HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Cumali İlkılıç; Rasim Behçet

HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Öz

Motorlu araçların sayısı ile enerji ve ısı üretim tesislerinin yükselmesi sonucu hava kirliliği hızlı bir şekilde artmaktadır. Bütün canlıların hayat şartları yükselen hava kirliliği ile olumsuz yönde etkilenmektedir. Motor-lu araçlar ile enerji ve ısı üretim tesislerinde kaynaklanan hava kirliliği canlıların hayat şartlarını, özellikle in-sanların sağlığını olumsuz etkilemesi sürekli olarak büyük bir problem haline gelmektedir. Bu çalışmada, motorlu taşıtların, enerji ve ısı üretim tesislerinde egzoz gazlarının değişimi incelenmiştir. Karbonmonoksit (CO), azotoksitler (NOx), oksijen (O₂), karbondioksit (CO₂), gibi emisyon ürünlerinin değişimi ile asit yağmurları ve ozon tabakasının insan sağlığı ve bitkiler üzerindeki etkisi tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hava Kirliliği,Asit Yağmuru,Ozon Tabakası,CO,NOx,CO2

References

1. www.rshm.sağlık.gov.tr, Hava Kalitesi Sınır Değerleri.
2. Watson. H. C., and Lu, H., 25 years of emis-sions control its cost and benefits, Institution Mechanical Engineers, second seminar, MEP, 9-18, 1993.
3. Jankowski, A., Seczyk, J., Reksa, M. and Sitnik, L. Rape Seed Oil Methyl Ester Fuel as Alternative Diesel Fuel for High Speed Diesel Engines for Urban Buses, American Society of Mechanical Engineers, ICE– Vol. 24, 105-109, 1994.
4. Henssler, H., and Gospage, S., Standarts of the European Community, SAE Special Publicati-ons, 69-83, 1987.
5. Whelan, S., and Needham, J., Meeting the challenge of low emissions and fuel economy with the Ricardo 4-valve HSDI, Institution Mechanical Engineers, automobile emission and combustion MEP, 161-171, 1993.
6. Dunne, J.M., and Greening, P., European emis-sion standards to the year 2000, Institution Mechanical Engineers, second seminar, MEP, 1 - 8, 1993.
7. Papset, F., Low emission natural gas engines for commercial vehicles, Institution Mechanical Engineers, automobile emission and combus-tion MEP, 195-201, 1993.
8. Booth, M., Marriott, J. M., and Rivers, K.J., Diesel fuel quality in an environmentally – conscious world, Institution Mechanical Engi-neers, second seminar, MEP, 45-56, 1993.

9. Folinsbee, L. J., Human helth effects of air pollution, Environment Health Perspectives, 100, 45-56, 1993.
10. Roshton, L., Health impact of environmental tobacco smoke in home, Reviews on Environ-mental Health, 19(3-4), 291-309, 2004.
11. Lee, Y. L., and Guo, Y. L., Air pollution and asthma in Asia, Allergy and Clinical Immuno-logy International, 16(4), 142-149, 2004.
12. Routledge, H. C., and Ayres, J. G., Air pollu-tion and heart, Oxford Journals Medicine, 55(6), 439-447, 2005.
13. Nancy, E. L. H., and Wynder, E. L., Diesel exhaust exposure and lung cancer: A case cont-rol study, Environmental Research, 34(1), no. 1, 77- 86, 1984.
14. Cowley, L.T., Jeune, A.L., and Lange, W. W., effect of fuel composition including aromatics control on emissions from a range of heavy-duty diesel engines, Institution Mechanical En-gineers, second seminar, MEP, 225-244, 1993.
15. Thomas, J. G., and Richard, B. S., Evaluating the health risk from secondary sulfates in Eastern North American Ambient Air Particu-late Matter, Inhalation Toxicology, 17(1), 15-27, 2005.
16. Celia, A. A., and Conceicao, A. F., Effects air pollution on emercengency admissions for chronic obsructive pulmonary diseases in Opor-to, Portugal, International Journal of Eviron-ment and Pollution, 23(1), 42-64, 2005.
17. Rivers, K.J., Poassen , C.W.C., Booth, M., and Marriott, J.M., future diesel fuel quality – balancing requirements, Institution Mechanical Engineers, second seminar, MEP, 209-225, 1993.
18. Heywood, J.B. Internal Combustion Engine Fundamental, Mc Graw-Hill Book Comp., New York, 1988.
19. Evans, R. L., and Blaszczyk, J., The effects of combustion chamber design onexhaust emissi-ons from spark-ignition engines, Institution Mechanical Engineers Seminar 5, MEP, 25-29, 1993.
20. Pipho, M.J., Kittelson, D.B. and Zarling, D.D., NO2 Formation in a Diesel Engine, SAE (So-ciety of Automotive Engineers) Transactions 100 (Sect 3), paper no. 910231 299-311, 1991.
21. Rigas, M. L., Ben-Jebria, A., and Ultman, J. S., Longitudinal distribution of ozone absorption in the lung: Effects of nitrogen dioxide, sulfur dioxide, and ozone exposures, Archive of Environmental Health, 52, 173-178, 1997.
22. Colvile, R. N. Hutchinson, E. J. Mindell, J. S., and Warren, R. F., The transport sector as a source of air pollution, Atmospheric Environ-ment, 35, 1537-1565, 2001.
23. Morgan W. K. C., Reger, R. B., and Tucker, D. M., Health effect of diesel emissions, The Annals of Occupational Hygiene, 41(6), 643-658, 1997.
24. Clark, S.J., Wagner, L. Schrock, M.D. and Piennaar, P.G. Methyl and Ethyl Soyabean Esters as Renewable Fuels for Diesel Engines, Journal American Oil Chemistry’ Society, 61(10), 1632-1638, 1984
25. Asmus, A., and Wellington, B. Diesel Engine and Fuel Systems, Third Edition, Printed in Malaysia, 1993.
26. Strayer, R. C., Blake, J. A. and Craig, W.K. Canola and High Erucic Rapeseed Oil as Subs-titutes for Diesel Fuel, Journal American Oil Chemistry’ Society, 60(8), 1587–1597, 1983.
27. Hallock, P., Global change and modern coral reefs: New opportunities to understand shallow-water carbonate depositional processes, Sedi-mentary Geology, 175(1-4), 19-33, 2005.
28. Hall, N. E. L. H., and Winder E. L., Diesel exhaust exposure and lung cancer: A case cont-rol study, Environmental Research, 34(1), 77-86, 1984.
29. Davydova, S., Heavy metals as toxicants in big cities, Microchemical Journal, 79(1-2), 133-136, 2005.
30. Bagchi, D., and Preuss, H. G., Effects of acute and chronic ovalexposure of lead on blood pressure and bone mineral density in rats, Jour-nal of Inorganic Biochemistry, 99(5), 1155-1164, 2005.
31. Paramesh, H., Water pollution and impact on child health, Indian Journal of Practical Pediat-rics, 6(3), 219-223, 2004.
32. Möller, D., The trospheric ozone problem, Arhive Za Higijenu Radai Toxikologiju, 55(1), 11-23, 2004.
33. Madden, M. C., and Hogsett, W. E., A historical overview of the ozone exposure problem, Human and Ecological Risk Assessment, 7(5), 1121-1131, 2001.
34. Farrel, A. E., Learning to see the invisible: Discovery and Measurment of Ozone, Environmental Monitoring and Assessment, 106(1-3), 59-80, 2003.
35. Johnston, H. S., Atmospheric ozone, Annual Review of Physical Chemistry, 43, 1-32, 1992.
36. Salanina, S., and Zhang, Y., Aerosols: Connec-tion between regionalclimatic change and air quality –(IUPAC technical report), Pure and Applied Chemistry, 76(6), 1241- 1253, 2004.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Cumali İlkılıç This is me
Türkiye

Rasim Behçet
Türkiye

Publication Date

December 30, 2006

Submission Date

June 26, 2006

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2006 Volume: 5 Number: 1

IZ

https://izlik.org/JA76TG23HH

Cite

RIS / Bibtex

APA

İlkılıç, C., & Behçet, R. (2006). HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 5(1), 66-72. https://izlik.org/JA76TG23HH

AMA

1.İlkılıç C, Behçet R. HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. (DAD). 2006;5(1):66-72. https://izlik.org/JA76TG23HH

Chicago

İlkılıç, Cumali, and Rasim Behçet. 2006. “HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi 5 (1): 66-72. https://izlik.org/JA76TG23HH.

EndNote

İlkılıç C, Behçet R (December 1, 2006) HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi 5 1 66–72.

IEEE

[1]C. İlkılıç and R. Behçet, “HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”, (DAD), vol. 5, no. 1, pp. 66–72, Dec. 2006, [Online]. Available: https://izlik.org/JA76TG23HH

ISNAD

İlkılıç, Cumali - Behçet, Rasim. “HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi 5/1 (December 1, 2006): 66-72. https://izlik.org/JA76TG23HH.

JAMA

1.İlkılıç C, Behçet R. HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. (DAD). 2006;5:66–72.

MLA

İlkılıç, Cumali, and Rasim Behçet. “HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, vol. 5, no. 1, Dec. 2006, pp. 66-72, https://izlik.org/JA76TG23HH.

Vancouver

1.Cumali İlkılıç, Rasim Behçet. HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞI VE ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. (DAD) [Internet]. 2006 Dec. 1;5(1):66-72. Available from: https://izlik.org/JA76TG23HH