Rükû ve Secdede Tesbîh Keyfiyeti Üzerine Bir Tetkîk

Year 2024, Volume: 22 Issue: 2, 237 - 251, 31.12.2024

Şemseddin Kırış

Abstract

İslam’da en temel ibadet namazdır. Namaz dinin direği ve İslam’ın üzerine kurulduğu beş esastan biridir. Namazın kalitesini etkileyen hususlar hadis kaynaklarımızda detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Namazın kalitesini artıran ve güzelleştiren hususlardan biri de rükû ve secde süresidir. Kalbimizin, zihnimizin ve bütün organlarımızın huzur içinde olması için ma-kul bir süre rükû ve secdede kalmak gerekir. Rükû ve secde süreleri ve söylenebilecekler hadis kaynaklarımızda yer almaktadır. Peygamber’in rükû ve secdede söylediği tespit edilen tesbîhler çeşitli içeriklere sahiptir. Ancak Kütüb-i Sitte’nin tamamında yer alan Peygamber’in bir Bedevi’ye Ta’dil-i Erkan öğrettiği hadiste rükû ve secdede okunması gereken tesbîh-lerden bahsedilmemektedir. Bu makalede öncelikle konunun hadis kaynaklarında hangi başlıklar altında geçtiği açıklanmaktadır. Konunun dört fıkıh mezhebi kitaplarında uygulama olarak nasıl yer aldığına odaklanmaktadır. Ülkemizde rükû ve secde süresinin ortalaması, hadislerde belirtilen süreye kıyasla düşüktür. Makalede, ülkemizde cemaatle kılınan namazlarda rükû ve secde süresinin ortalamasının biraz artırılması gerektiği savunulmakta ve imamın üç tesbîh getirmesinin yeterli olmayacağı ifade edilmektedir. İmamın görevi cemaate rehberlik etmek ve cemaati ilgilendiren konularda konuşmaktır. İmamlık yapan-ların cemaati eğitebilecekleri ve rükû ve secde kalitesini Peygamber ve ashabının kıldığı namazların kalitesine daha yakın hale getirebilecekleri ifade edilmektedir.

Keywords

Hadis , Sünnet , Namaz , Tesbîh , Rükû , Secde.

References

• Abîd, Kevkeb. Fıkhu’l-’ıbâdât ale’l-mezhebi’l-Mâlikî. Dımaşk: Matbaatü’l-inşâ, 1986.
• Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. 50 Cilt. Beyrut: Muessesetu’r- risâle, 2. Basım, 1999.
• Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî el-. es-Sunenu’l-kübrâ ve fî zeylihî el-Cevheru’n-nakıyy. Haydarabad: Meclisu dâireti’l-meârif, 1926.
• Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî, thk. Muhammed Abdü’l-muîd Hân. Târîhu’l-kebîr. 8 Cilt. Haydarabad: Dâiretü’l-meârifi’l-osmâniye, ts.
• Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî, thk. Mustafa Dîb el-Büğâ. el-Câmiu’s-sahîh. 6 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 1987.
• Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur’ân. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l- kütübi’l- ılmiyye, 1994.
• Dârekutnî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ömer b. Ahmed, thk. Şuayb el-Arnaûd. Sünen. 5 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 2004.
• Ebû Alî et-Tûsî, Hasan b. Ali b. Nasr Bikerdûş. el-Muhtasaru’l-ahkâm alâ Câmi’i’t-Tirmizî. 4 Cilt. Medîne: Mektebetü’l-gurabâ, 1415.
• Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî, thk. Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîd. es-Sünen. 4 Cilt. Beyrut, El-Mektebetu’l-Asriyye., t.s.
• İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, thk. Muhammed Avvâme. Takrîbü’t-tehzîb. Dımaşk: Dâru’r-raşîd, 1986.
• İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed b. Hibbân b. Ahmed el-Büstî, thk. Şuayb el- Arnaût. Sahîhu İbn Hibbân bi tertîbi İbn Balabân. 18 Cilt. Beyrut: Muessesetu’r- risâle, 2. Basım, 1993.
• İbn Huzeyme, Ebû Bekr Muhammed b. İshâk b. Huzeyme es-Sülemî en-Nîsâbûrî, Thk. Muhammed Mustafa el-A’zamî. Sahîhu İbn Huzeyme. 4 Cilt. Beyrut: el-Mektebu’l-İslâmî, 2003.
• İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullāh b. Ahmed b. Muhammed el-Cemmâîlî el-Makdisî. el-Muğnî. 10 Cilt. Kâhire: Mektebetü’l-Kâhire, 1968.
• İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî. es-Sünen. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’r-risâleti’l-âlemiyye, 2009.
• İbnü’l-Mülakkın, Ebû Hafs Sirâcüddîn Ömer b. Alî b. Ahmed el-Ensârî el-Mısrî, Thk. Mustafa Ebu’l-Ğayt- Abdullah b. Süleyman- Yâsir b. Kemâl. el-Bedrü’l-münîr fî taḫrîci eḥâdîsi’ş-Şerḥi’l-kebîr. 9 Cilt. Riyâd: Dâru’l-hicre, 2004.
• Kayrevânî, İbn Ebû Zeyd Abdullah b. Abdurrahmân. Risâletü’l-Kayrevânî. Beyrut: Dâru’l-fikr, ts.
• Müslim b. Haccâc, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. el-Câmiu’s-sahîh. 5 Cilt. Beyrut: Dâru ihyâi türâsi’l-arabbiy, t.s.
• Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî en-, thk. Abdulfettâh Ebû Gudde. el-Müctebâ mine’s-sünen (Sünenü’n- Nesâî). 8 Cilt. Haleb: Mektebetu’l-matbûâti’l-İslâmiyye, 1986.
• Sahnûn, Ebû Saîd Abdüsselâm b. Saîd b. Habîb et-Tenûhî, thk. Zekeriyyâ Amîrât. el-Müdevvenetü’l-kübrâ. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ılmiyye, ts.
• Sak’abî, Hâlid b. İbrâhîm. Müzekkiretü’l-kavli’r-râcih me’a’d-delîl. 2 Cilt. Mekke: Dâru ümmi’l-mü’minîn Hadîce binti Huveylid, ts.
• Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. el-Mebsût. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, 1993.
• Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs eş-Şâfiî. el-Ümm. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, 1990.
• Taberânî, Ebü’l-Kāsım Müsnidü’d-dünyâ Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb, thk. Mustafâ Abdülkâdir Atâ. Kitâbü’d-duâ. Beyrut: Mektebetü’l-ılmiyye, 1413.
• Taberânî, Ebü’l-Kāsım Müsnidü’d-dünyâ Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb et-Taberânî. Mu’cemü’l-kebîr. 25 Cilt. Kâhire: Mektebetü İbn Teymiyye, 2. Basım, 1994.
• Tahâvî, Ebû Ca‘fer Ahmed b. Muhammed b. Selâme el-Ezdî el-Hacrî el-Mısrî, thk. Muhammed Zührî en-Neccâr-Muhammed Seyyid Câdu’l-hak. Şerhu meâni’l-âsâr. 5 Cilt. Beyrut: Âlemü’l-kütüb, 1994. Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre et-. el-Câmiu’s-sahîh. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ğarbi’l-İslâmî, 1998.
• Zekeriyyâ el-Ensârî, Ebû Yahyâ Zeynüddîn b. Muhammed b. Ahmed es-Süneykî el-Hazrecî, thk. Muhammed Muhammed Te’mür. Esne’l-metâlib fî şerhi Ravdı’t-tâlib. 4 Cilt. Beyrut: Dârul-kütübi’l-ılmiyye, 2000.