Research Article

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI

Volume: 15 Number: 1 June 24, 2020
EN TR

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI

Öz

İkinci Dünya Savaşının akabinde 12 Kasım 1952’de 3/15833 sayılı kanun ile ülkemizde bulunan petrol kaynaklarının tespit edilerek kullanılabilir hale getirmek üzere çalışma başlatıldı. Tasarı Türkiye Büyük Millet Meclisince 16 Mart 1954 tarihinde 6326 nolu kanun olarak kabul edildi. Çıkarılan kanunla birlikte Türkiye’de petrol arama çalışması yapacak Türk ve yabancı şirketlere bazı haklar tanındı. Türkiye’de petrol arama çalışmalarıyla ilgili olarak özelikle batılı şirketler bu dönemde ülkemizde petrol arama çalışmaları için başvuruda bulunmuşlardı. Araştırmalar için ruhsat alan şirketler 1955 yılında çalışmalarına başladı. 1957 yılında ise şirketlerin çeşitli petrol bölgelerindeki jeolojik çalışmaları daha geniş çapta devam etti. Arama çalışmaları Marmara Bölgesi, Ankara, Adana Gaziantep ve Siirt bölgelerinde yoğunlaştı. Bu dönemde arama izni alarak çalışan şirketlerin çoğu Amerikan şirketleriydi Bu yurtdışı şirketlerden başka Türk şirketleri de arama çalışmalarına başlamışlardı. Etta Şirketi 1957’de aldığı izinle Antalya bölgesinde, Yine aynı yıl İstanbul Tabi Gaz Ltd. Şti. yedi kuyuda sondaj çalışmalarını yürütmekteydi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Raman, Garzan, Reşan ve Garzan’ın batısında bulunan Çermikte çalışmalarına devam etmişti. Bazı Alman şirketleri de bu dönemde petrol arama çalışmaları yapmak için ruhsat başvurusunda bulunmuşlardı. Deutsche Erdöl- Aktiengesellachaft Hamburg isimli Alman şirketi Siirt bölgesinde arama yapmak için müracaat etti. Deilman Montan şirketi de 1954’te Trakya’da dört bölgede çalıştı.

Anahtar Kelimeler

Demokrat Parti,Adnan Menderes,Amerika,Petrol

References

  1. KAYNAKÇA Arşivler Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi Resmi Yayınlar Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Cerideleri, Resmi Gazete, TUİK, İstatistik Göstergeler, (1923-2011), Ankara, 2012. M.T. A. Raman Petrol Sahası, Türk Ekonomisi, S.9, Ocak 1951. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı İlk 50 Yıl (1954-2004), Ankara, 2005.s.30. Süreli Yayınlar Zafer 22 Ocak 1953. New York Journal of Commerce Financial World gazetesi San Bernardino Sun Norwich Bulletin Associated Press, Kansas City, Kuncie Tulsa World Kitap ve Makaleler Albayrak Mustafa, Türk Siyasi Tarihinde Demokrat Parti, (1946-1960), Ankara, 2004. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, , C.II, Ankara, 1997s.109. Barutçu, Faik Ahmet Siyasi Hatıralar, C.I, Ankara, 2001, s.1272. Baytal Yaşar Demokrat Parti Dönemi Ekonomi Politikaları (1950-1957), Ankara Üniversitesi Türk inkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi S 40, Kasım 2007, s. 553. Bostan İdris, Osmanlı Topraklarında Petrolün Bulunuşu ve İskenderun’da İlk Petrol İşletme Çalışmaları, Coğrafya Araştırmaları, II, Ankara 1990, s. 129-135 Burçak Rıfkı Salim, On Yılın Anıları (1950-1960), Ankara, 1998, s.184. Celal Bayar’ın Söylev ve Demeçleri, (1933-1955), (Derleyen Özel Şahingiray), İstanbul, 1999, S.100. Haykır, Yavuz Özkan Demir, 6326 Sayılı Petrol Kanunu Ve Demokrat Parti Dönemi Petrol Politikası. Sutad, Bahar 2017; (41): 251-269 Kara Bülent, Türkiye’de Personel Reformu Çalışmalarının Altyapısı: 1930-60 Yılları Arasında Yabancı Uzmanların Kamu Yönetimine İlişkin Hazırladıkları Raporlar, C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi Aralık 2006 Cilt: 30 No:2 s.154. Kardaş, Abdulaziz Osmanlı’dan Cumhuriyete Van’da Madencilik Çalışmaları (1900-1980), Van, 2017, Kaya, Fevzi Türkiye Cumhuriyeti’nde Yapılan İdari Reform Çalışmalarının Karşılaştırmalı Analizi, Sosyal Bilimler Dergisi Sayı:48, s.170. Kökyay, Ferhat 1923’ten Günümüze Türkiye Cumhuriyeti’nin Petrol Yatırım Politikaları, Ankara, Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara, 2008, s.101 Lokman Kemal, Memleketimizde Petrol Araştırmaları, Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, C.6, S.2, Şubat 1958, s.91. Neziroğlu, İrfan Tuncer Yılmaz, Hükümetler- Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri, (22 Nisan 1950-20 Kasım 1961),Ankara, 2013 Okumuş, Ali Osmanlı Coğrafyası ’nda Petrol Mücadelesi, Kalust S.Gülbenkyan ve Türk Petrol Şirketi, İstanbul, 2015, s.59. Taşman, Cevat Eyyüp Petrolün Türkiye’de Tarihçesi Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Mecmuası, S.39. Ekim 1949, s.71.. Yavuz Bige Sükan “1922 Yılında Orta Doğu’da Uluslararası Petrol Rekabeti” Stratejik Araştırmalar Dergisi, S.12,1 Eylül 2003, s.113 Yazıcı, Nevin Petrol Çerçevesinde Musul Sorunu (1926-1955), Ötüken Yayınevi, İstanbul, 2010, s. 59-62. Yergın, Danıel Petrol Para ve Güç Çatışmasının Epik Öyküsü, (Çev: Kamuran Tuncay), Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2016, s.8. Yurtoğlu, Nadir Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Petrol Arama Politikaları, Akademik Bakış, c.10,S.20, 2017, s.8. Yurtoğlu Nadir, Demokrat Parti Döneminde Türkiye’de Petrol Arama Çalışmaları ve Petrol Politikaları (1950-1960), Tarih Okulu Dergisi (TOD) Journal of History School (JOHS) Eylül 2017 Yıl 10, Sayı XXXI.
APA
Atlı, C. (2020). İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 15(1), 119-128. https://izlik.org/JA25ZS59HT
AMA
1.Atlı C. İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI. JSSR. 2020;15(1):119-128. https://izlik.org/JA25ZS59HT
Chicago
Atlı, Cengiz. 2020. “İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15 (1): 119-28. https://izlik.org/JA25ZS59HT.
EndNote
Atlı C (June 1, 2020) İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15 1 119–128.
IEEE
[1]C. Atlı, “İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI”, JSSR, vol. 15, no. 1, pp. 119–128, June 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA25ZS59HT
ISNAD
Atlı, Cengiz. “İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15/1 (June 1, 2020): 119-128. https://izlik.org/JA25ZS59HT.
JAMA
1.Atlı C. İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI. JSSR. 2020;15:119–128.
MLA
Atlı, Cengiz. “İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 15, no. 1, June 2020, pp. 119-28, https://izlik.org/JA25ZS59HT.
Vancouver
1.Cengiz Atlı. İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI AKABİNDE ÜLKEMİZDE PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI. JSSR [Internet]. 2020 Jun. 1;15(1):119-28. Available from: https://izlik.org/JA25ZS59HT