Research Article

Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti

Volume: 2 Number: 1 April 25, 2025
EN TR

Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti

Abstract

Küresel iklim değişikliği problemi yerküremizi ve tüm canlı hayatını giderek artan bir şekilde tehdit etmeye devam etmektedir. Günümüzde küresel iklim değişikliğinin en büyük sebebinin sera etkisi yaratan gazlar olduğu geniş çevrelerce kabul edilmektedir. Sera gazları, atmosferde birikerek Dünya'nın ısısını tutan gazlardır. Bu gazlar, yeryüzünden yayılan ısıyı emip tekrar geri yansıtarak bir sera etkisi oluşturmasından dolayı oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Sera gazlarının kontrol altına alınması, küresel iklim değişikliğiyle mücadelede ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etmede hayati öneme sahiptir. Bundan dolayı bu gazların doğru şekilde tanımlanması önemli bir konu haline gelmiştir. Bu gazlar gerek bilimsel çalışmalarda gerekse diğer tüm kullanımlarda çoğunlukla “sera gazı” olarak ifade edilmektedir. Ancak bazı bilim insanları ve yazarlar metinlerinde bu konuda hassasiyet göstermekte ve “sera gazı” ifadesi yerine daha doğru bir kullanım olduğunu düşündükleri “sera etkisi yaratan gazlar” veya “sera etkisine katkıda bulunan gazlar” gibi daha açıklayıcı ifadeleri kullanmaktalar. Bu çalışma kapsamında Türkiye’de sera etkili gazları kavramsal olarak tanımlama hassasiyeti detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Sera etkisi yaratan gazları tanımlama konusunda hangi ifadelerin daha doğru ve tutarlı olacağı irdelenmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda sera etkisi kavramını tanımlama konusunda Türkçe metinlerin ve çalışmaların önemli bir oranında hassasiyet gösterildiği sonucuna varılmıştır. Daha açıklayıcı tanımlamalar olan “sera etkisi yaratan gazlar” veya “sera etkisine katkıda bulunan gazlar” gibi ifadelerin kullanımın daha doğru olacağı ve bu kullanımların yaygınlaştırılması gerektiği önerilerinde bulunulmuştur.

Keywords

Küresel İklim Değişikliği, Sera Gazı, Sera Etkisi, Sera Etkisi Yaratan Gazlar

Thanks

Bu makale 886659 nolu "Sorgulayıcı bir bakış açısıyla iklim değişikliğine dair uluslararası metinlerin değerlendirilmesi ve Türkiye'nin durumu" konulu doktora tezinden üretilmiştir.

References

  1. [1] Britannica Ansiklopedisi Editörleri, “Greenhouse 1998”, https://www.britannica.com/search?query=greenhouse, Erişim Tarihi: 09 Temmuz 2022.
  2. [2] Türk Dil Kurumu Sözlükleri, “Güncel Türkçe Sözlük”, https://sozluk.gov.tr/, Erişim Tarihi: 06 Ağustos 2022.
  3. [3] Wuebbles, D. J., Fahey, D. W., Hibbard, K. A., Arnold, J. R., DeAngelo, B., Doherty, S., ... & Walsh, J., Climate science special report: Fourth national climate assessment (NCA4), Cilt I, 2017.
  4. [4] Şevgin, F., Öztürk, A., “Variation of temperature increase rate in the Northern Hemisphere according to latitude, longitude and altitude: the Turkey example”, Scientific Reports, Cilt 14, Sayı 1, 2024.
  5. [5] Özmen, M. T., “Sera gazı-küresel ısınma ve Kyoto Protokolü”, İMO Dergisi, Cilt 453, Sayı 1, Sayfa 42-46, 2009.
  6. [6] IPCC, Climate Change 2021: The Physical Science Basis, Cambridge University Press, Sayfa 50-150, 2021.
  7. [7] UNFCCC, Kyoto Protocol, 1997.
  8. [8] UNFCCC, Paris Agreement, Sayfa 10-12, 2015.
  9. [9] WHO, Ambient air pollution: Health impacts, 2021.
  10. [10] Şevgin, F., “Flood modeling with the fuzzy SMRGT method and an example of the Kalecik Basin”, Doktora Tezi, Dicle Üniversitesi, 2021.
APA
Atabey, S., Aykaç, Z., & Toprak, Z. F. (2025). Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti. Hendese Teknik Bilimler Ve Mühendislik Dergisi, 2(1), 13-19. https://doi.org/10.5281/zenodo.15278181
AMA
1.Atabey S, Aykaç Z, Toprak ZF. Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti. HENDESE. 2025;2(1):13-19. doi:10.5281/zenodo.15278181
Chicago
Atabey, Sertaç, Zeynep Aykaç, and Zeynel Fuat Toprak. 2025. “Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti”. Hendese Teknik Bilimler Ve Mühendislik Dergisi 2 (1): 13-19. https://doi.org/10.5281/zenodo.15278181.
EndNote
Atabey S, Aykaç Z, Toprak ZF (April 1, 2025) Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti. Hendese Teknik Bilimler ve Mühendislik Dergisi 2 1 13–19.
IEEE
[1]S. Atabey, Z. Aykaç, and Z. F. Toprak, “Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti”, HENDESE, vol. 2, no. 1, pp. 13–19, Apr. 2025, doi: 10.5281/zenodo.15278181.
ISNAD
Atabey, Sertaç - Aykaç, Zeynep - Toprak, Zeynel Fuat. “Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti”. Hendese Teknik Bilimler ve Mühendislik Dergisi 2/1 (April 1, 2025): 13-19. https://doi.org/10.5281/zenodo.15278181.
JAMA
1.Atabey S, Aykaç Z, Toprak ZF. Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti. HENDESE. 2025;2:13–19.
MLA
Atabey, Sertaç, et al. “Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti”. Hendese Teknik Bilimler Ve Mühendislik Dergisi, vol. 2, no. 1, Apr. 2025, pp. 13-19, doi:10.5281/zenodo.15278181.
Vancouver
1.Sertaç Atabey, Zeynep Aykaç, Zeynel Fuat Toprak. Türkiye’de Sera Etkili Gazları Kavramsal Olarak Tanımlama Hassasiyeti. HENDESE. 2025 Apr. 1;2(1):13-9. doi:10.5281/zenodo.15278181