20. YÜZYILIN BAŞLARINDA OSMANLI HAPİSHANELERİ: YOZGAT ÖRNEĞİ
Abstract
Modern anlamda hapishane sanayileşme ile birlikte
Avrupa’da ortaya çıkarken, Osmanlı Devleti’nde ise Tanzimat sonrası idari
yapıda yeniden yapılanma sonucu ortaya çıkmıştır. Daha öncesinde mahbes olarak
adlandırılan bu yerler, suçlunun cezasının ifasını beklediği ya da yargılanmayı
beklediği yerlerdi. Mahbesler genellikle vilayet binaları veya idarecilerin
konakları altında bulunan mahzen veya depo gibi alanlardır. Mahbesler
Tanzimat’tan sonra müstakil bir yer olarak inşa edilmeye başlayarak suçlunun
ıslah edildiği yerlere dönüşmüştür. Yozgat Hapishanesi de 19. yüzyılın
sonlarında kurulmuş bir hapishanedir. Bu çalışmada Yozgat Hapishanesi’nin 20. yüzyılın
başında yani Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde yaşadığı fiziki değişim,
mahkumlarının sağlık ve güvenlik durumları, ne tür suçluların bulunduğu,
hapishanede görevli memurların durumları ele alınmaya çalışılacaktır.
Keywords
References
- Sadaret Mektûbi Kalemi Evrakı (A. MKT.): 139/54
- Sadaret Mektûbi Kalemi Umum Vilâyât Evrakı (A. MKT. UM.): 462/68
- Babıali Evrak Odası Evrakı (BEO.): 339/25368
- Dahiliye Emniyet-i Umumiye Takibat-ı Adliye Kalemi Evrakı (DH. EUM. ADL.): 20/52; 28/28; 36/01;
- Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye İkinci Şube (DH. EUM. 2. Şb.): 10/80
- Dahiliye Emniyet-i Umumiye Evrak Odası Kalemi Evrakı (DH. EUM. VRK.): 13/84
- Dahiliye Nezareti Mebani-i Emiriye-Hapishaneler Müdüriyeti Evrakı (DH. MB. HPS.): 08/63; 09/45; 10/10; 14/11; 49/23; 73/06; 79/17; 80/60; 97/08; 108/38; 109/14; 123/28; 152/45; 154/40; 158/8; 159/02; 160/41.
- Dahiliye Nezareti Mebani-i Emiriye-Hapishaneler Müdüriyeti Müteferrik Evrakı (DH. MB. HPS. M.): 03/04; 03/30; 11/26; 12/35; 16/91; 17/32; 21/06; 24/09; 25/25; 25/64; 27/02; 27/24; 27/36; 28/77; 30/53; 30/90; 32/52; 35/93; 53/27.
- Meclis-i Vâlâ Evrakı (MVL.): 97/70; 667/39
- Şûrâ-yı Devlet Evrakı (ŞD.): 2216/27