÖ ile TCRTÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Araştırmadan elde edilen sonuçlar sosyo-demografik özelliklerin, algılanan sosyal destek ve toplumsal cinsiyet rolleri tutumları üzerinde etkili olduğu göstermektedir. Gebelikte sosyal destek programları, mevcut güçlü sosyal destek ağlarını sürdürürken, toplumsal cinsiyet tutumlarını eşitlikçi bir düzeye taşımaya yönelik farkındalık artırıcı ve eğitici bileşenler içermelidir.

Keywords

• gebelik
• sosyal destek
• toplumsal cinsiyet

The Relationship Between Perceived Social Support and Gender Role Attitudes in Pregnant Women

Abstract

Objective: This study aimed to investigate the relationship between perceived social support and gender role attitudes in pregnant women. Methods: A descriptive-correlational study was conducted with 207 pregnant women living in the Central Anatolia Region between November and December 2024. Data were collected online using the Personal Information Form, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), and the Gender Role Attitudes Scale (GRAS). Statistical analysis included independent t-tests, ANOVA, and regression analysis. Results: Pregnant women demonstrated high levels of perceived social support but less egalitarian gender role attitudes. Significant associations were found between MSPSS and GRAS scores with factors such as educational level, perceived income, and number of pregnancies. However, no significant relationship was found between MSPSS and GRAS scores. Conclusion: Pregnant women reported high perceived social support but less egalitarian gender role attitudes, with no significant relationship between the two. It is recommended that pregnancy support programs include educational and awareness components to strengthen social support and promote gender equality.

Keywords

• pregnancy
• social support
• gender roles

References

1. Akgül, H. (2022). X, Y ve Z kuşağı bireylerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının incelenmesi. International Journal of Educational Spectrum, 4(1), 31–42. https://doi.org/10.47902/eses.1009914
2. Aksan, G., & Sönmez, Ö. A. (2019). Boşanma sürecinde sosyal destek. Çizgi Kitabevi.
3. Alves, A. C., Cecatti, J. G., & Souza, R. T. (2021). Resilience and stress during pregnancy: A comprehensive multidimensional approach in maternal and perinatal health. The Scientific World Journal, 2021, 9512854. https://doi.org/10.1155/2021/9512854
4. Bakioğlu, F., & Türküm, A. S. (2019). Toplumsal Cinsiyet Rolleri Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(2), 717–725. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3322
5. Bedaso, A., Adams, J., Peng, W., & Sibbritt, D. (2021). The relationship between social support and mental health problems during pregnancy: A systematic review and meta-analysis. Reproductive Health, 18, Article 1–23. https://doi.org/10.1186/s12978-021-01153-8
6. Budds, K. (2021). Validating social support and prioritizing maternal wellbeing: Beyond intensive mothering and maternal responsibility. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 376(1827), 20200029. https://doi.org/10.1098/rstb.2020.0029
7. Çakmak, E., & Karaçam, Z. (2018). Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bebeği yatan anneler için bakıma katılımı değerlendirme ölçeği: Ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 21(2), 69–78.
8. Çalışır, H., Karaçam, Z., Kurnaz, D. A., & Akgül, F. A. (2009). Doğum sonrası ebeveynlik davranışı ölçeğinin Türkçe formunun geçerliği ve güvenirliği. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(1), 1–8.

9. Çiçek, B., & Çopur, Z. (2018). Bireylerin kadınların çalışmasına ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. International Journal of Eurasian Education and Culture, 3(4), 1–21.
10. Daşlı, Y. (2019). Öğrencilerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumların belirlenmesi üzerine bir alan araştırması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 364–385. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.129 Ekşi, H., Güneş, F., & Yaman, N. (2018). Öğretmenlerin evlilik uyumlarının psikolojik iyi oluşları ve toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 8(50), 203–233.
11. Eker, D., Arkar, H., & Yaldız, H. (2001). Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği’nin gözden geçirilmiş formunun faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 12, 17–25.
12. Erdemoğlu, C., & Derya, Y. A. (2018). The correlation of the gender of the fetus with prenatal attachment and perceived social support level. Medicine Science, 7(3), 499–502. https://doi.org/10.5455/medscience.2018.07.8852
13. Gao, L., Qu, J., & Wang, A. Y. (2020). Anxiety, depression and social support in pregnant women with a history of recurrent miscarriage: A cross-sectional study. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 38(5), 497–508. https://doi.org/10.1080/02646838.2019.1652730
14. Gülşen, Ç., & Merih, D. Y. (2018). Doğum sonu dönemde anneler kimden hangi desteği bekliyor? Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi (KASHED), 4(1), 20–34.
15. Huang, J., Xu, L., Xu, Z., Luo, Y., Liao, B., Li, Y., & Shi, Y. (2022). The relationship among pregnancy-related anxiety, perceived social support, family function and resilience in Chinese pregnant women: A structural equation modeling analysis. BMC Women’s Health, 22(1), 546. https://doi.org/10.1186/s12905-022-01952-8
16. Hancıoğlu Aytaç, S., & Yazıcı, S. (2020). The effect of social support on pregnancy and postpartum depression. International Journal of Caring Sciences, 13(1), 746–758.
17. Kanığ, M., & Eroğlu, K. (2019). Gebelerde algılanan sosyal destek düzeyi ve etkileyen faktörler. Journal of Education & Research in Nursing / Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 16(2), 137–143. https://doi.org/10.5222/HEAD.2019.137
18. Karakoç, H., & Uçtu, A. K. (2022). Toplumsal cinsiyet tutumları ve gebelerin kendilerini algılama şekilleri arasındaki ilişki. Antropoloji, 44, 32–38. https://doi.org/10.33613/antropolojidergisi.1111285
19. Lyons, G. C., Kay, M. C., Duke, N. N., Bian, A., Schildcrout, J. S., Perrin, E. M., Rothman, R. L., Yin, H. S., Sanders, L. M., Flower, K. B., Delamater, A. M., & Heerman, W. J. (2023). Social support and breastfeeding outcomes among a racially and ethnically diverse population. American Journal of Preventive Medicine, 64(3), 352–360. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2022.10.002
20. McCarthy, M., Houghton, C., & Matvienko-Sikar, K. (2021). Women’s experiences and perceptions of anxiety and stress during the perinatal period: A systematic review and qualitative evidence synthesis. BMC Pregnancy and Childbirth, 21, Article 1–12. https://doi.org/10.1186/s12884-021-03633-8
21. Mermer, G., Bilge, A., Yücel, U., & Çeber, E. (2010). Gebelik ve doğum sonrası dönemde sosyal destek algısı düzeylerinin incelenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 1(2), 71–76.
22. Ross, K. M., Thomas, J. C., Letourneau, N. L., Campbell, T. S., & Giesbrecht, G. F. (2019). Partner social support during pregnancy and the postpartum period and inflammation in 3-month-old infants. Biological Psychology, 144, 11–19. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2019.03.005
23. Sönmez, Y., Kısaoğlu, N. B., & Dönmez, K. O. (2018). Bir tıp fakültesinin birinci ve altıncı sınıf öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve ilişkili faktörler. Smyrna Tıp Dergisi, 3, 14–21.
24. Sumbas, E., & Erdemir, N. (2021). Toplumsal cinsiyet algısı ile duygu düzenleme arasındaki ilişki. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 117–125. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2021.170
25. United Nations Population Fund (UNFPA). (2022). How changing social norms is crucial to gender equality. Retrieved December 29, 2024, from https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/How-changing-social-norms-is-crucial-to-gender-equality-Turkish.pdf
26. Wemakor, A., Bukari, M., & Atariba, R. (2023). Household food insecurity, low maternal social support and maternal common mental disorders in East Mamprusi Municipality, Ghana. BMC Public Health, 23(1), 1255. https://doi.org/10.1186/s12889-023-16157-x
27. Yavuzaslan, R. (2019). Prematüre bebeklere uygulanan kanguru bakımı ile anne bebek bağlanması arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No: 557860). [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
28. Yaşar, H., & Dal, N. A. (2022). Gebelikte algılanan sosyal desteğin doğum sonu konforla ilişkisi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 31(1), 29–35. https://doi.org/10.34108/eujhs.935347
29. Yılmaz, Y., Gürkan, S., Akdeniz, E. T., & Tınaz, S. N. (2022). Bireylerin toplumsal cinsiyet rollerinin ve algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(3), 1021–1032. https://doi.org/10.33206/mjss.1113149