Rus İç Savaşı Döneminde Türetilen Sovyet Terimleri ve Sık Kullanılan Yabancı Kelimeler
Öz
Bu çalışmada Ekim
Devrimi’nden sonra yaşanan İç Savaş sürecinde yeni yönetim tarafından kullanıma
sokulan Sovyet terimleri, o dönemde Rusçada en sık kullanılan ve yabancı
dillerden Rusçaya giren kelimeler mercek altına alınmaktadır. İç Savaş’ın
ardından hem maddi hem de manevi anlamda yıkıma uğramış ve bütün bağları kopma
noktasına gelmiş bir ülkeyi tüm kurum ve kuruluşlarıyla tekrar inşa etmek
zorunda olan Bolşevikler, bunu gerçekleştirirken de yeni terimlere, kurum ve
kuruluş adlarına, yeni ideolojinin bakış açısıyla farklı şekillerde
tanımladıkları kavramlara yönelik olarak güncel nitelemelere ihtiyaç duyar. P.
H. Spasski’nin Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin kurulmasından
sonra, 1924 yılında kaleme aldığı “Sovyet Terimleri Sözlüğü ve En Sık
Kullanılan Yabancı Kelimeler” isimli eserinde, İç Savaş dönemi ve akabindeki
inşa sürecinde ihtiyaç duyulan ve kullanılmaya başlayan kelimeler, terimler ve
yabancı dillerden Rusçaya giren kelimeler tanıtılmaktadır. Çalışmamızda, İç
Savaş’ın dile yönelik yansımaları ve bahsi geçen sözlükteki yeni kelimeler
incelenmektedir. Değerlendirmeler neticesinde, Sovyetlerce tercih edilen yeni
kelime ve terimlerin önemli bir kısmının, Rusya’yı yeniden inşa programı
kapsamında ve topluma sosyalist ideolojiyi yerleştirme çabası doğrultusunda
hazırlandığı ifade edilebilir.
Anahtar Kelimeler
SSCB,İç Savaş,Sovyet terimleri,sözlük,Pavel Hrisanfoviç Spasski
References
- Armaoğlu F. (1989). “20. Yüzyıl Siyasî Tarihi 1914–1980”, 6. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara.
- Akan, M. (2017). Sovyet Propaganda Afişlerinde ‘Doğu’ İmgesi, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 17/2, 2017, s. 77-102.
- Bookchin, M. (2011). “Devrimci Halk Hareketleri Tarihi: 1905’ten 1917’ye Rus Devrimleri”, (Çev. Ali İhsan Başgül), Dipnot Yayınları, Ankara.
- Carr, E. H. (2019). “Bolşevik Devrimi 1 (1917-1923)”. Metis Yayınları, İstanbul.
- Hosking, G. (2011). “Rusya ve Ruslar: Erken Dönemden 21. Yüzyıla”, (Çev. Kezban Acar), İletişim Yayınları, İstanbul.
- Kratkiy Kurs. (1950). İstoriya Vserossiyskoy Kommunistiçeskoy Partii Bol’şevikov. (Pod. red. Komis. TSK VPK), Politizdat, Moskva.
- Lewin, M. (2009). “Sovyet yüzyılı”, (Çev. Akman, R., & Akkıyal, B.) İletişim Yayınları, İstanbul.
- Liebman, M. (2017). “Rus Devrimi: Bolşevik Zaferinin Kökenleri, Aşamaları ve Anlamı”, (Çev. Samih Tiryakioğlu), Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
- Milner R., Dejevskiyçev, G. N. (1993). “Rusya ve Sovyetler Birliği Tarihi: “Ekim Devrimi ve İç Savaş”, (Çev. Metin Çulhaoğlu), VIII. Cilt, İletişim yayınları, İstanbul.
- Riasanovsky N. V. ve Steinberg M. D. (2014). “Rusya Tarihi”, İnkılap, İstanbul.