Osmanlı İlim Geleneğinde Buhârîhânlık

Year 2010, Volume: 8 Issue: 1, 33 - 67, 30.06.2010

Mustafa Celil Altuntaş

Abstract

İmâm Muhammed b. İsmâ‘îl’in Câmi'u's-sahîh adlı eseri Kur’ân’dan sonra en sağlam

kaynak olarak kabul edilir. Sahîh hadisleri toplamada gösterdiği titizlik onun bu konuma

yükselmesini sağlamıştır. İslâm ümmeti de mezkûr kitaba gereken değeri göstermiş ve bu sağlam

kaynaktan Peygamberinin uygulamaları ve sözlerini öğrenme imkânı bulmuştur. Bu güvenilirlik

özellikle Osmanlı toplumunda Câmi‘u’s-sahîh’in baş tacı edilmesi sonucunu doğurmuştur

ki bunun neticesinde Buhârî’ye has ders geleneği oluşmuş, camilerde halka

Buhârî-i Şerîf okutan dersiâm efendilere Buhârîhân denilmiştir. Devlet kontrolüyle yaygınlaşan

bu uygulama camilerden türbelere, kütüphanelerden devlet kurumlarına kadar yaygınlaşmış

zor ve sıkıntılı zamanlarda ve özellikle savaş zamanlarında hatmedilmesi için devlet tarafından

emirler yayınlanmıştır. Mali kısmı kurulan vakıflardan karşılanmış ve Buhârîhânlara

maaş tahsis edilmiştir. Osmanlı toplum hayatının dinamiklerinden olan cami derslerinin en

önemli ayağını temsil eden Buhârî hatim geleneği Osmanlı ilim geleneğinin kendine has uygulamalarından

bir tanesidir.

Keywords

Buhârî , Osmanlı , Buhârîhânlık , Hadis , Âdâb , Cami

References

• Hadis Tetkikleri Dergisi, (HTD), VIII/1, 2010.