Değerler Eğitimi Bağlamında Nüfus, İskân ve Vatan

Year 2024, Volume: 22 Issue: 1, 131 - 142, 30.06.2024

Şemseddin Kırış

Abstract

Türkiye’de son yıllarda ‘hızlı yaşlanma’ veya ‘toplumsal yaşlanma’ olarak nitelenebilecek bir problemin varlığından söz etmemize neden olan istatistik veriler bulunmaktadır. Problem ‘insan kaynaklarının erimesi’ olarak da adlandırılabilir. Türkiye uzun vadede genç bir nüfusa sahip olan bir ülke olmaktan çıkacak görünmektedir. İnsan kaynaklarının erimesi ve üre-timden kopması, telafisi kolay olmayacak büyük bir kayıptır. Son yüzyılda İslâm coğrafyala-rını işgal etmiş güçler, hukuk, eğitim ve istihdam düzenini kabul ettirdikleri ülkelere bağım-sızlık vermede cimri davranmamışlardır. Onlar için önemli olan, kendi standartlarında insan yetişmesidir. Onlar için önemli olan, işgal ettikleri ülkelerdeki genç nüfusun kendilerine ben-zemesidir. Herhangi bir ülkede nüfus artış hızı tehlikeli biçimde düşüşe geçmişse öncelikle eğitim düzenini sorgulamak gerekir. Eğitim sisteminde dinin tüm değerlerin de üstünde bir değer olarak yer alması gerekir. Dinin en üste değer olarak verilmeyişi doğruluk, adâlet, di-ğerkâmlık, yardımseverlik gibi değerleri de birbirinden bağımsız ve sahipsiz kılmaktadır. Tüm değerler din ile anlam kazanmaktadır. Din nüfusa değer verir, doğan her çocuğu Allah Teâlâ’nın isim ve sıfatlarının bir tecellisi olarak görür. Dinden bağımsızlaşma, nihilizme götü-rür. Dinden uzaklaşma hâli gençleri, dinden bağımsız ulusalcı akımlara yöneltmiştir. İçi nite-likli eğitimle doldurulmamış zorunlu eğitim faydadan çok zarar getirmektedir. Manevî vatan, toplumun insan kaynaklarını değerleriyle birlikte sürdürebilirliğidir. Kur’an’da nüfusun sürdürülebilirliğine önem verilmiştir. Değerler sonraki kuşaklara intikal edebiliyorsa nüfus sürdürülebilir ve manevî vatan devam eder. İnsanın ve neslinin korunması ile ilgili titizlik, hadislerde de görülür. Hz. Peygamber’in evlenmeye teşvik eden hadislerinde nüfusun çoklu-ğuna vurgu vardır. Nüfusun kemiyet ve keyfiyet olarak sürdürülmesi gereken bir değer ol-duğunun hadislerden de anlaşılmaktadır.

Keywords

Hadis , Değerler Eğitimi , Nüfus , Nüfus Yaşlanması , Manevî Vatan.

References

• Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. 50 Cilt. Beyrut: Muessesetu’r- risâle, 2. Basım, 1999.
• Ali, Cevâd. el-Mufassal fî târîhi’l-arabi kable’l-İslâm. 20 Cilt. Dâru’s-sâkî, 4. Basım, 2001.
• Bayat, Duygu. Gelişmekte Olan Ülkelerde Nüfus Sorunu ve Türkiye Örneği. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2010.
• Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî - thk. Mustafa Dîb el-Büğâ. el-Câmiu’s-sahîh. 6 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 1987.
• Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî - thk. Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîd. es-Sünen. 4 Cilt. Beyrut, El-Mektebetu’l-Asriyye., t.s.
• Fayda, Mustafa. “Ensâb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
• Haccâvî, Ebü’n-Necâ Şerefüddîn Mûsâ b. Ahmed b. Mûsâ el-Makdisî - thk. Abdüllatîf Muhammed Mûsâ es-Sübkî. el-İknâ fî fıkhi’l-İmâm Ahmed b. Hanbel. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, ts.
• İbn Asâkir, Ebü’l-Kāsım Alî b. el-Hasen b. Hibetillâh b. Abdillâh b. Hüseyn ed-Dımaşkī eş-Şâfiî - thk. Amr b. Garâme el-Umerî. Târîhu Medîneti Dımaşk. 80 Cilt. Beyrut: Dâru’l-fikr li’t-tıbâati ve’n-neşri ve’t-tevzî’, 1995.
• İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî. es-Sünen. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’r-risâleti’l-âlemiyye, 2009.
• İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî. Lisânu’l-arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru sâdir, 3. Basım, 1993.
• İbnü’l-Kayserânî, Ebü’l-Fazl Muhammed b. Tâhir b. Alî el-Makdisî eş-Şeybânî. Safvetü’t-tasavvuf. Mısır: Şeriketü Üfuk li’l-bermeciyyât, ts.
• Kırış, Şemseddin. Sünnet ve Dindarlık. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2023.
• Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh el-. el-Câmi’ li ahkâmi’l-kur’ân. 20 Cilt. Kâhire: Dâru’l-kütübi’l-Mısriyye, 1964.
• Müslim b. Haccâc, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. el-Câmiu’s-sahîh. 5 Cilt. Beyrut: Dâru ihyâi türâsi’l-arabbiy, t.s.
• Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî. Sünenü’n-Nesâî bi şerhi’s-Suyûtî ve hâşiyeti’s-Sindî. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, 1999.
• Okiç, M. Tayyib. “İslâmiyette İlk Nüfus Sayımı”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/7 (1959), 11-20.
• Soysal, Gözde. Türkiye’de Toplumsal Yaşlanma ve Çalışma Hayatı: Özellikler, Sorunlar ve Bir Uygulama. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2023.
• Strauss, Claude Levi. “‘Dünya, hayatına insansız başladı, hayatını insansız sona erdirecek’ Sözü”, 30 Mayıs 2024.
• Şa‘râvî, Muhammed Mütevellî eş-. Tefsîru’ş-Şa’râvî (el-Havâtır). 20 Cilt. Kâhire: Metâbiu ahbâri’l-yevm, 1997.
• Taberânî, Ebü’l-Kāsım Müsnidü’d-dünyâ Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb et-Taberânî. Mu‘cemü’l-evsat. Kâhire: Dâru’l-harameyn, ts.
• Taberî, İbn Cerîr et-. Câmiu’l-beyân fî te’vîli’l-Kur’ân. 24 Cilt. Beyrut: Muessesetu’r- risâle, 2000.
• Zebîdî, Ebü’l-Feyz Muhammed el-Murtazâ b. Muhammed b. Muhammed b. Abdirrezzâk el-Bilgrâmî el-Hüseynî ez-. Tâcu’l- arûs min cevâhiri’l- kâmûs. 40 Cilt. Beyrut: Dâru’l-hidâye, ts.
• “Tüik, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2023”. Erişim 12 Şubat 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2023-49684
• “Tüik, Evlenme ve Boşanma İstatistikleri, 2022”. Erişim 12 Şubat 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bo%C5%9Fanma-%C4%B0statistikleri-2022-49437&dil=1
• “Tüik Hayat Tabloları 2020-2022”, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2020-2022-49726
• “Tüik, İstatistiklerle Aile, 2022”. Erişim 10 Şubat 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Aile-2022-4968
• 03.2 +Bilal Ferhat AHLATÇIOĞLU, “Hadis Öğretimi Açısından Dârulhadîslerin Teşekkül Süreci Üzerine”, Hadis Tetkikleri Dergisi HTD, XXII/1, 2024, pp. //-//.
• Abdurrezzak b. Hemmâm es-San'anî, Musannef, Ocak Yayınları, İstanbul, 2019.
• Atan, Abdullah Hikmet, Geleneğimizde Darulhadis Müessesesi, Din ve Hayat Dergisi, İstanbul, 2018
• Ayaz, Kadir, “Hadis İlimlerinin Tedrisatı Açısından Osmanlı Darulhadisleri”, Osmanlı Araştırmaları, 2016.
• Baktır, Mustafa, Suffe, maddesi, DİA, Ankara.
• Baltacı, Cahit, “Darulhadisler”, İslam Medeniyeti Dergisi, Dergipark, 1980.
• Bilge, Mustafa, İlk Osmanlı Medreseleri, İstanbul Fen-Edebiyat Fakültesi Basımevi, 1984.
• Bozkurt, Nebi, “Darulhadis”, DİA, İstanbul 1993.
• Çakan, İsmail Lütfi, Hadis Edebiyatı, Maüif Yayınları, İstanbul, 2015.
• Çelebi, Ahmed, İslam’da Eğitim-Öğretim Tarihi, Çeviren: Ali Yardım, Damla Yayınevi, İstanbul, 1976.
• Çiftçi, Mehdin, “Süleymaniye Darulhadisinde Okutulan Eserler”, Anadolu’nun İslamlaşma Sürecinde Darulhadisler Sempozyumu, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 2013.
• el-Buhârî, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail, el-Camiu’s-sahih, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
• Ebu Davud Süleyman b. El-Eş’as b. İshak es-Sicistani el-Ezdi, Sünen, Çağrı Yay. İst. 1992.
• et-Tirmizi, Ebu İsa Muhammed b. İsa b. Serve, Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
• Ergin, Osman Nuri, Türkiye Maarif Tarihi, Eser Neşriyat, İstanbul, 1977.
• Gül, Ahmet, Osmanlı Medreselerinde Eğitim ve Öğretim ve Bunlar Arasında Darulhadislerin Yeri, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1997.
• İbn Kesir, el-Bidaye ve’n-nihaye, Çağrı Yayınları, İstanbul, 2017.
• İbnu’s-Salah, Osman eş-Şehrezuri, Ulumu’l-Hadis, Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut.
• İbni Mace, Ebu Abdullah b. Yezid el-Kazvini, Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
• Kahraman, Seyit Ali- Dağlı, Yücel, “Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi”, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2003.
• Karacabey, Salih, “Hadis Öğretiminde Medrese ve Darulhadislerin Yeri”, Anadolu’da Hadis Geleneği ve Darulhadisler Sempozyumu, Çankırı, 2011 Kazıcı, Ziya, İslam Müesseseler Tarihi, Maüif Yayınları, İstanbul, 2020.
• Ebu’l-Huseyn Müslim b. Haccac el-Kuşeyri, Sahihu Müslim, Çağrı Yay., İst. 1992.
• Ocak, Ahmet Yaşar, “Klasik Dönem Düşünce Hayatı”, Hasan Celal Güzel ve diğerleri (ed.) Türkler, 2002. Okiç, M. Tayyib, Bazı Hadis Meseleleri Üzerinde Tetkikler, Atlas Kitap, Ankara, 2017.
• Özafşar, Mehmet Emin, Osmanlı Eğitim, Kültür ve Sanat Hayatında Hadis, Hasan Celal Güzel ve diğerleri, Türkler, 2002.
• Sezgin, Fuat, “Dar al-Hadith” maddesi, Encyclopedia of İslam. Nuaymî, ed-Daris fi tarihi’l-Medaris, tahkik: İbrahim Şemseddin, Daru’l-Kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1990.
• Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Büyük Osmanlı Tarihi, Türk Tarih Kurumu Yayınevi Unan, Fahri, Kuruluşundan Günümüze Fatih Külliyesi (Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınevi, 2003;
• Saadettin Ünal, “Kâbe” maddesi, DİA, Ankara. Yardım, Ali, “Darulhadis” maddesi, DİA, Ankara Yardım, Ali, Temel Kültür Müesseselerimizden Darulhadisler, Ayverdi Hatıra Kitabı, İstanbul Fetih Cemiyeti yayınları 1995.
• Yıldırım, Selahattin, Osmanlı İlim Geleneğinde Edirne Darulhadisi ve Müderrisleri, İst, 2001. Yıldırım, Selahattin, Osmanlı Dönemi Anadolu Muhaddisleri, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 1994.