Tıbbi malpraktis davaları ve arabuluculuk

Öz

Hastalarına karşı özen ve tıbbi standartlara uygun davranma borcu olan hekimlerin bu yükümlülüklerini ihlal etmeleri hâlinde hukuki ve cezai sorumlulukları gündeme gelmektedir. Dünyada ve ülkemizde tıbbi malpraktisten kaynaklı uyuşmazlıklar her geçen yıl artış göstermektedir. Uzun ve zahmetli yargı süreçleri, bir kısım hasta ve hasta yakınının adalete erişimini engelleyebildiği gibi, yargıya başvuran hasta ve hasta yakınları da uzun ve zahmetli bir süreç yaşamaktadır. Hakkında malpraktis iddiası ile soruşturma veya dava açılan hekimlerin tükenmişlik sendromu ve depresyon başta olmak üzere psikolojik sorunlar yaşaması ise kaçınılmazdır. Tüm bu olumsuz koşullar, tıbbi malpraktisten kaynaklı uyuşmazlıkların çözümü için başka alternatif arayışlarına yol açmıştır ki bu alternatiflerin en başında arabuluculuk gelmektedir. Malpraktisten kaynaklı uyuşmazlıklarda uzlaşı kültürü ve bilincinin yaygınlaşmasına katkı sağlamak çalışmamızın hedefidir. İşbu çalışmamız mikro bir alanla sınırlandırılmış olup, arabuluculuk perspektifinden tıbbi uygulama hataları değerlendirilecektir. Çalışmamızın ilk bölümünde genel olarak tıbbi malpraktis kavram ve tanımına yer verilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise Türk mevzuatındaki arabuluculuk düzenlemesi ile sağlık hukukunda arabuluculuğun tercih edilmesinin nedenleri üzerinde durulacaktır. Çalışmamız, uluslararası ve ulusal uygulama ile literatür taraması sonucunda ulaştığımız sonuç bölümündeki değerlendirmemizle sona erecektir.

Anahtar Kelimeler

• tıbbi malpraktis
• alternatif uyuşmazlık çözümü
• arabuluculuk
• hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk kanunu
• tüket!cinin korunması hakkında kanun
• Türk t!caret kanunu

Medical malpractice cases and mediation

Öz

Physicians have a duty to provide care to their patients and to act in accordance with medical standards. Failure to fulfill these obligations may result in both civil and criminal liability. Disputes arising from medical malpractice have been increasing every year both worldwide and in Turkey. Lengthy and burdensome judicial proceedings may prevent some patients and their relatives from accessing justice, while those who pursue legal action often endure a prolonged and demanding process. It is also inevitable that physicians who are investigated or sued for malpractice experience psychological problems, particularly burnout syndrome and depression. These unfavorable circumstances have led to the search for alternative methods of resolving disputes arising from medical malpractice, with mediation being the most prominent. The aim of this study is to contribute to the dissemination of awareness and a culture of settlement in malpractice-related disputes. This study is limited to the evaluation of medical malpractice from a mediation perspective. The first part of the study presents the general concept and definition of medical malpractice. The second part focuses on the mediation framework under Turkish legislation and the reasons why mediation is preferred in health law. The study concludes with an evaluation based on international and national practices and a review of the relevant literature.

Anahtar Kelimeler

• medical malpractice
• alternative dispute resolution
• mediaditon
• law on mediation in civil disputes
• law on the protection of the consumer
• Turkish commercial code

Kaynakça

1. Bulut V. Açılış Konuşması. İçinde: VIII. Sağlık Hukuku Kurultayı, 29-30 Kasım 2019, editörler Dağsalı B, Gümrükçüoğlu BÖ, Sindel E, Yüksel GB. Ankara: Ankara Barosu Yayınları; 2019: xxii-xxiv.
2. Resmî Gazete: S.23420, T.01.08.1998.
3. https://www.ttb.org.tr/kutuphane/h_etikkural.pdf
4. Erdem ÖE. Malpraktis İddiası ile Hakkında Soruşturma Açılan Hekimlerin Depresyon ve Tükenmişlik Düzeyleri. Uzmanlık Tezi, YÖK Tez Merkezi no. 576569, Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Isparta; 2019.
5. Özçetin E. Sağlık Alanında Malpraktis. Yüksek Lisans Tezi, YÖK Tez Merkezi no. 425308, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Yönetimi Anabilim Dalı, İstanbul; 2016.
6. Aşık EA. Tıbbi Malpraktis Uyuşmazlıklarında Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri Arabuluculuk Sistemleri Üzerine bir İnceleme. Yüksek Lisans Tezi, YÖK Tez Merkezi no. 822022, İzmir Bakırçay Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Sağlık Hukuku Anabilim Dalı, İzmir; 2023.
7. Somer P, Civaner M, Bektaş S, Akçınar Ş, Dursun O, Aslan I. Sağlık Hukukunda Uzman Arabuluculuk, editörler Kutlay S, Öcal ŞA. Ankara: Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı Yayını; 2020.
8. Ertem G, Oksel E, Akbıyık A. Hatalı Tıbbi Uygulamalar (Malpraktis) ile İlgili Retrospektif bir İnceleme. Dirim Tıp Gazetesi 2009; 84: 1-10.

9. Hipokrat Andı tam metni için bkz. https://www.ttb.org.tr/haber_goster.php?Guid=b6b3bd8a-c9e0-11e7-8a71-159198489f44
10. Şahin G. Hemşirelerin Uyku Kalitesinin Malpraktis Eğilimlerine Etkisi: Bir Kamu Kurumu Örneği. Yüksek Lisans Tezi, YÖK Tez Merkezi No. 857111, İstanbul AREL Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı, İstanbul; 2023.
11. Çokar M. Türkiye’de Malpraktis Konusunda Yasal Düzenleme Girişimleri: Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Bir Çözüm Müdür? Türkiye Biyoetik Derneği e-Bülteni Yaz-Sonbahar 2009; 19: 7-16.
12. Algan B. İstanbul'da Yapılan Adli Otopsilerin Tıbbi Malpraktis Açısından İrdelenmesi. Uzmanlık Tezi, YÖK Tez Merkezi no. 336423, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı, İstanbul; 2012.
13. Budetti PP, Waters TM. Medical Malpractice Law in the United States. Washington, Henry J. Kaiser Family Foundation, 2005. https://www.kff.org/wp-content/uploads/2013/01/medical-malpractice-law-in-the-united-states-report.pdf
14. Sözleşmesel ilişkiden doğan tıbbi malpraktis sorumluluğu için bkz. Kaya MK. T.C. Yargıtay Başkanlığı'nda 2016-2022 Yılları Arasında Karara Bağlanan Tıbbi Uygulama Hatası (Tıbbi Malpraktis) Davalarının İrdelenmesi. Uzmanlık Tezi, YÖK Tez Merkezi no. 843574, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı, Gaziantep; 2023.
15. Hakeri H. Tıp Hukuku. 19. baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık; 2020.
16. Altun G, Yorulmaz AÇ. Yasal Değişiklikler Sonrası Hekim Sorumluluğu ve Malpraktis. Trakya Univ Tıp Fak Derg 2010; 27 Suppl 1: 7-12.
17. Demirhan N. Anayasa Mahkemesi'nin Aşı Kararları Değerlendirilmesi Üzerinden Çocukluk Çağı Aşılarına Tıbbi ve Hukuksal Yaklaşım. İçinde: VIII. Sağlık Hukuku Kurultayı, 29-30 Kasım 2019, editörler Dağsalı B, Gümrükçüoğlu BÖ, Sindel E, Yüksel GB. Ankara: Ankara Barosu Yayınları; 2019: 18-30.
18. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.1 “Memleketin sıhhi şartlarını ıslah ve milletin sıhhatine zarar veren bütün hastalıklar veya sair muzır amillerle mücadele etmek ve müstakbel neslin sıhhatli olarak yetişmesini temin ve halkı tıbbi ve içtimai muavenete mazhar eylemek umumi Devlet hizmetlerindendir.”
19. Kanun Numarası: 6325, Kabul Tarihi: 7/6/2012. Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 22/6/2012, Sayı: 28331. Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5, Cilt: 52.
20. Şaylan HF. Tıbbi Malpraktisten Doğan Hukuki Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk. Yüksek Lisans Tezi, YÖK Tez Merkezi no. 755041, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, İstanbul; 2022.
21. Aslan D. Halk Sağlığı Bakış Açısıyla Sağlık Çalışanına Yönelik Şiddet ve Önleme Yöntemleri. İçinde: VII. Sağlık Hukuku Kurultayı, 01-02 Aralık 2017, editörler Dağsalı B, Gümrükçüoğlu BÖ, Sindel E. Ankara: Ankara Barosu Yayınları; 2017: 77-86.
22. Gökcan HT. Sağlık Hizmetlerinde Ceza Yargılamasına Yansıyan İletişim Sorunları. İçinde: VII. Sağlık Hukuku Kurultayı, 01-02 Aralık 2017, editörler Dağsalı B, Gümrükçüoğlu BÖ, Sindel E. Ankara: Ankara Barosu Yayınları; 2017: 87-109.