GAHADAVALA HANEDANI’NIN YÜKSELME DEVRİNDE GAZNELİLERLE MÜNASEBETLERİ
Abstract
XI. yüzyılın sonlarına doğru hızlı bir şekilde Kannauc'da önemli bir güç olarak ortaya çıkan Gahadavala Hanedanı'nın (1089-1197) ilk yerleşim yeri ve kökeni gibi hususlar bugün hala tam manasıyla aydınlatılabilmiş değildir. Ancak hanedanın Kuzey Hindistan'da varlığını devam ettirdiği bir asırdan fazla olan süreç, bölge tarihinin önemli bir boşluğunu doldurmaktadır. Bu süre zarfında diğer hanedanlarla siyasi ve askeri münasebetlerde bulunan Gahadavalalar öte yandan Müslüman dünyanın Kuzey Hindistan'daki en önemli temsilcilerinden Gazneliler (963-1187) ile de ilk dönemlerinde savaşmak durumunda kalmışlardır. Bunun yanı sıra bölgede önemli Türk devletlerinin kurulmasına öncülük eden ve adeta Gaznelilerin fetih politikasını devam ettiren Gurluların (1157-1216) da Gahadavalaların gerileme döneminde ortaya çıktığı ve son güçlü imparator Jayachandra'yı (1170-1194) yenilgiye uğratarak bu devleti ortadan kaldırdığı bilinmektedir. Elbette böylesine uzun bir zaman dilimini tüm detayları ile bir yazıda ortaya koymak imkânsızdır. Esasen her imparatorun bir makalenin müstakil konusu olması gerektiği düşünülmektedir. Bu çalışmada Gahadavala Hanedanı'nın ikinci imparatoru Madanapala'nın (1104-1113) siyasi hayatı ve bilhassa Gaznelilerle olan irtibatı aydınlatılmaya çalışılacaktır. Madanapala'nın saltanat yılları Gazneliler'de Sultan III. Mesûd (1099-1115) dönemine tekabül etmektedir. Böylece aynı zamanda III. Mesûd'un Kuzey Hindistan politikası da ortaya çıkarılmış olacaktır.
Keywords
Kuzey Hindistan, Gahadavala Hânedanı, Gazneliler, Madanapala, Sultan III. Mes
References
- BENÂKITÎ, Seyyîd Ebû Süleyman Fahrüddîn Dâvûd b. Tâcüddîn Ebû’l-Fazl Muhammed b. Muhammed b. Dâvûd, *Ravżatü Üli’l-Elbâb fî Tevârîḫi’l-Ekâbir ve’l-Ensâb (Târîḫ-i Benâkitî)*, (Ca‘fer Şûar, Yay.), Silsile-i İntişârât-ı Encümen-i Âsâr, Tahran 1348.
- BHANU, Dharma. *History and Administration of the North-Western Provinces*, Shiva Lal Agarvala & Co. Private LTD, Agra 1955.
- BÎRÛNÎ, Ebû Reyhân Muhammed b. Ahmed, *Tahkîku mâ li’l-Hind*, çev. K. Burslan, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2018.
- BOSWORTH, Clifford Edmund, *The Later Gaznavids; Splendour and Decay*, Edinburg University Press, Edinburg 1977.
- CHANDRA, Satish, *History of Medieval India (800-1700)*, Orient Blackswan, Telangana 2014.
- CÛRFADEKÂNÎ, Ebûş-Şeref Nasıh b. Zafer b. Sad, *Tercüme-i Târîh-i Yeminî*, tash. ve tahş. Ali Kavîm, Tahran 1334.
- CÜZCÂNÎ, Minhâc-ı Sirâc Osman b. Muhammed, *Tabakât-ı Nâsırî*, C. I, tash. Abdulhayy Habibî, Esâtîr, Tahran 1389.
- DEMİR, Kemal, *Gazneli Mes’ûd Sonrası Gaznelilerin Siyasi Tarihi (1040-1186)*, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya 2023.
- DEMİR, Kemal, *Gaznelilerin Duraklama Dönemi ve Yıkılışı (1040-1186)*, Fecr Yayınları, Ankara 2023.
- EL-HÜSEYNÎ, Şadruddîn Ebu'l-Hasan Ali İbn Nâşır İbn Ali, *Ahbârü'd-Devleti's-Selçukiyye*, çev. N. Lügal, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1999.