RIFKĪ’NİN(ÖL.H.1197-M.1782-83) HAYATI, DİVAN’I VE EDEBİ KİŞİLİĞİ

Rıfkī, 18.yüzyılda yaşamış bir divan şairidir. Hakkında en kapsamlı bilgileri edinebileceğimiz Şeyhülislam Arif Hikmet’in Tezkire-i Şuarā’sına göre Kilis’te dünyaya gelmiş, küçük yaşta babasıyla beraber Adana’ya göç ederek burada ilim tahsili ile meşgul olmuş ardından Mısır ve Anadolu’da seyahat ettikten sonra tekrar Adana’ya dönmüş ve h.1197/m.1789-83 senesinde orada vefat etmiştir. Vefatına Sürūrī bekāda Hak ide Rıfkī fakīre in'āmı ifadesiyle tarih düşürmüştür. Rıfkī’nin elimizde bulunan tek eseri Divan’ıdır. Bu Divan, Balıkesir Mutasarrıf Ömer Ali Bey Yazma Eserler Kütüphanesi’nde 394 demirbaş numarasında kayıtlı şiir mecmuasının 84b-111b varakları arasında yer almaktadır. Divān’da 8 kaside, 21 kıt'a, 5 musammat ve 5 tanesi Farsça olmak üzere toplam 87 gazel bulunmaktadır. Divānı’ndan hareketle, Rıfkī’nin Arapça ve Farsça’yı şiir söyleyecek kadar iyi bildiği tespit edilmiştir. Çokça seyahat eden bir şair olan Rıfkī, bunu şiirlerine de yansıtmış ve gezip gördüğü yerler hakkında şehrengizler yazmıştır. Bunların dışında hiciv, tasavvuf, nasihat, naat, fahriye, rintlik, aşk-sevgili gibi konularla da şiir yazmıştır. 18.yüzyıl mahallileşme üslubu içerisinde değerlendirdiğimiz Rıfkī Divanı; şiirlerde yerli özellikler kullanılması, halk dili ile yazılması, sade, akıcı bir üslup kullanılması, yer yer argoya, müstehcen öğelere yer vermesi ve gezip gördüğü yerleri dikkatle aktarması yönüyle dikkat çekmektedir. Bu çalışmada Rıfkī’nin hayatı, bilinen tek eseri olan Divan’ı, Divan’ından ve kaynaklardan yola çıkarak edebi kişiliği hakkında bilgiler verilmiştir.