AB’de Popülizmin Yükselişi ve Türkiye’nin AB Katılım Sürecine Yansımaları

Abstract

Son on yılda popülizm, dünya siyasetinde yeniden yükselen ve siyasal alanı derinden dönüştüren bir olgu hâline gelmiştir. 2017 yılında “yılın kelimesi” seçilmesi, popülizmin küresel ölçekte artan etkisini sembolik olarak ortaya koymaktadır. ABD’de Donald Trump’ın başkanlık seçimlerini yeniden kazanması, Avrupa’da Birleşik Krallık’ın Brexit kararıyla Avrupa Birliği (AB) bütünleşmesinin sorgulanmaya başlanması ve farklı coğrafyalarda popülist siyasal aktörlerin güç kazanması, bu yükselişin en belirgin göstergeleridir. Avrupa’da popülizmin etkisi özellikle dikkat çekici düzeyde artmakta; Brexit’in siyasi ve ekonomik yankıları sürerken, birçok üye devlette karizmatik popülist liderler kamuoyunu etkileyen güçlü siyasal figürler olarak öne çıkmaktadır. Bu süreçle birlikte Avrupa şüpheciliği hızla yayılmakta ve AB karşıtı söylemler Avrupa Parlamentosu’nda temsil imkânı bulmaktadır. Nitekim Avrupa Muhafazakârlar ve Reformcular Grubu (ECR) ile Avrupa için Vatanseverler (PfE), Birlik içindeki popülist ve Avrupa şüphecisi eğilimlerin kurumsal düzeydeki iki temel aktörü konumuna gelmiştir. AB’de artan popülizm, Avrupa bütünleşmesi sürecine yönelik desteği zayıflatmakla kalmamakta, aynı zamanda Birliğin genişleme politikası üzerinde doğrudan sınırlayıcı etkiler yaratmaktadır. Türkiye’nin uzun yıllardır sürdürdüğü AB üyelik süreci de bu gelişmelerden olumsuz biçimde etkilenmektedir. Popülist aktörlerin kültürel farklılık, göç, güvenlik ve kimlik gibi hassas konular üzerinden Türkiye’yi hedef alan söylemleri, üyelik perspektifinin zayıflamasına yol açmakta ve Türkiye–AB ilişkilerini daha kırılgan bir zemine çekmektedir. Bu çalışma, Avrupa Parlamentosu’nda yer alan ECR ve PfE grupları ile Avrupa’daki karizmatik popülist liderlerin söylemleri bağlamında yükselen sağ popülizmin Türkiye’nin AB üyelik sürecine olan etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca Türkiye’nin AB’ye yönelik güncel bakış açısı değerlendirilerek popülizmin karşılıklı olarak ilişkileri nasıl dönüştürdüğü ortaya konulmaktadır.

Keywords

• ECR
• PfE
• AB
• Türkiye
• Popülizm
• Avrupa şüpheciliği

The Rise of Populism in the EU and Its Implications for Turkey’s EU Accession Process

Abstract

Over the last decade, populism has become a phenomenon that is resurging in global politics and profoundly transforming the political landscape. Its selection as the "word of the year" in 2017 symbolically demonstrates its growing global influence. The most obvious indicators of this rise include Donald Trump's re-election in the US, the UK's Brexit decision calling into question European Union (EU) integration, and the rise of populist political actors in various regions. The influence of populism in Europe is particularly noticeable; as the political and economic repercussions of Brexit continue, charismatic populist leaders in many member states have emerged as powerful political figures influencing public opinion. This process is rapidly spreading Euroskepticism, and anti-EU rhetoric is gaining ground in the European Parliament. Indeed, the European Conservatives and Reformists Group (ECR) and Patriots for Europe (PfE) have become two of the main institutional actors of populist and Euroskeptic tendencies within the Union. Rising populism in the EU not only weakens support for European integration but also has direct, restrictive effects on the Union's enlargement policy. Turkey's long-standing EU accession process is also being negatively impacted by these developments. Populist actors' rhetoric targeting Turkey through sensitive issues such as cultural differences, migration, security, and identity weakens the membership perspective and further weakens Turkey-EU relations. This study aims to analyze the impact of rising right-wing populism on Turkey's EU accession process, within the context of the ECR and PfE groups in the European Parliament and the rhetoric of charismatic populist leaders across Europe. Furthermore, Turkey's current perspective on the EU is evaluated to reveal how populism is transforming relations.

Keywords

• ECR
• PfE
• EU
• Turkey
• Populism
• Euroscepticism

References

1. Alpan, B. Z. (2019). The impact of EU-based populism on Turkey–EU relations. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 21(5), 503–518.
2. Altuntaş, H. (2017). The EU politics of the AK Party between the years 2002–2017 (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü.
3. Anderton, R., Izquierdo, M., Aranki, T., Bonthius, B., Budnik, K., Salvador, R., Jarvis, V., Lamo, A., Meyler, A., Momferatou, D., Serafini, R., Spooner, M., Druant, M., Mulder, J., Sonderhof, K., Radowski, D., Soosaar, O., Viilmann, N., Linehan, S., & Schauman, H. (2012). Euro Area Labour Markets and the Crisis. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.2155001
4. Aydın-Düzgit, S. (2016). De-Europeanisation through discourse: A critical discourse analysis of AKP’s foreign policy and its implications for EU–Turkey relations. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 18(5), 463–477
5. Avrupa Birliği-Türkiye Ortaklık Konseyi. (1995, Mart 6). 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ( Gümrük Birliği Kararı ) / T.C. Dışişleri Bakanlığı. https://www.mfa.gov.tr/1-95-sayili-ortaklik-konseyi-karari-gumruk-birligi-karari.tr.mfa
6. Avrupa Konseyi. (1999). Helsinki European Council 10-11.12.1999: Conclusions of the Presidency—European Council Helsinki 10-11.12.1999: Conclusions of the Presidency. https://www.europarl.europa.eu/summits/hel1_en.htm
7. Becker, S. O., & Fetzer, T. (2016). Does Migration Cause Extreme Voting. https://consensus.app/papers/does-migration-cause-extreme-voting-becker-fetzer/8bdfd501cccf5fe0b5bd6e46e82cea80/
8. Boffey, D., & Helm, T. (2016, Mayıs 21). Vote Leave embroiled in race row over Turkey security threat claims. The Guardian. https://www.theguardian.com/politics/2016/may/21/vote-leave-prejudice-turkey-eu-security-threat

9. Bondarenko, K. A., Андреевна, Б. К., Kharitonova, N. A., & Алексеевна, Х. Н. (2023). Well-being of immigrants in Germany: Country of origin and income convergence. Sovremennaâ Evropa, 2 (116), 186-201. https://doi.org/10.31857/S0201708323020158
10. Brubaker, R. (2017). Between nationalism and civilizationism: The European populist moment in comparative perspective. Ethnic and Racial Studies, 40(8), 1191–1226
11. Charalambous, G., & Ioannou, G. (2019). Introducing the topic and the concepts. İçinde Left Radicalism and Populism in Europe. Routledge.
12. de Candia, M., & Bressanelli, E. (2025). The European Conservatives and Reformists Group: Cooperation or Opposition in Europe’s Parliament? The International Spectator, 60(1), 33-54. https://doi.org/10.1080/03932729.2024.2387215
13. Dogachan, D. (2020). The EU–Turkey Migration Deal: Performance and Prospects. European Foreign Affairs Review, 25(2). https://kluwerlawonline.com/api/Product/CitationPDFURL?file=Journals\EERR\EERR2020019.pdf
14. Drewski, D., & Gerhards, J. (2024). Why do states discriminate between refugee groups? Understanding how Syrian and Ukrainian refugees were framed in Germany and Poland. American Journal of Cultural Sociology. https://doi.org/10.1057/s41290-024-00221-z
15. DW. (2023, Haziran 29). Polonya’dan AB’ye göçmen resti – DW – 29.06.2023. dw.com. https://www.dw.com/tr/polonyadan-abye-g%C3%B6%C3%A7men-resti-dayatmalar%C4%B1-veto-edece%C4%9Fiz/a-66072368 ECR Group. (t.y.). Who we are? // ECR Group. ECR Group. Geliş tarihi 23 Eylül 2025, gönderen https://ecrgroup.eu/ecr
16. Esen, B., & Gumuscu, S. (2021). Why did Turkish democracy collapse? A political economy account of AKP’s authoritarianism. Party Politics, 27(6), 1075-1091. https://doi.org/10.1177/1354068820923722
17. Esen, E., & Şekeroğlu, D. (2017). Brexit - Elveda Avrupa: İngiltere’nin AB’den Ayrılmasından Sonra Avrupa Bütünleşmesi ve Türkiye-AB İlişkilerinde Fırsatlar ve Tehditler. https://www.researchgate.net/profile/Erol-Esen/publication/338422385_Brexit_-_Elveda_Avrupa_Ingiltere'nin_AB'den_Ayrilmasindan_Sonra_Avrupa_Butunlesmesi_ve_Turkiye-AB_Iliskilerinde_Firsatlar_ve_Tehditler/links/5ec42095458515626cb82453/Brexit-Elveda-Avrupa-Ingilterenin-ABden-Ayrilmasindan-Sonra-Avrupa-Buetuenlesmesi-ve-Tuerkiye-AB-Iliskilerinde-Firsatlar-ve-Tehditler.pdf
18. Ford, R., & Goodwin, M. (2017). A Nation Divided. Journal of Democracy, 28(1), 17-30. https://doi.org/10.1353/jod.2017.0002
19. Freeden, M. (2017). After the Brexit referendum: Revisiting populism as an ideology. Journal of Political Ideologies, 22(1), 1-11. https://doi.org/10.1080/13569317.2016.1260813
20. Genovese, V. (2024, Temmuz 4). European Parliament: ECR and Patriots mark the end of ID. euronews. http://www.euronews.com/my-europe/2024/07/04/european-parliament-conservatives-and-patriots-mark-the-end-of-identity-and-democracy
21. Goodwin, M. J. (2015). Ukip, the 2015 General Election and Britain’s EU Referendum. Political Insight, 6(3), 12-15. https://doi.org/10.1111/2041-9066.12107
22. Heer, B. (2019). Public Debt. Springer Texts in Business and Economics. https://doi.org/10.1007/978-3-030-00989-2_7
23. Heywood, A. (2021). Political Ideologies: An Introduction. Bloomsbury Academic.
24. Huntington, S. P. (1996). The clash of civilizations and the remaking of world order. Simon & Schuster.
25. Inglehart, R., & Norris, P. (2016). Trump, Brexit, and the Rise of Populism: Economic Have-Nots and Cultural Backlash (SSRN Scholarly Paper 2818659). https://doi.org/10.2139/ssrn.2818659
26. Kaya, A. (2018). Right-wing populism and Islamophobism in Europe and their impact on EU–Turkey relations. Istanbul Policy Center Report.
27. Kaynak, A. B. (2014). Rise of neo-populism and the decline of European agenda in Turkey. Beykent University Journal of Social Sciences, 7(1), 1–20.
28. Keyman, F., & Öniş, Z. (2007). Turkish politics in a changing world: Global dynamics and domestic transformations. Bilgi University Press
29. Ker-Lindsay, J. (2018). Turkey’s EU accession as a factor in the 2016 Brexit referendum. Turkish Studies, 19, 1-22. https://doi.org/10.1080/14683849.2017.1366860
30. Kirez, T. (2024, Ocak 11). At secret meeting, far-right German party AfD discusses plan to deport millions of immigrants. AA. https://www.aa.com.tr/en/europe/at-secret-meeting-far-right-german-party-afd-discusses-plan-to-deport-millions-of-immigrants/3105425
31. Kotýnková, M. (2020). Economic Migration of Eastern Europeans in the UK after the UK Referendum Held in 2016. SHS Web of Conferences. https://doi.org/10.1051/shsconf/20207405011
32. Kouretas, G. P., & Vlamis, P. (2010). The Greek crisis: Causes and implications. Panoeconomicus, 57, 391-404. https://doi.org/10.2298/PAN1004391K
33. Kriesi, H., & Pappas, T. S. (Eds.). (2015). European Populism in the Shadow of the Great Recession. Colchester: ECPR Press.
34. Kroet, C., & Schickler, J. (2024, Haziran 10). Avrupa Parlamentosu seçimleri: Kazananlar ve kaybedenler kimler? euronews. http://tr.euronews.com/my-europe/2024/06/10/avrupa-parlamentosu-secimleri-kazananlar-ve-kaybedenler-kimler
35. Lyttelton, A. (1973). The Seizure of Power: Fascism in Italy, 1919-1929. https://doi.org/10.4324/9780203011133
36. Lindgaard, J. (2018). EU public opinion on Turkey’s accession: FEUTURE Online Paper No. 25. University of Cologne.
37. Milliyet. (2010, Haziran 12). Erdoğan: AB bizi oyalıyor. Milliyet. https://www.milliyet.com.tr/siyaset/erdogan-ab-bizi-oyaliyor-1250089
38. Moffitt, B. (2015). How to Perform Crisis: A Model for Understanding the Key Role of Crisis in Contemporary Populism. Government and Opposition, 50(2), 189-217. https://doi.org/10.1017/gov.2014.13
39. Mudde, C. (2004). The Populist Zeitgeist. Government and Opposition, 39(4), 541-563. https://doi.org/10.1111/j.1477-7053.2004.00135.x
40. Mudde, C. (2021). Populism in Europe: An Illiberal Democratic Response to Undemocratic Liberalism (The Government and Opposition /Leonard Schapiro Lecture 2019). Government and Opposition, 56(4), 577-597. https://doi.org/10.1017/gov.2021.15
41. Noi, A. Ü. (2024). “Avrupa Parlamentosundaki Siyasi Gruplar”. SETA, 401.
42. Öniş, Z., & Yılmaz, Ş. (2009). Between Europeanization and Euro-Asianism: Foreign policy activism in Turkey during the AKP era. Turkish Studies, 10(1), 7–24.
43. Övgü, P. (2024, Haziran 10). Avrupa Parlamentosu seçimleri: Aşırı sağ güçlendi, “merkez” üstünlüğünü korudu. BBC News Türkçe. https://www.bbc.com/turkce/articles/c2eeg30p4mqo
44. Özdağ, Ü. (2023, Temmuz 1). X’te Ümit Özdağ: “AB, ülkemizi Avrupa Kalesi’nin önündeki hendek olarak görüyor. Eğitimli Türkleri içine alıyor. Eğitimsiz Ortadoğulu yığınları Türkiye’de topluyor. Böylece Türkiye’yi insan çöplüğüne çeviriyor. Aynı zamanda içinde bu kadar Ortadoğulu olan bir Türkiye AB tam üyesi olamaz demenin” / X. X (formerly Twitter). https://x.com/umitozdag/status/1675039692100648961
45. Özdağ, Ü. (2024, Ocak 21). X’te Ümit Özdağ: “✅Türkiye Avrupa Birliği tam üyesi olsun diyen iktidar propagandistleri ile sığınmacılar Türkiye’de kalsın diyen iktidar propagandistleri aynı kişiler. ✅Oysa Türkiye’de sığınmacı sayısı arttıkça zaten olmayan AB tam üyeliği ihtimali tamamen ortadan kalkıyor. ✅Peki, bu” / X. X (formerly Twitter). https://x.com/umitozdag/status/1749000310499033097
46. Özkan. (2023, Haziran 8). Avrupa Birliği ülkeleri yeni sığınma ve göç politikası konusunda anlaştı. BBC News Türkçe. https://www.bbc.com/turkce/articles/cv21dxe000wo Patriots For Europe, P. F. (t.y.). Home. Patriots For Europe. Geliş tarihi 23 Eylül 2025, gönderen https://www.patriotsforeurope.eu
47. Pavolová, H., ČULKOVÁ, K., & ŠİMKOVÁ, Z. (2022). Influence of COVID-19 Pandemic on the Economy of Chosen EU Countries. World, 3(3), Article 3. https://doi.org/10.3390/world3030037
48. Reuters. (2015, Aralık 4). Dutch far-right leader Wilders tells Turks: “You will never join EU”. Reuters. https://www.reuters.com/article/world/dutch-far-right-leader-wilders-tells-turks-you-will-never-join-eu-idUSKBN0TN1UM/
49. Schimmelfennig, F. (2009). "EU Political Accession Conditionality After the 2004 Enlargement: Consistency and Effectiveness." Journal of European Public Policy, 15(6), 918–937.
50. Sotirović, V. B. (2014). The Great Economic Depression in the Weimar Republic, 1929-1933. 3. https://doi.org/10.11648/J.ECO.20140301.11
51. Sedelmeier, U. (2011). "Europeanisation in new member and candidate states." Living Reviews in European Governance, 6(1), 1–52.
52. Steven, M. (2025). The European Conservatives and Reformists (ECR): ‘Eurorealism’ in the ninth European Parliament. The Journal of Legislative Studies, 31(2), 384-398. https://doi.org/10.1080/13572334.2024.2448933
53. Steven, M., & Szczerbiak, A. (2023). Conservatism and ‘Eurorealism’ in the European Parliament: The European Conservatives and Reformists under the leadership of Poland’s Law and Justice. European Politics and Society, 24(5), 585-602. https://doi.org/10.1080/23745118.2022.2065725
54. T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. (2019). Cumhurbaşkanı Erdoğan: ‘(Suriyeli mülteciler) Pek çok Batılı komşumuz yüksek duvarlar arkasına saklanmayı tercih etti’. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-suriyeli-multeciler-pek-cok-batili-komsumuz-yuksek-duvarlar-arkasina-saklanmayi-tercih-etti/
55. T.C. Dış İşleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı. (2024). Türkiye-AB İlişkilerinin Tarihçesi. https://www.ab.gov.tr/turkiye-ab-iliskilerinin-tarihcesi_111.html
56. T.C. Dışişleri Bakanlığı. (t.y.). Türkiye-AB Arasında 18 Mart’ta Varılan Mutabakata İlişkin Soru-Cevaplar / T.C. Dışişleri Bakanlığı. Geliş tarihi 22 Eylül 2025, gönderen https://www.mfa.gov.tr/turkiye-ab-arasinda-18-mart_ta-varilan-mutabakata-iliskin-soru-cevaplar.tr.mfa
57. Turgan, E. (2013). 2008 Krizinin Avrupa Birliği Ülkelerine Etkisi ve Krizleri Önlemeye Yönelik Geliştirilen Mekanizmalar. Abant Izzet Baysal University Graduate School of Social Sciences, 27, 219-219. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.312
58. UNHCR. (2023). Global Trends: Forced Displacement in 2022. Erişim Tarihi: 22 Eylül 2025 https://www.unhcr.org/global-trends-report-2022
59. Viazinkin, A. Y. (2020). Russian Narodnichestvo and American Populism in the late XIXth century: Experience in Comparative Analysis of Ideas. Bylye Gody, 58(4), 2640-2650. https://doi.org/10.13187/bg.2020.4.2640
60. Wodak, R. (2015). The Politics of Fear: What Right-Wing Populist Discourses Mean. SAGE Publications.