Durmuş Hocaoğlu ve Fizikten Teori Ödünç Alarak Sosyal Bilimlerde Çalışmanın İmkanını Tartışmak

Sosyal bilimlerde doğa bilimlerinin yöntemlerini kullanmaya dair tartışmalar çok uzun bir geçmişe sahiptir. Bu bakımdan Siyaset Bilimi, Uluslararası İlişkiler ve Tarih disiplinlerinde metot ve teori üzerine pek çok tartışma yapılmaktadır. Bu çalışma Herman Paul’un “Tarih Teorisi” kitabında teklif ettiği “insanların geçmişle nasıl ilişki kurduklarına dair” kavramsal analiz bağlamını başlangıç noktası kabul ederek Tarih ve Uluslararası İlişkiler disiplinlerine dair metodolojik ve teorik bilimsel bir deneme girişimidir. Bu meyanda Durmuş Hocaoğlu’nun “Laisizm’den Milli Sekülerizm’e” adlı eserinde kullandığı, elverişli bir teori olarak savladığı “domenler” ve “potansiyel” teorileri incelendi. Tarih alanında ve geniş çerçevede sosyal bilimlerde teorik bir kullanım imkânı olup olmadığı soruşturuldu. İnceleme sahası olarak Osmanlı-Türk bilim tarihi ekseninde Türk modernleşmesi seçildi. Bu bakımdan ideolojik Tarih, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler yazıcılığının etkilerinin azaltılması amacıyla tartışma açılması hedeflendi.

The debates on the application of natural science methods to the social sciences have a long-standing history. In this context, there have been extensive debates on methodology and theory within disciplines such as political science, international relations, and history. This study, grounded in the conceptual analysis framework proposed by Herman Paul in his book Theory of History—specifically addressing "how people relate to the past"—represents a methodological and theoretical scientific inquiry into the history and international relations disciplines. Within this framework, the theories of "domains" and "potential," as proposed and advocated by Durmuş Hocaoğlu in his work From Laicism to National Secularism, were examined. The study explores the theoretical possibility of applying these concepts to the field of history and, more broadly, to the social sciences. As primary areas of investigation, the Ottoman-Turkish history of science and the Turkish modernization process are selected. In this regard, the aim is to initiate a discussion that will weaken the effects of ideological approaches in history, political science, and international relations writing.