Research Article

Measuring the Efficiency of Turbojet and Turbofan Engines Used in Fighter Aircraft Produced During the Cold War Years Using Data Envelope Analysis (DEA)

Volume: 12 Number: 1 April 30, 2026
EN TR

Measuring the Efficiency of Turbojet and Turbofan Engines Used in Fighter Aircraft Produced During the Cold War Years Using Data Envelope Analysis (DEA)

Öz

Makale Soğuk Savaş döneminde geliştirilen ve günümüzde hala aktif olarak kullanılan 19 avcı uçağı motorunun etkinliğinin Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemiyle incelemektedir. Dört girdi ve dört çıktı değişkinin bulunduğu analiz sonuçlarına göre; ABD yapımı 11 motor tipinden sadece F110-GE-100'ün etkinlik ölçütü 1'in altında olduğu (0.986), Sovyetler Birliği yapımı sekiz motor tipinden ise R-27F2-300, R-27F2M-300 ve R-29-300 motorlarının etkinlik değerlerinin sırasıyla 0.999, 0.999 ve 0.983 olduğu ve etkinlik değeri “1”’in altında kaldığı tespit edilmiştir. Etkinliği artırmak için F110-GE-100 ve R-29-300 motorlarının hava akış verilerinin ve toplam sıkıştırma oranlarının artırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonuçlarının motorların etkinliklerine yönelik yapıldığı ve verimlilikleri özelinde bir bilgi ihtiva etmediği, etkinlik değerlerinin motor tip ve versiyonları açısından değişen görev ve harekât ortamlarında birbirleri üzerinde bir üstünlüğünün olup olmadığı ayrı bir analizin konusu olduğu ve bu makalede yer verilmediği vurgulanmıştır. Yapılan genel değerlendirme kapsamında motor tiplerinin etkin olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Veri zarflama analizi , Havacılık , Turbojet

References

  1. [1] F. Gökçeniş and A. Kodal, "Artyanmalı Turbojet Motoru Performans Analizi ve Öndizaynı," B.S. thesis, Istanbul Technical University, 2021. [Online]. Available: https://www.scribd.com/document/828641113/Furkan-Gokenis-Ucak-20210128. [Accessed: Dec. 23, 2025].
  2. [2] K. Hunecke, Jet Engines: Fundamentals of Theory, Design and Operation. Berlin, Germany: Springer, 2010. [Online]. Available: https://www.semanticscholar.org/paper/Jet-Engines%3A-Fundamentals-of-Theory%2C-Design-and-Hunecke/bcac3dc1598875e9c395b27b0d38744b4df25a56. [Accessed: Dec. 23, 2025].
  3. [3] S. Dowling, "The F-16 at 50: Why it’s still in demand," BBC, Jan. 20, 2024. [Online]. Available: https://www.bbc.com/future/article/20240119-the-f-16-at-50-why-its-still-in-demand. [Accessed: Oct. 29, 2025].
  4. [4] J. Birkler, J. Garfinkle, and K. Marks, "Development and Production Cost Estimating Relationships for Aircraft Turbine Engines," [Online]. Available: https://www.semanticscholar.org/paper/Development-and-Production-Cost-Estimating-for-Birkler-Garfinkle/85c4316889b6901a4dea24fc3ba9cc64278f1535. [Accessed: Dec. 23, 2025].
  5. [5] A. Charnes, C. T. Clark, W. W. Cooper, and B. Golany, “A developmental study of data envelopment analysis in measuring the efficiency of maintenance units in the U.S. air forces,” Ann Oper Res, vol. 2, no. 1, pp. 95-112, Dec. 1984. doi: 10.1007/BF01874734
  6. [6] P. Chitkara, “A data envelopment analysis approach to evaluation of operational inefficiencies in power generating units: a case study of Indian power plants,” IEEE Trans. Power Syst., vol. 14, no. 2, pp. 419-425, May. 1999. doi: 10.1109/59.761859
  7. [7] S. Bulla, W. W. Cooper, D. Wilson, and K. S. Park, “Evaluating Efficiencies of Turbofan Jet Engines: A Data Envelopment Analysis Approach,” Journal of Propulsion and Power, vol. 16, no. 3, pp. 431-439, May. 2000. doi: 10.2514/2.5607
  8. [8] M. E. Baysal, E. Berk, H. Çerçioğlu, and B. Toklu, “f-16 savaş uçağı filolarının performanslarının veri zarflama analizi yöntemi ile değerlendirilmesi,” Savunma Bilimleri Dergisi, vol. 4, no. 2, pp. 12-27, Jun. 2005. doi: 10.17134/sbd.41829
  9. [9] C.-M. Liu, “Fuzzy-based DEA reliability modeling approach for aircraft engine protection systems,” in 2009 International Conference on Computers & Industrial Engineering, Troyes, France: IEEE, Jul. 2009, pp. 414-419. doi: 10.1109/ICCIE.2009.5223892
  10. [10] Y. Bozkurt, “Safety Related Productivity in Aircraft Maintenance,” Ph.D. dissertation, Istanbul Technical University Graduate School Of Science Engineering And Technology, 2013.
IEEE
[1]C. Rakipoğlu and T. Avcı, “Measuring the Efficiency of Turbojet and Turbofan Engines Used in Fighter Aircraft Produced During the Cold War Years Using Data Envelope Analysis (DEA)”, GJES, vol. 12, no. 1, pp. 111–121, Apr. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA68RT46SF