TR
EN
ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA
Abstract
Arka Plan: Günümüzde üretken yapay zekâ araçlarının kullanımındaki yoğun artış, bilgi ekosistemi içerisindeki yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin ivme kazanmasına yol açmıştır. Geçmişteki birçok somut örnek, algoritmalar tarafından beslenen yapay zekâ sistemlerinin dezavantajlı grupları konu alan imgelemelerde yanlı tasvirler sunduğunu göstermektedir. Buradan hareketle dezavantajlı grupların en yoğun popülasyonlarından birisini teşkil eden göçmen nüfusuna yönelik toplumsal tasavvurun oluşumunda, üretken yapay zekâ sistemlerinin eşik bekçiliği rolünü ne şekilde üstleneceği merak konusu olmuştur.
Amaç: Çalışma, algoritmik tabanlı üretken yapay zekâ sistemlerinin, dezavantajlı gruplar içerisinde niceliksel bir baskınlığa sahip olan göçmenlere yönelik toplumsal algıların inşasındaki potansiyel etkisini mevcut literatür ve somut örnekleri göz önünde bulundurarak tartışmayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Çalışma ekseninde kavramsal araştırma konsepti göz önünde bulundurularak, öncül literatür ve somut örnekler ışığında tartışma gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Üretken yapay zekâ araçlarının göçmen tasvirlerinde geleneksel medyadan ödünç alınan stereotipleştirme geleneğinin algoritmalara aktarıldığı, göçmen tasvirlerinde özellikle güvenilir olmayan vaziyetler içerisinde Arap, Afrikalı, Latin Amerikalı bireylerin klişeleşmiş görüntülerine yer verildiği tespit edilen birçok araştırmaya kavramsal çerçevede değinilmiştir. Söz konusu kavramsal tartışma neticesinde üretken yapay zekâ sistemlerinin toplumdaki göçmen karşıtlığını beslediği ve göçmen karşıtı aşırı sağcı rejimlerin ivmelenmesine zemin hazırladığı gözlemlenmektedir.
Sonuç: Çalışma sonucunda üretken yapay zekâ sistemlerinin, göçmen tasvirlerinde yanlı sonuçlar üreten bir eşik bekçiliği rolü üstlenmesinin toplumsal açıdan belirli riskleri beraberinde getirme potansiyeline sahip olduğu görülmüştür. Söz konusu riskler bağlamında çalışma kapsamında yer verilen deneysel araştırmaların yaygınlaştırılarak bilgi okuryazarlığı noktasında farkındalığın geliştirilmesinin, göçmen ve yapay zekâ kesişimindeki bilgi güzergahını aydınlatacağı düşünülmektedir.
Keywords
Ethical Statement
Çalışmamızın literatür taramasına dayalı bir derleme makale olması ve insan veya hayvan denekler üzerinde herhangi bir saha çalışması/deney içermemesi nedeniyle Etik Kurul Onay Belgesi gerekliliği bulunmamaktadır.
References
- Ahmed, S., Jaidka, K., Chen, V. H. H., Cai, M., Chen, A., Emes, C. S., Yu, V. & Chib, A. (2024). Social media and anti-immigrant prejudice: a multi-method analysis of the role of social media use, threat perceptions, and cognitive ability. Frontiers in psychology, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1280366.
- Amores, J. J., Arcila-Calderón, C., & González-de-Garay, B. (2020). The gendered representation of refugees using visual frames in the main Western European media. Gender issues, 37(4), 291-314. https://doi.org/10.1007/s12147-020-09248-1
- Arora, A., Barrett, M., Lee, E., Oborn, E., & Prince, K. (2023). Risk and the future of AI: Algorithmic bias, data colonialism, and marginalization. Information and Organization, 33(3). https://doi.org/10.1016/j.infoandorg.2023.100478
- Bakshy, E., Messing, S., & Adamic, L. A. (2015). Exposure to ideologically diverse news and opinion on Facebook. Science, 348(6239), 1130-1132. https://doi.org/10.1126/science.aaa1160
- Bañuelos Capistrán, J. (2026). AI-generated visual imaginaries: Migration, activism and social resistance at the US-Mexico border. In Media, Migrants, and US Border (s) (pp. 201-218). Cham: Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-032-00465-9_12
- Barisione, M., Michailidou, A., & Airoldi, M. (2019). Understanding a digital movement of opinion: the case of #RefugeesWelcome. Information, Communication & Society, 22(8), 1145–1164. https://doi.org/10.1080/1369118X.2017.1410204
- Broderick L., Turner, E., & Mas, M. (2025). Race and culture AI is not neutral. Re Vista. https://revista.drclas.harvard.edu/race-and-culture-ai-is-not-neutral
- Buarque, B. (2025). The Weaponisation of AI: Visual storytelling of the Great Replacement Conspiracy Theory Amid the Southport Riots. Global Network. https://gnet-research.org/2025/07/16/the-weaponisation-of-ai-visual-storytelling-of-the-great-replacement-conspiracy-theory-amid-the-southport-riots
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Artificial Intelligence (Other), Migrant Cultural Studies, Migration, Migration Sociology, Sociology of Migration, Ethnicity and Multiculturalism
Journal Section
Review
Publication Date
August 6, 2026
Submission Date
March 12, 2026
Acceptance Date
July 31, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 12 Number: 1 (Göç ve Yapay Zekâ)
APA
Aksu, M., & Kuş, O. (2026). ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. Göç Araştırmaları Dergisi, 12(1 (Göç ve Yapay Zekâ), 226-246. https://doi.org/10.70972/gad.1908409
AMA
1.Aksu M, Kuş O. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. Göç Araştırmaları Dergisi. 2026;12(1 (Göç ve Yapay Zekâ):226-246. doi:10.70972/gad.1908409
Chicago
Aksu, Melikşah, and Oğuz Kuş. 2026. “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”. Göç Araştırmaları Dergisi 12 (1 (Göç ve Yapay Zekâ): 226-46. https://doi.org/10.70972/gad.1908409.
EndNote
Aksu M, Kuş O (August 1, 2026) ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. Göç Araştırmaları Dergisi 12 1 (Göç ve Yapay Zekâ) 226–246.
IEEE
[1]M. Aksu and O. Kuş, “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”, Göç Araştırmaları Dergisi, vol. 12, no. 1 (Göç ve Yapay Zekâ), pp. 226–246, Aug. 2026, doi: 10.70972/gad.1908409.
ISNAD
Aksu, Melikşah - Kuş, Oğuz. “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”. Göç Araştırmaları Dergisi 12/1 (Göç ve Yapay Zekâ) (August 1, 2026): 226-246. https://doi.org/10.70972/gad.1908409.
JAMA
1.Aksu M, Kuş O. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. Göç Araştırmaları Dergisi. 2026;12:226–246.
MLA
Aksu, Melikşah, and Oğuz Kuş. “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”. Göç Araştırmaları Dergisi, vol. 12, no. 1 (Göç ve Yapay Zekâ), Aug. 2026, pp. 226-4, doi:10.70972/gad.1908409.
Vancouver
1.Melikşah Aksu, Oğuz Kuş. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA GÖÇMEN İMGESİ: GÖÇMEN TASVİRİNDE ALGORİTMALARIN EŞİK BEKÇİLİĞİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. Göç Araştırmaları Dergisi. 2026 Aug. 1;12(1 (Göç ve Yapay Zekâ):226-4. doi:10.70972/gad.1908409