Araştırma Makalesi

İBRAHİM EDHEM EFENDİ VE BAZI ŞİİRLERİ

Cilt: 6 Sayı: 3 25 Eylül 2023
Seyit Yavuz *
PDF İndir
Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] Kapak Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]

İBRAHİM EDHEM EFENDİ VE BAZI ŞİİRLERİ

Öz

Türk edebiyatının en çok şair ve yazar yetiştirdiği dönemlerinden biri de 19. yüzyıldır. Bu dönemde hem daha önceki yüzyıllardan gelen birikim hem de Batı’dan alınan yeni tür ve şekillerde çok sayıda şiir kaleme alınmıştır. İbrahim Edhem de 19. yüzyılda yetişmiş şairlerden biridir. Tezkirelerde ve dönemin biyografik kaynaklarında hakkında herhangi bir bilgiye tesadüf edilemeyen şairin son dönem mecmualarında da ismine veya şiirlerine rastlanmamıştır. Şahsî kütüphanemizde yer alan ve şairin oğlu Mehmed Bahâeddîn tarafından telif edilen mecmuadaki az sayıda şiirinden divan şiirinin son dönem temsilcilerinden olduğu anlaşılmaktadır. Şairin mecmuada yer alan şiirleri de oğlu tarafından yazılmıştır. Mezkûr mecmuada oğlu Mehmmed Bahâeddîn tarafından kaleme alınmış manzum bir mektupta yer alan ifadelerden anlaşıldığı kadarıyla şairin memleketi, o devir Sivas sınırları içerisinde bulunan bugün ise Giresun şehrine bağlı Karahisâr-ı Şarkî/Şebinkarahisar’dır. Mecmuanın zahriyesinde bulunan temellük kaydına göre İbrahim Edhem’in mesleği kâtipliktir. Eğitim için oğlu Mehmed Bahâeddîn’i İstanbul’a gönderdiği anlaşılan babanın bu ayrılıktan dolayı derin hasret ve üzüntü çektiği de manzum mektuptan öğrenilmektedir. Bu çalışmada İbrahim Edhem ile ilgili mecmua vesilesiyle ulaşılan sınırlı bilgilere yer verilecektir. Ardından şairin mecmuada yer alan dört şiiri transkripsiyonlu bir şekilde Latin harflerine aktarılacaktır. Bu vesileyle biyografik kaynaklarda zikredilmemiş bir şairin şiirleri edebiyat tarihine kazandırılacak ve araştırmacıların istifadesine sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Divan şiiri , 19. yüzyıl , mecmua , İbrahim Edhem , Karahisâr-ı Şarkî.

Kaynakça

  1. AYDEMİR, Yaşar (2001). “Şiir Mecmuaları ve Metin Teşkilinde Mecmuaların Rolü”, Bilig, Sayı: 19, s.s. 147-155.
  2. AYNUR, Hatice; ÇAKIR, Müjgân vd. (2012). Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları VII Mecmua: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı, İstanbul: Turkuaz Yayınları.
  3. Enderunlu Vâsıf (1869). Dîvân-ı Gülşen-i Efkâr-ı Vâsıf-ı Enderûnî, İBB Atatürk Kitaplığı, Demirbaş No.: HB_0767, 144 sayfa.
  4. KÖKSAL, M. Fatih (2019). “Klasik Türk Edebiyatının Sıradışı Örneklerini Toplayan İlginç Bir Şiir Mecmuası: Mecmû’a-i Nevâdir”, Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi Academic Journal of Language and Literature, Cilt: 3, Sayı: 4, s.s. 84-123.
  5. KÜTÜK, Rıfat (2014). “Kemâlî, Ali Kemâlî Paşa, Erzurumlu”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kemali-ali-kemali-pasa-erzurumlu (Erişim: 12.07.2023) Mehmed Bahâeddîn, Mecmua, 120 vr.
  6. REDHOUSE, Sir James (2011). Turkish and English Lexicon New Edition, İstanbul: Çağrı Yayınları.
  7. Şemsettin Sami (2010). Kâmûs-ı Türkî, İstanbul: Çağrı Yayınları.
  8. UZUN, Mustafa İsmet (2003). “Mecmua”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C: 28, s.s. 266.
  9. YAVUZ, Seyit; ÇAKIR, Mustafa Sefa (2022). “Sivas Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesinde Yer Alan Bir Şiir Mecmûası Üzerine”, Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi The Journal of International Turkish Language & Literature Research, Sayı: 9, s.s. 262-298.
  10. YILMAZ, Ozan (2008). “Metin Tesisinde Şiir Mecmualarının Rolüne Bir Örnek: Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi Koleksiyonu 5214 Numaralı Mecmua ve Muhtevası”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1, s.s. 255-280.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

24 Eylül 2023

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

20 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

30 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.58659/estad.1330539

IZ

https://izlik.org/JA54RP29ZA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
MLA
Yavuz, Seyit. “İBRAHİM EDHEM EFENDİ VE BAZI ŞİİRLERİ”. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], c. 6, sy 3, Eylül 2023, ss. 653-64, doi:10.58659/estad.1330539.


   TARANDIĞIMIZ İNDEXLER  

MLA-logo.svgDRJI.pngici2.pnglogo.png        CenterLogo.png       ESJIndex_logo.png        logo.png Logo_Horizontal-1910c000.webpscholar_logo_64dp.png                                                  logo.png 


Yazar, dergimizde yayınlanan makalelerin telif hakkına sahip olup çalışmaları CC BY-NC 4.0 lisansı altındadır./The author owns the copyright of the articles published in our journal and his works are under CC BY-NC 4.0 licence.