Yazılı Kaynaklar Işığında Parion'da Tapınım Gören Kültler
Abstract
Günümüzde Çanakkale ili, Biga ilçesi Kemer köyü sınırları içerisinde yer alan Parion antik kenti, Ege dünyasını Karadeniz’e bağlayan stratejik bir konumda yer alması ve korunaklı bir limana sahip olması nedeni ile önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir. Böylece kent, hem komşu hem de deniz aşırı bölgeler ile sürekli ticari ilişkiler içerisinde bulunarak denizcilerin ve tüccarların uğrak yeri olmuştur. Bu durumun sonucunda Parion halkı, farklı kültürlerle tanışmış ve bu kültürlerin inanç sistemlerinden etkilenerek kendi ihtiyaçlarına cevap veren İsis-Serapis ve Eros gibi tanrıça ve tanrıları benimseyip kendi tanrılar dünyasına dahil etmişlerdir. Ayrıca geçim kaynağı balıkçılık ve özellikle bağcılık olmak üzere tarıma dayalı olan kentte, balık avının verimli geçmesi, ürünlerin bol ve bereketli olması için tüccarların, denizcilerin, balıkçıların koruyucu tanrısı olan bolluk ve bereket getiren Priapos gibi yerel tanrılara da ibadet etmeye devam etmişlerdir. Bununla birlikte, ilk Miletos kolonisi olarak kurulan Parion’da, ana kent Miletos’ta görülen Olympos tanrılarından Apollon ve Artemis tapınımı varlığını sürdürürken Anadolu’nun Roma hakimiyetine geçmesiyle birlikte tüm Anadolu’da olduğu gibi, MÖ 1. yüzyılda Roma kolonisi haline getirilen Parion’da Roma imparator kültleri de kurulmuştur. Bu çalışmada, yazılı kaynaklar ışığında Parion kentinde tapınım gören tanrı ve tanrıçaların belirlenmesi ve bununla bağlantılı olarak bu tanrı ve tanrıçalara ait olan kültlerin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Keywords
Thanks
Yazıtların kontrolü konusunda yardımlarını esirgemeyen sayın Prof. Dr. Hasan MALAY’a teşekkürlerimi sunarım.
References
- Avram, A. (2004), “The Propontic Coast of Asia Minor”, M.H. Hansen, T.H. Nielsen (Ed.) An Inventory of Archaic and Classical Poleis, Oxford University Press, New York.
- Bekker Nielsen, T. (2010), “Fishing in the Roman World”, T.Bekker Nielsen, D.B.Casaola (Ed), Ancient Nets and Fishing Gear, Proceedings of the International Workshop on Nets and Fishing Gear in Classical Antiquity: A First Approach, Cádiz, 187-204.
- Boyana, H. (2004), “Priapos Kültü”, Tarih Araştırmaları Dergisi 22/35, 31-44.
- Çelgin, G. (1986), Eski Yunan Dininde ve Mitolojisinde Artemis, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul.
- Farnel, L. R. (1977), The Cults of The Greek of States IV, New York.
- Ful , Ş. D. (2009), “A Dedication to Isis and Serapis” Epigraphica Anatolica 42, 101.
- Hassan, F. (1998), “The Earliest Goddesses of Egypt”, L. Goodison- C. Morris (Ed.), Ancient Goddesses. The Myths and the Evidence, Great Britain, 98-112.
- Karayaka, N. (2007), Hellenistik ve Roma Döneminde Pisidia Tanrıları, İstanbul.
- Kasapoğlu, H. (2015), Parion Antik Kenti Roma Dönemi Terrakotta Figürinleri, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Erzurum.
- Hesiodos, Theogonia, Eseri ve Kaynakları. Çev.: S. Eyuboğlu-A. Erhat. Ankara 1991.