EN
TR
EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ
Abstract
Rasyonalite, sadece ekonomik açıdan değil, aynı zamanda felsefi, sosyal ve psikolojik boyutlara da sahip bir kavram olarak öne çıkmaktadır. Bu nedenle rasyonellik konusunda çok çeşitli görüşlerle karşılaşılmaktadır. Bu görüşlerden biri de rasyonelliği kişisel çıkara dayalı değişmez bir varsayım olarak gösteren geleneksel iktisat yaklaşımıdır. Tam rasyonellik yaklaşımına birçok eleştiri yapılmıştır. Bu eleştirilerden biri de Herbert Simon'un önerdiği tam rasyonelliğe karşı sınırlı rasyonelliktir. Klasik iktisadın, faydanın temelde hedefe ulaşmada özetlendiği tam rasyonellik yaklaşımını eleştiren Simon, karar sürecini, tamamen bilgiye sahip bir kişinin tasarrufunda olan bir süreç değil, dışsal ve içsel çeşitli faktörlerin etkisi altında olan bir süreç olarak değerlendirmektedir. Sonuçta insanın verdiği karar tamamen optimal bir karar değil, aksine onu araştırmayı ve değerlendirmeyi bırakacak belli bir tatmin düzeyine getiren bir karar olarak değerlendirilmektedir. Tam rasyonellik yaklaşımının aksine, bireyin yapılan seçimden duyduğu tatmin, kişisel menfaatin tam olarak gerçekleşmesinden kaynaklanan tek fayda değildir; aynı zamanda karar vericinin inancını, sosyal ve bireysel tatminini de takip etmektedir. Simon'un araştırma yöntemi basit ve açık olmasına rağmen, görünen o ki bu teorinin sonucu, yönteminden daha çok önem arz etmektedir. İktisat teorisinin temel taşı olarak kabul edilen tam rasyonellik gerçeklikle örtüşemiyorsa, geleneksel iktisat teorisinin toplumu anlama ve toplumun sorunlarına çözüm üretecek pratik öneriler sunma yeteneğine sahip olmadığı sonucuna ulaşılabilinmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, rasyonalite kavramının sadece ekonomik boyutta değil, aynı zamanda felsefi, sosyal ve psikolojik açılardan da incelenerek, bu çeşitli bakış açılarıyla karşılaşılmasının araştırılmasının yanı sıra insan davranışlarının alternatif teorilerine vurgu yapmaktır.
Keywords
References
- Altman, M. (2012), Behavioral Economics for Dummies, New Jersey: John Wiley ve Sons.
- Ben-Ner, A. and Louis Putterman (1998), Economics, Values and Organization,Cambridge: Cambridge University Press.
- BonJour, L. (1985). The Structure of Empirical Knowledge. Cambridge: Harvard University Press.
- Brown, H. I. (2006). Rationality (Problems of Philosophy), Routledge.
- Chisholm, R. (1977). A Theory of Knowledge, Prentice Hall.
- Camerer, C. and Loewenstein, G. (2004), “Behavioral Economics: Past, Present, and Future,” in Advances in Behavioral Economics. Colin F. Camerer and George Loewenstein and Matthew Rabin, Eds., Princeton University Press, 3-53.
- Camerer, C. (2005), “Behavioral Economics”, In World Congress of the Econometric Society, 18-24 August 2005, London.
- Drakopoulos, S.A. (1994), “Hierarchical Choice in Economics”, Journal of Economic Surveys, 8, 133-153.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Microeconomics (Other)
Journal Section
Other
Publication Date
December 31, 2024
Submission Date
September 15, 2023
Acceptance Date
July 26, 2024
Published in Issue
Year 2024 Volume: 10 Number: 2
APA
Demirhan, M., & Mirabi, T. (2024). EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 10(2), 203-221. https://doi.org/10.46849/guiibd.1361355
AMA
1.Demirhan M, Mirabi T. EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ. JEAS. 2024;10(2):203-221. doi:10.46849/guiibd.1361355
Chicago
Demirhan, Musa, and Taher Mirabi. 2024. “EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ”. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi 10 (2): 203-21. https://doi.org/10.46849/guiibd.1361355.
EndNote
Demirhan M, Mirabi T (December 1, 2024) EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 10 2 203–221.
IEEE
[1]M. Demirhan and T. Mirabi, “EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ”, JEAS, vol. 10, no. 2, pp. 203–221, Dec. 2024, doi: 10.46849/guiibd.1361355.
ISNAD
Demirhan, Musa - Mirabi, Taher. “EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ”. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 10/2 (December 1, 2024): 203-221. https://doi.org/10.46849/guiibd.1361355.
JAMA
1.Demirhan M, Mirabi T. EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ. JEAS. 2024;10:203–221.
MLA
Demirhan, Musa, and Taher Mirabi. “EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ”. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 10, no. 2, Dec. 2024, pp. 203-21, doi:10.46849/guiibd.1361355.
Vancouver
1.Musa Demirhan, Taher Mirabi. EKONOMİK RASYONELLİĞİN ELEŞTİRİSİ: HERBERT SİMON’UN SINIRLI RASYONELLİK ANALİZİ. JEAS. 2024 Dec. 1;10(2):203-21. doi:10.46849/guiibd.1361355