Fonların Ölümü ve Provenansın Dirilişi: Mekân ve Zaman İçinde Arşivsel Bağlam

Fon, fonlara saygı ve provenans kavramları Kanada’da düzenleme ve tanımlamada geçici olarak oluşturulmuş yaklaşımları dengelemek amacıyla başlangıçta yararlı olmuş olsa da zamanla provenansın zihinsel gerçekliği ile belgelerin fiziksel gerçekliği öylesine iç içe geçmiştir ki üreten ile üretilen arasındaki temel ayrım ortadan kalkmıştır. Örneğin Rules for Archival Description (RAD), fon kavramına ilişkin olarak zaman içinde birikmiş ve mekân bakımından farklı yerlere dağılmış sanal belge topluluklarının tanımlanmasına imkân tanımayan bir yaklaşımı benimsemektedir. Yazar provenans kavramını yeniden değerlendirmek amacıyla bu terimin arkeoloji ve müzecilik alanlarındaki kullanımını da inceler. Bu tanımları arşiv bağlamında ele alan yazar, arşivcilerin ayıklama-imha ve devirden sonra belgeleri tanımlaması ve üreticinin tarihi, belgelerin tarihi ile bu belgelerin ilgili kuruma nasıl intikal ettiğini açıklaması gerektiğini ileri sürmektedir. Arşivciler, RAD’de yer alan “sağlama kaynağı” ve “gözetim geçmişi” unsurlarını genişletmeli ve fonlara saygı ilkesine odaklanmak yerine üretici geçmişi, belgelerin tarihçesi ve gözetim geçmişini kapsayan provenansa saygı anlayışına yönelmelidir. Arşivsel tanımlama tüm bu unsurları içermelidir. Böylece arşivciler belgeleri mümkün olan en geniş bağlam içinde sunabilir, kendi eylemleri konusunda daha hesap verebilir ve sorumlulukları altındaki belgelerin yönetimi konusunda daha şeffaf hâle gelebilirler. Arşivciler fon kavramını terk etmelidir çünkü bu kavram belgeleri gerçekte olamayacakları bir bütünlük içinde etiketlemekte ve onların zaman ve mekân içindeki varoluş gerçekliğini göz ardı etmektedir.

While the concepts of the fonds, respect des fonds, and provenance were initially useful in Canada to offset ad hoc approaches to arrangement and description, the intellectual reality of provenance and the physical reality of the records have become so intertwined over time that the essential distinction between the creator and the created has been lost. The Rules for Archival Description, for example, establishes an approach to the fonds that does not allow for the description of virtual bodies of records, accumulated over time and scattered over space. To reassess the concept of provenance, the author examines the use of the term in archaeology and museology. Adapting these definitions to the archival context, the author argues that archivists should describe the records that remain and explain the history of the creator, their records and how they came to be in that institution. Archivists should expand the existing elements in RAD for immediate source of acquisition” and “custodial history” and focus on a new vision, not of respect des fonds, but of respect de provenance, which would encompass creator history, records history, and custodial history. Archival descriptions should encompass all these elements, so that archivists offer the broadest possible contextualization of records and, at the same time, become more accountable for their own actions and more transparent about the management of the records in their care. Archivists should abandon the concept of the fonds, since that idea labels records as something they cannot be, ignoring the reality of their existence over time and space.