Okyanus Okuryazarlığı Üzerine Bir Çalışma: Gemi ve Deniz Teknolojisi Mühendisliği Öğrencilerinde Farkındalığı Artırmak

Öz

Nüfus artışıyla birlikte kıyı ve açık deniz alanlarının kullanımı da artış göstermektedir. Bu durum kıyı ve açık deniz ortamlarının kirlenmesini hızlandırmakta ve doğal dengede bozulmaya sebebiyet vermektedir. Okyanuslar ve deniz ortamları insan hayatı ve yaşam döngüsü için çok önemlidir. Kişilerin okyanus okuryazarlığı konusundaki farkındalıklarının artması da bu sebeplerden dolayı her geçen gün daha önemli hale gelmektedir. Okyanusları ve okyanus ortamlarını ne kadar iyi anlayabilirsek okyanuslardan o kadar iyi yararlanılabilir. Okyanuslar enerji, besin, ulaşım, ticaret vb. birçok konuda insan yaşamında önemli bir yere sahiptir. Dolayısıyla, okyanuslar ve insanlar ayrılmaz bir şekilde birbirlerine bağlıdır. Bu nedenle, okyanus ortamlarının ve okyanuslardan elde edilen kaynakların devamlılığının sağlanabilmesi için okyanus ortamlarının iyice tanınması, ekosistem dinamiklerinin de iyice kavranması gerekmektedir. Okyanus okuryazarlığı; okyanusların, insanlar üzerindeki etkisinin ve insanların, okyanuslar üzerindeki etkisinin anlaşılması olarak tanımlanmaktadır. Bu etkiye dikkat çekmek amacı ile İstanbul Teknik Üniversitesi, Gemi ve Deniz Teknolojisi Mühendisliği Bölümü öğrencilerine, okyanus okuryazarlığı kavramını fark ettirmek, kıyı ile açık deniz ortamlarına karşı tutumlarını anlamak ve bilgi seviyeleri hakkında fikir sahibi olmak üzere toplam üç bölümden oluşan anketler hazırlanmıştır. Birinci bölümde demografi testi, ikinci bölümde okyanus okuryazarlığının yedi temel prensibini kapsayan okyanus okuryazarlığı ve deneyimleri anketi (Survey of Ocean Literacy and Experience - SOLE) ve üçüncü bölümde ise okyanuslar hakkında karar verme anketi (Survey of Ocean Stewardship - SOS) uygulanmıştır. Katılımcıların SOLE ortalaması %65 oranında bir başarıyı göstermektedir. SOS sorularındaki ifadelerin çoğu için “katılıyorum” seçeneği işaretlenmiş ve 1-5 arasında derecelendirilen soru gruplarına vermiş oldukları cevapların sayısal ortalamaları sırasıyla 3.68, 3.78 ve 3.48 olarak hesaplanmıştır. Anket sonuçları, katılımcıların öğrenim gördükleri sınıf ve cinsiyetine göre analiz edilmiştir. Son olarak da SOLE ile SOS cevaplarına ait sonuçlar arasındaki korelasyon incelenmiştir ve her iki test sonuçları arasında zayıf; ancak pozitif korelasyon (0.33; 0.24) olduğu görülmüştür. Tüm veriler bir arada değerlendirildiğinde ise öğrenim seviyesinin kişilerin okyanus okuryazarlığı seviyesinin artmasında etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Okyanus okuryazarlığı
• deniz bilimleri
• farkındalık

A Study on Ocean Literacy: Raising Awareness Among Shipbuilding and Ocean Engineering Students

Abstract

The growing global population is increasing the utilization of marine environments. This trend is accelerating the pollution of marine ecosystems, thereby disrupting the natural balance within these environments. Oceans and marine ecosystems play a crucial role in human life and life cycle. Consequently, the importance of increasing ocean literacy has grown. A deeper understanding of oceans and their ecosystems will enable us to maximize the benefits derived from them. Oceans serve a multitude of purposes, including energy generation, food supply, transportation, and trade, making them integral to various aspects of human existence. The intricate connection between oceans and humans emphasizes the importance of thoroughly comprehending oceanic environments. To ensure the preservation of oceanic environments and the sustainable exploitation of oceanic resources, a significant requirement is a comprehensive understanding of these environments. Ocean literacy entails recognizing the reciprocal influence of oceans on humans and humans on oceans. In an effort to underscore this influence, a three-part survey was administered to assess the ocean literacy of students enrolled in the Shipbuilding and Ocean Engineering Department at Istanbul Technical University. The survey included a demographics section in the first part, a Survey of Ocean Literacy and Experience (SOLE) based on the seven basic principles of ocean literacy in the second part, and a Survey of Ocean Stewardship (SOS) in the third part. The participants obtained an average success rate of 65% by answering the questions in the SOLE survey. In the SOS survey, a significant majority of respondents consistently chose the “I agree” option for a wide range of statements and the average values of their answers for the questions that are categorized between 1-5 are were calculated as 3.68, 3.78 and 3.48, respectively. The survey data were subsequently analyzed with consideration to participants' academic year and gender. Ultimately, the correlation between the answers of SOLE and SOS surveys were analyzed and a weak but positive correlation (0.33; 0.24) had been found between them. As an overall evaluation, it is concluded that the education level is effective in increasing the ocean literacy level of the people.

Keywords

• Ocean literacy
• marine sciences
• awareness

References

1. Bilgin, C. (2003). Gemi Kökenli Petrol Kirliliğinin Biyolojik Yöntemlerle Giderilmesi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Deniz Teknolojisi Müh. ABD, Yüksek Lisans Tezi.
2. Cava, F., Schoedinger, S., Strang, C. and Tuddenham, P. (2005). Science Content and Standards for Ocean Literacy: A Report on Ocean Literacy. https://www.researchgate.net/publication/313036579_Science_Content_and_Standards_for_Ocean _Literacy_A_Report_on_Ocean_Literacy [Online] [Erişim 02.08.2023]
3. Damanaki, M., Aumua, A., Zivian, A., Scherer, M., Hill, E., Thiele, T. and Chris Bowler. (2020). Healthy Ocean, Healthy Planet. One Earth 2 (1), 2–4. https://doi.org/10.1016/j.oneear.2019.12.018.
4. EIA, U.S. (2017). Country Analysis Brief: Turkey. https://www.eia.gov/international/content/analysis/countries_long/Turkey/turkey.pdf [Online] [Erişim 02.08.2023]
5. Gelcich, S., Buckley, P., Pinnegar, J.K., Chilvers, J., Lorenzoni, I., Terry, G., Guerrero, M., Castilla, J.C., Valdebenito, A. and Duarte, C.M. (2014). Public Awareness, Concerns, and Priorities about Anthropogenic Impacts on Marine Environments. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 111 (42), 15042–47. https://doi.org/10.1073/pnas.1417344111.
6. Ghasemi, A. and Zahediasl, S. (2012). Normality Tests for Statistical Analysis: A Guide for Non- Statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism 10 (2), 486–89. https://doi.org/10.5812/ijem.3505.
7. Greely, T. (2008). Ocean Literacy and Reasoning about Ocean Issues: The Influence of Content, Experience and Morality. USF Graduate Theses and Dissertations. Secondary Education Department. Ph.D. Theses. https://digitalcommons.usf.edu/etd/271 [Online] [Erişim 02.08.2023]
8. Halpern, B.S., Selkoe, K.A., Micheli, F. and Kappel, C.V. (2007). Evaluating and Ranking the Vulnerability of Global Marine Ecosystems to Anthropogenic Threats. Conservation Biology 21 (5), 1301–15. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/j.1523-1739.2007.00752.x.

9. Halpern, B.S, Walbridge, S., Selkoe, K.A., Kappel, C.V., Micheli, F., D’Agrosa, C., Bruno, J.F. et al. (2008). A Global Map of Human Impact on Marine Ecosystems. Science 319 (5865), 948–52. https://doi.org/10.1126/science.1149345.
10. İTÜ GDT, (2023). Gemi ve Deniz Teknolojisi Mühendisliği Bölümü. http://gdt.itu.edu.tr/hakkimizda/tanitim [Online] [Erişim 02.08.2023]
11. İTÜ ÖİDB, (2024a). Lisans Ders Planları, Gemi ve Deniz Tek. Müh. Ders Planı 2017-2018 / Güz ile 2021- 2022 / Güz Dönemleri Arası. https://www.sis.itu.edu.tr/TR/ogrenci/lisans/ders- planlari/plan/DEN/201810.html [Online] [Erişim 27.01.2024]
12. İTÜ ÖİDB, (2024b). Lisans Ders Bilgileri, DEN 328E. https://www.sis.itu.edu.tr/TR/ogrenci/lisans/ders- bilgileri/ders-bilgileri.php?subj=DEN&numb=328E [Online] [Erişim 27.01.2024]
13. Kurtay, Gülce. 2018. Ocean Literacy of Private High School Students in Turkey. İhsan Doğramacı Bilkent University, Graduate School of Education. Master of Arts Degree.
14. Markos, A., Boubonari, T., Mogias, A. and Kevrekidis, T. (2017). Measuring Ocean Literacy in Pre- Service Teachers: Psychometric Properties of the Greek Version of the Survey of Ocean Literacy and Experience (SOLE). Environmental Education Research 23 (2), 231–51. https://doi.org/10.1080/13504622.2015.1126807.
15. Santoro, F., Santin, S., Scowcroft, G., Fauville, G. and Tuddenham, P. (2017). Ocean Literacy for All: A Toolkit. UNESCO Publishing.
16. Sarıözkan, S. (2016). Fisheries Sector and Economics in Turkey. Turkish Journal of Aquatic Sciences, 15– 22. https://doi.org/10.18864/TJAS201602.
17. Tavakol, M. and Dennick, R. (2011). Making Sense of Cronbach’s Alpha. International Journal of Medical Education 2 (June), 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd.
18. Turan, M. (2009). Turkey ’s Oil Spill Response Policy: Inflences and Implementation. Division for Ocean Affairs and the Law of He Sea Office of Legal Affairs, The United Nations, New York, 2009. http://www.un.org/depts/los/nippon/unnff_programme_home/fellows_pages/fellows_papers/turan _0809_turkey.pdf.
19. TÜİK. (2023). Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni sayı 49678, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Su-Urunleri-2022-49678 [Online] [Erişim 02.08.2023]