Research Article

OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi

Volume: 12 Number: 1 June 29, 2026
TR EN

OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi

Abstract

Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) üye ülkelerinde sosyal güvenlik sisteminin finansmanı ülkeden ülkeye farklılıklar göstermekte ve bu farklılıklar ülkelerin sosyal güvenlik harcamalarına yön vermektedir. Sosyal güvenliğin finansmanında vergiye dayalı (Beveridge modeli), prime dayalı (Bismarck modeli) ve serbest piyasa sistemi olmak üzere üç farklı yapı ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu üç sisteme göre sınıflandırılan 38 OECD ülkesinde sosyal güvenlik harcamaları ile istihdam oranı arasındaki ilişki 2000-2022 dönemi için panel veri yöntemleriyle analiz edilmiştir. Kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliği testlerinin ardından, serilerin karma bütünleşme yapısı (I(0) ve I(1) bir arada) dikkate alınarak Bismarck (N=20) ve Beveridge (N=14) panelleri için Chudik ve Pesaran (2015) tarafından geliştirilen CS-ARDL tahmincisi uygulanmıştır. N=4 gözlemden oluşan Serbest Pazar paneli için ise Zellner (1962)’in Görünürde İlişkisiz Regresyon (SUR) yöntemi tercih edilmiştir. Nedensellik ilişkileri, değişkenlerin bütünleşme derecelerine göre uyarlanan Dumitrescu–Hurlin (2012) panel nedensellik testiyle belirlenmiştir. CS-ARDL sonuçlarına göre Beveridge panelinde sosyal güvenlik harcamalarının (EXPS) istihdam üzerinde uzun dönemde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmaktadır (beta=1.678, p=0.026). Bismarck panelinde ise bu etki istatistiksel açıdan anlamlı değildir (beta=3.001, p=0.163). SUR analizinde Serbest Pazar grubundaki dört ülkenin tamamında sosyal güvenlik harcama değişiminin istihdam değişimi üzerinde negatif ve anlamlı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, sosyal güvenlik harcamalarının istihdam etkisinin sistem türüne ve ülke grubuna göre belirgin biçimde farklılaştığını ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Atabey, E. S., (2020). Sağlık sistemleri ve sağlık politikası. Gazi Kitabevi, Ankara.
  2. Baltagi B. H. (2005). Econometric analysis of panel data, Third Edition. John Wiley & Sons Ltd, p.1.
  3. Chudik, A., & Pesaran, M. H. (2015). Common correlated effects estimation of heterogeneous dynamic panel data models with weakly exogenous regressors. Journal of Econometrics, 188(2), 393–420. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2015.03.007
  4. Baylan, M. (2015). Sosyal güvenlik harcamalarının makroekonomik etkileri: bir literatür taraması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 29-52. https://izlik.org/JA86TC83LC
  5. Cameron A. C., & Trivedi P. K., (2005). Micro econometrics methods and applications, New York: Cambridge University Press, s. 698.
  6. Conde-Ruiz, J. I., & Profeta, P. (2003). What Social Security: Beveridgean or Bismarckian? FEDEA Working Paper, No. 2003–16.
  7. Conde-Ruiz J. I. & González C. I. (2014). From Bismarck to Beveridge: The Other Pension Reform in Spain. Çalışma Kâğıtları, 1417, Banco de España.
  8. Çelikay, F. (2023). Sosyal harcamalar ve kronik işsizlik: OECD ülkelerinin sonuçları. Ekonomi ve Siyaset Bilimi İncelemesi, Cilt 8, Sayı 2, s. 86–107, doi: https://doi.org/10.1108/REPS-02-2022-0020

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Labor Economics

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 29, 2026

Submission Date

May 11, 2026

Acceptance Date

June 22, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Beken, O. O., & Ceylan, S. (2026). OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 12(1), 165-188. https://doi.org/10.46849/guiibd.1948959
AMA
1.Beken OO, Ceylan S. OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi. JEAS. 2026;12(1):165-188. doi:10.46849/guiibd.1948959
Chicago
Beken, Oktay Orçun, and Servet Ceylan. 2026. “OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları Ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi”. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi 12 (1): 165-88. https://doi.org/10.46849/guiibd.1948959.
EndNote
Beken OO, Ceylan S (June 1, 2026) OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 12 1 165–188.
IEEE
[1]O. O. Beken and S. Ceylan, “OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi”, JEAS, vol. 12, no. 1, pp. 165–188, June 2026, doi: 10.46849/guiibd.1948959.
ISNAD
Beken, Oktay Orçun - Ceylan, Servet. “OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları Ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi”. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 12/1 (June 1, 2026): 165-188. https://doi.org/10.46849/guiibd.1948959.
JAMA
1.Beken OO, Ceylan S. OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi. JEAS. 2026;12:165–188.
MLA
Beken, Oktay Orçun, and Servet Ceylan. “OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları Ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi”. Giresun Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 12, no. 1, June 2026, pp. 165-88, doi:10.46849/guiibd.1948959.
Vancouver
1.Oktay Orçun Beken, Servet Ceylan. OECD Ülkelerinde Sosyal Güvenlik Harcamaları ve İstihdam İlişkisi: Sosyal Güvenlik Sistemi Türlerine Dayalı Panel Veri Analizi. JEAS. 2026 Jun. 1;12(1):165-88. doi:10.46849/guiibd.1948959
  • Giresun University Journal of Economics and Administrative Sciences