![Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] Kapak](https://dergipark.org.tr/media/cache/journal_croped/8840/7a2a/f31d/69ad3ada45c121.94418680.jpeg)
COĞRAFYANIN BÂKÎ DİVANI’NA AKSİ: ÜLKE VE BÖLGE ADLARI
Öz
Edebiyat ile bilim insan yaşamı konusunda kesişmektedir. Her ikisinin de konusu ve yönelim alanı insan ve toplumdur. Bu sebeple her iki alan da birbirinin verilerinden ve birbirinden istifade etme yoluna gitmiştir. Bir romanda, öyküde, oyunda insanı ele alan, insana ışık tutan, insanı iyiye, doğruya, güzele götüren yazar inandırıcılığını sağlayabilmek için bilimin verilerinden yararlanacaktır, yararlanmalıdır. Bu düşsel edebi eserler için de geçerlidir.
Edebi metinler, bize, şairin içerisinde
bulunduğu sanat anlayışı, psikolojisi, örf, adet, gelenek ve toplum içerisinde
akseden olaylardan bazı ipuçları sunarlar. Bu bağlamda coğrafya da şairin
hayatında önemli bir yere ve etkiye sahiptir. En başta coğrafya, şairin
hayatını şekillendiren ve ona etki eden temel etkenlerden biri olarak göze
çarpar. Bu sebeple dış dünyayı kurmacanın verdiği imkânlarla sanatla buluşturan
şairler coğrafyaya ait nitelikleri eserlerinde ele almışlardır. Bu yüzden
coğrafyanın Bâkî Divanı’na aksini ülke ve bölge adları bağlamında
inceledik. Bu incelemeyi yaparken ülke ve bölgenin coğrafi konumu, tarihi ve
özellikleri hakkında kısa bir bilgi verdik. Yer adları ile ilgili tarihi bir
olaya atıfta bulunulduğunda bu tarihi olay ile ilgili bilgi verme yoluna
gidildi. Böylece şairimizin yer adlarını hangi bakış açısıyla ele aldığını
farklı disiplinlerden de yararlanarak ortaya koyduk. Bu çalışma, divan şiirinin
büyük şairlerinden Bâkî’nin ülke ve bölge adları karşısındaki konumunu,
tahayyül ve tasarruflarını belirlemesi bakımından önemlidir. Makale, konu ile
ilgili yapılacak daha genel çalışmalara veri sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKTAŞ, Hasan (2012). “Disiplinlerarası İlişkiler Bağlamında Şiir ve Coğrafya”, Studies Of The Ottoman Domaın, C. 2, S. 3, s. 1-25.
- BİLGİN, Feridun (2013). “Tunus Üzerinde Osmanlı-İspanyol Hâkimiyet Mücadelesi (XVI. Asır)”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, C. XII, S. 44, s. 181-201.
- CANIM, Rıdvan (2016). Divan Edebiyatının Kaynakları, İstanbul: Akıl Fikir Yayınları.
- ÇETİN, Osman (1998). “Horasan”, DİA, C. 18, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, s. 234-241.
- DOĞAN, Muhammed Nur (1998). Bâkî, İstanbul: Şûle Yay.
- DOĞANAY, Aziz (2016). “Mezarından Çıkartılıp Kaçırılan Gurbetteki Şehzâdenin Unutulan Türbesi: Acem Şahı Abbas’ın Yeğeni Haydar Mirza’nın Eyüp’teki Türbesi”, XX. Uluslararası Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, s. 159-177.
- GÖK, Bilal (2014). “Hz. Muhammed'in (AS) Doğduğu Ortam: Hicaz Bölgesi Şehirleri”, Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 7 (13), s. 53-75.
- HÜSEYİN CAHİT, “Hikmet-i Bedâyîe Dâir/Hüsn”, Servet-i Fünun.
- İNALCIK, Halil (2002). “Kırım Hanlığı”, DİA, C. 25, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, s. 450-458.
- KAPLAN, Hasan (2016). “Mahallî Şairin Mahallî Coğrafyası: Kütahyalı Rahîmi’nin Şiirlerinde Yer Adları”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 17, s. 121-172.
